Het is een wonderlijk toeval. Uitgerekend een dag voordat Gazprom de gasleveranties aan Nederland stopzet, ontvangt minister voor Klimaat en Energie Rob Jetten een meerjarenplan voor de opschaling van de productie van groen gas. Dit duurzame alternatief voor aardgas beslaat nu nog maar 2 procent van de totale gasvoorziening in Nederland. Maar in 2030 moet dat 20 procent zijn.
Tien keer zoveel groen gas
Groen gas komt uit vergisters: apparaten die biomassa laten gisten, waarbij methaan vrijkomt – hetzelfde molecuul als bij aardgas, maar dan gemaakt van biomassa in plaats van fossiele producten. Groen gas kent verschillende toepassingen. Het kan als bio-LNG bijgemengd worden in LNG (liquid natural gas) voor vrachtauto’s of als duurzaam gas ingevoed worden op het aardgasnet. Ook kan het als biogas worden gebruikt voor de productie van groene stroom in energiecentrales.
Het groene gas dat wel werd geproduceerd vond gretig aftrek in de transportsector. Want mede dankzij de verhoogde doelstelling in de bijmengverplichting voor brandstoffen steeg de vergoedingswaarde van groen gas in de vorm van bio-LNG explosief: van 90 cent per kilogram naar 1,80 euro per kilogram. “Daarom gaat het beschikbare groen gas nu naar transport”, zegt Goevaers. “De nieuwe installaties die gebouwd worden zijn vooral voor die afzetmarkt bedoeld.”
Maar het kabinet wil dat groen gas ook bijgemengd wordt in het aardgasnetwerk. In 2030 moet 20 procent van het gas dat door onze leidingen loopt groen zijn. En dat kan alleen als daarvoor net als bij transportbrandstoffen een bijmengverplichting komt, denkt Goevaers. “Een installatie voor het invoeden van groen gas kost tussen de 10 en de 30 miljoen. Die investeerder moet wel het vertrouwen krijgen dat hij dat geld terug kan verdienen.”
Groen gas: het klinkt duurzaam, maar wat is het eigenlijk?
Biogas is een mengsel van gas en CO2 dat ontstaat na vergisting.
Groen gas is een gas op basis van biogas. Door het CO2 er uit te halen ,
heeft groen gas dezelfde eigenschappen als aardgas. Het kan daarom in
het gewone gasnet worden bijgemengd. Ook kan er autobrandstof worden
gemaakt van groen gas.
Tien keer zoveel grondstoffen
Het verbeteren van het verdienmodel mag een uitdaging zijn, het
Platform Groen Gas heeft nog wel meer hordes te nemen voordat de
productie van groen gas in korte tijd opgeschaald kan worden. Want voor
een vertienvoudiging van de gasproductie zijn ook tien keer zoveel biogrondstoffen en een flink aantal nieuwe vergistingsinstallaties nodig.
Maar in Nederland gelden strenge regels welk materiaal wel en niet
vergist mag worden tot biogas. Zo wordt in Nederland nu nog maar vier
procent van de mest gebruikt. In Duitsland is het gebruik van mest voor
het maken van biogas financieel veel interessanter. Dus gaat veel mest
uit Nederland die kant op. “Als we willen zorgen dat we genoeg feedstock hebben om al dat groene gas te maken moeten we daar andere afspraken over maken”, vindt Kremer.
Draagvlak voor vergisters
En ook het aantal productielocaties van groen gas zal moeten
toenemen. Groen gas wordt gemaakt in vergisters; een soort silo’s die in
hoogte en omvang kunnen variëren van een enkele toren van 8 meter op
een boerenerf, tot meerdere installaties van 15 meter hoog op
industrieterreinen. De grootste vergister van Europa staat in het
Zeeuwse Westdorpe
Helaas laat het draagvlak voor deze installaties te wensen over.
Omwonenden van bestaande installaties klagen over lawaai en stank. Maar
de vrees voor overlast van nieuwe vergisters berust volgens Kremer op
een achterhaald beeld. “Moderne vergisters hebben een
luchtbehandelingsinstallatie en een waterzuivering waardoor er geen
sprake is van stank.” Ook met het geluid zit het goed. “Dat zijn
bacteriën die aan het werk zijn, die hoor je niet”, zegt Kremer.
Hoe wordt groen gas gemaakt?
Biogas wordt met behulp van vergisting gemaakt uit biomassa: afval
uit landbouw, industrie en huishoudens. Hierbij kun je denken aan
bijvoorbeeld papierslib, mest en slachtafval. Omdat dit gas ontstaat uit
biomassa is het hernieuwbaar, in tegenstelling tot aardgas dat
bijdraagt aan het opraken van fossiele brandstoffen en de daarmee
gepaard gaande uitstoot van broeikasgassen.
Groen gas door vergassing
Hoeveel nieuwe installaties erbij moeten komen is nog niet te zeggen.
Dat hangt ook af van het tempo waarin een nieuwe methode om biogas te
maken met behulp van vergassing, uitontwikkeld is. “Die methode is veel
efficiënter”, zegt Goevaers. “Dan hebben we dus minder installaties
nodig.”
Ook kunnen grote stappen gezet worden door bestaande
warmtekrachtkoppeling (WKK) installaties die op biogas draaien direct
aan het aardgasnet te koppelen. “Als we dat doen verdubbelen we in een
keer de huidige groengasproductie.”
Een andere optie is het vergroten van de capaciteit van bestaande
vergisters. Maar voor het uitbreiden en nieuw bouwen van vergisters zijn
wel vergunningen nodig en dat is een hoofdpijndossier. Want vanwege
stikstof is het aantal plekken waar nog ongehinderd gebouwd mag worden
beperkt. “En je wil zo’n vergister idealiter dichtbij de feedstock
bouwen, zodat je niet met vrachtwagens af en aan hoeft te rijden”, zegt
Kremer. “Daar zit best wel spanning op.”
Bijmengverplichting
Ook de herkomst van de biomassa die gebruikt wordt voor het maken van
groen gas is een gevoelig dossier. Want biomassa wordt al snel in
verband gebracht met het kappen van tropisch regenwoud. “Er wordt veel
door elkaar gehaald”, zegt Kremer. “Wij gebruiken geen hout. Biogas
wordt gemaakt van restproducten die niet geschikt zijn voor consumptie
door mens of dier.”
Het nieuwe platform heeft dus genoeg noten te kraken voordat een vertienvoudiging een feit is. Maar onmogelijk is het zeker niet. “We hebben met de minister
afgesproken om gezamenlijk naar oplossingen te zoeken voor de
uitdagingen die we tegenkomen”, zegt Kremer. Want veel zal afhangen van
overheidsbeleid. “Het langetermijn-verdienmodel moet zeker zijn om
partijen mee te krijgen,” zegt Goevaers. “Ik ben ervan overtuigd dat dit
lukt als er een bijmengverplichting komt. Dan durven partijen in te
stappen.”
Is groen gas duurzaam?
Zolang afgedankte biomassa gebruikt wordt voor het produceren van groen gas en er geen concurrentie ontstaat met de voedselproductie is de milieuwinst van groen gas ten opzichte van het gebruik van aardgas groot.
Met groen gas in het gasnet is er minder fossiel aardgas nodig voor verwarming in woningen, koken en de industrie. Dat scheelt uitstoot van CO2 en is beter voor het klimaat.
Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws
Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.
