Erika van Zinderen Bakker 20 juni 2023, 12:00

Zo kun je je zonnepanelen blijven gebruiken bij stroomuitval

Tijdens een grote stroomstoring je zonnepanelen blijven gebruiken om een lamp aan te zetten of je mobiele telefoon op te laden. Nu kan dat meestal niet, maar in de toekomst misschien wel. Zeker in Nederland. Dat blijkt uit een studie van Sweco over de veerkracht van elektriciteitssystemen in Europa. Het bureau verwacht dat zonnepanelen in de toekomst een grote rol kunnen spelen om de gevolgen van een grote stroomstoring te verzachten.

Zon op dak in Amersfoort Bron Sweco Met een speciale omvormer, ontworpen om kleinere belastingen aan te sluiten, kun je essentiële apparaten tijdens stroomuitval overdag blijven gebruiken. | Credits: Sweco

Noodstroomvoorzieningen met een lage capaciteit kunnen tijdens stroomuitval vitale functies, zoals mobiele communicatie tussen burgers en autoriteiten, toegang tot water of het opladen van basisapparaten mogelijk maken. Uit onderzoek van architecten- en ingenieursadviesbureau Sweco blijkt dat zonnepanelen een veelbelovende oplossing kunnen zijn voor het leveren van die noodstroom.

Stroomvoorziening waarborgen

“Met steeds extremere weersomstandigheden en bedreigingen van buitenaf is het belangrijk dat Nederland een robuust energiesysteem heeft. We moeten kijken naar strategieën om de stroomvoorziening te waarborgen, zowel voor communicatie-doeleinden als voor andere basisbehoeften”, zegt Bert van Renselaar, business director energietransitie bij Sweco.

Speciale omvormer

Op dit moment produceren zonnepanelen op je dak thuis geen elektriciteit tijdens een stroomstoring. Vanuit veiligheidsoverwegingen wordt dit niet toegestaan op ons netwerk. Met een speciale omvormer, ontworpen om kleinere belastingen aan te sluiten, kun je essentiële apparaten tijdens stroomuitval overdag blijven gebruiken. Daarnaast zijn er hybride omvormers die ook met batterijen kunnen werken. Die zou je voor de nacht kunnen gebruiken, al is dit wel aanzienlijk duurder.

Aandeel zonnestroom groeit

Sweco deed onderzoek in België, Tsjechië, Denemarken, Finland, Duitsland, Nederland, Noorwegen, Zweden en het Verenigd Koninkrijk. In alle landen die geanalyseerd zijn, wordt het aandeel zonnestroom steeds groter door de energietransitie, dalende prijzen van zonnepanelen, meer subsidies en betere regelgeving. Duitsland is de leider in geïnstalleerd zonnevermogen, terwijl Nederland het hoogste vermogen per hoofd van de bevolking heeft.

Veerkrachtiger energiesysteem

Van Renselaar is optimistisch over de mogelijkheden: “Door het stimuleren van hybride omvormers in combinatie met thuisbatterijen (of de batterijen in elektrische auto’s) kan Nederland het energiesysteem veerkrachtiger maken tegen relatief lage kosten, zelfs onder uitdagende omstandigheden. We moeten de voorsprong die we nu hebben benutten.”

Achter de meter

“Met het afbouwen van de salderingsregeling in Nederland wordt het voor veel huishoudens en bedrijven interessant om elektriciteit achter de meter op te slaan. Wanneer dit wordt gecombineerd met hybride omvormers biedt dit een mooie kans waar nu op ingezet moet worden. Sowieso een optie die iedereen zou moeten overwegen die nu voor de keuze staat om zonnepanelen aan te schaffen.”

Lees ook:

Technisch dienstverlener Equans ontwijkt netcongestie met eigen modulaire oplossing

In 2020 kreeg Equans te horen dat het moest vertrekken uit zijn Zaandamse vestiging. Op de locatie, waar het bedrijf al sinds de jaren zeventig was gehuisvest, had de gemeente nieuwbouw gepland. Voor Equans niet direct een probleem, want het pand voldeed toch al niet meer aan alle eisen. Tijd voor verbetering dus. Van 50 naar 1.000 kilowatt Dat werd een grote uitdaging. Equans vond een nieuw pand in Westzaan, waar het een aansluiting kon krijgen met een vermogen van 50 kilowatt. Fors minder dan de 630 kilowatt die ze bij de oude vestiging gewend was en helemaal vergeleken met wat ze op het oog had: 1.000 kilowatt. Bas Smit is projectmanager voor de nieuwbouw van het pand en verantwoordelijk voor de verhuizing van de oude naar de nieuwe locatie. “We wilden naar een gasloos pand en alleen nog maar verwarmen met warmtepompen”, vertelt hij. “Dé voorwaarde voor onze verhuizing was om die 1.000 kilowatt te krijgen.” PowerBooster Daar kwam Equans' PowerBooster goed van pas. Een eigen modulaire oplossing die de dienstverlener als generieke oplossing inzet voor andere bedrijven. Richard Beekhuis, specialist netcongestie bij Equans, legt uit: “De PowerBooster is een maatoplossing voor bedrijven. Elk bedrijf is anders, maar met deze oplossing volgen wij wel altijd hetzelfde recept. Daaruit komt voor elk bedrijf een andere maatoplossing.” Wat houdt het in? De PowerBooster is een combinatie van oplossingen, zoals slimme benutting van het net door een non-firm ATO contract met de netbeheerder (zie kader), zelf duurzame energie opwekken, een accu voor energieoverschotten en energietekorten of gebruik van waterstof of biogas. Niet al deze oplossingen zijn altijd nodig. Het is maar net wat een passende oplossing is. Alle factoren en variabelen worden bekeken en gewogen, zodat elke klant uiteindelijk tot een resultaat komt dat goed past bij zijn bedrijf. “Wij hebben ook ons optimum opgezocht”, vertelt Beekhuis. “Hoe krijg je toch dat gewenste vermogen met zo weinig mogelijk middelen? Dat begint bij een analyse en meting op verschillende plekken. Wat heb je echt nodig? Hoe vaak en wanneer komen er pieken voor en hoe lang duren die? Voor ons nieuwe pand hebben we een complete inventarisatie en optimalisatie gemaakt. Onze werkzaamheden zijn planbaar, dus daar kunnen we rekening mee houden.”Recht op transport In Nederland heeft een aangeslotene altijd recht op zijn gecontracteerde transportcapaciteit, onafhankelijk van het tijdstip of de situatie op het net. Netbeheerders houden daar rekening mee bij het uitgeven van nieuwe transportrechten. Het kan daardoor voorkomen dat er in een congestiegebied voor een nieuwe aansluiting geen transportcapaciteit gecontracteerd kan worden, terwijl er bijvoorbeeld ’s nachts nog voldoende ruimte op het net is. Bij een variabel recht op transport kan de netbeheerder de vrije ruimte op het net opvullen door een aangeslotene toch op bepaalde tijden transportcapaciteit toe te kennen. Een dergelijk variabel transportrecht kan het bijvoorbeeld ook voor batterijopslag mogelijk maken actief te worden in een congestiegebied en daarmee de netbeheerder te helpen de congestie te beperken. Bron: ACMAccu Het resultaat mag er zijn. Het pand, mét warmtepompen, is vorige maand opgeleverd. Smit is tevreden: “We hebben 1.900 zonnepanelen op het dak. Die hebben een vermogen van 550 kilowattpiek en verzorgen dus al een groot deel van de vermogensvraag. Daarnaast hebben we een accu neergezet met een vermogen van 300 kilowatt en 558 kilowattuur. Daarmee vangen we precies de pieken in de vraag op, bijvoorbeeld als er een wolk voor de zon komt of wanneer er een machine wordt opgestart.”Op het nieuwe pand van Equans in Westzaan liggen 1.900 zonnepanelen op het dak.Ontdekking Tijdens het hele proces van voorbereiding en verhuizen deed Smit ook nog een verrassende ontdekking. “Door te kijken waar precies het grote probleem zit en samen met de netbeheerder te onderzoeken hoe we dat konden oplossen, kwamen we erachter dat de netcongestie niet op de nieuwe locatie zelf is, maar op het onderstation. En dat is toevallig hetzelfde onderstation als voor de oude locatie. Daardoor konden we uiteindelijk ons oude contract meenemen naar onze nieuwe plek.” Samenspel Nog even terug naar de PowerBooster. Want wat is dat nu precies? Beekhuis legt uit: “Het is het aanstuurconcept. De PowerBooster zit opgesloten in de aanstuurstrategie van het totaal. Die strategie is het continu meten en regelen. Regelen doen wij met de accu. Dat is dus een van de apparaten binnen de oplossing. Maar het gaat juist om het samenspel: de manier waarop je meet, waarop je omgaat met je zonnepanelen, hoe je goede afspraken maakt met de netbeheerder et cetera. Daarmee helpen we onze klanten, maar in dit geval dus ook onszelf.” “Uiteindelijk gaat het altijd om het vinden van een optimum. Een bedrijf dat alleen verwarming nodig heeft, heeft niet zo veel zonnepanelen nodig. Voor een bedrijf met een grote koelvraag is dat juist wel een oplossing. Ook het neerzetten van een accu is niet altijd een oplossing. We kijken altijd samen met onze klanten hoe ze een investering kunnen doen waarmee ze voor langere termijn door kunnen zonder hoofdpijn. We kijken dus wat past. Het moet niet te groot zijn en niet te klein, en precies doen wat nodig is. Zonder goede analyse is alles wat je neerzet een gok.”Dit artikel is gemaakt door een van onze expertredacteuren in samenwerking met onze partner. Change Inc. werkt met partners die de klimaattransitie aanjagen. Zij kunnen cases presenteren waar anderen zich aan kunnen optrekken en zijn eerlijk over de uitdagingen. Niet één bedrijf is al 100 procent duurzaam, maar veel zijn onderweg. Dankzij ons partnermodel zijn onze artikelen gratis toegankelijk voor iedereen. Benieuwd naar ons partnermodel? Klik hier.Meer lezen over netcongestie? De energietransitie in hoogspanningsland: ‘Dit wordt de grootste ombouw van Nederland’Groene elektriciteitsmarkt moet op de schop om prijzen en schommelingen laag te houdenZiekenhuizen en andere projecten met maatschappelijk belang krijgen voorrang op het elektriciteitsnet