Paul van Liempt 22 mei 2020, 06:00

'Crisis vraagt om heldere visie van overheid én van bedrijven'

Sterk leiderschap betekent de kracht van visie onderkennen. Visie die je helder communiceert. Dat leren de in Harvard opgeleide klassieken ons. Dus: zeg dat de anderhalvemetermaatschappij niet normaal is. En wees kraakhelder over mondkapjes, vindt Paul van Liempt. Maar vooral: neem op dit moment de vlucht naar voren.

Paulvanliempt marijndewijs 03

Absurde tijden worden nog gekker als je van hogerhand cadeautjes krijgt die bij nadere beschouwing lege hulzen blijken. Laurens Meyer, sinds de crisis bekend als de grootste kroegbaas van Nederland, ergerde zich aan het 'ruimhartig steunpakket' van de overheid voor ondernemers. De negentig procent loonkostenvergoeding bleek in de praktijk zestig procent, maximaal. "We zijn een oor aangenaaid door minister van Sociale Zaken Koolmees", zei Meyer.

Dat de kroegen en restaurants op 1 juni weer open mogen, vindt hij niet meer dan een 'zoethoudertje.' Hij kijkt over de grens en verbaast zich: "In bijna alle Europese landen geldt een percentage van ongeveer de helft van de horecacapaciteit. Waarom kiest Nederland dan weer voor een regel met dertig mensen?"

Lees ook: Hoe ziet de wereld er na de coronacrisis uit?

Oplossingen

Meyer roffelt op de trom, maar komt ook met oplossingen. Hij hoopt al eerder dan 1 juni te mogen proefdraaien en gaat met gemeentes in gesprek over terrasuitbreiding. Allemaal geleerd van de vorige crisis in 2008. Toen handelde hij passief vanuit het idee dat het wel goed zou komen, nu heeft hij direct actie ondernomen.

In crisistijden kijk je naar wat je kunt leren van het verleden en vertrouw je op je klassieken. Voormalig Nobelprijswinnaar en vrijemarkteconoom Milton Friedman, keek ook vooruit. "Zodra er iets misgaat, wil iedereen een wet om het probleem op te lossen – ook al maakt die wet de problemen alleen maar groter." Hij voorzag ook dat tijdelijke maatregelen van de overheid voor je het wist een permanent karakter kregen.

Lopen we straks allemaal rond met niet-medische mondkapjes? En krijgt de tegennatuurlijke anderhalve meter samenleving, nu een noodtoestand, straks een wettelijke basis? Volgens Martin Sommer in de Volkskrant werkt minister Grapperhaus aan een Corona-spoedwet in die richting, die op 1 juli moet ingaan.

De klassieke Franse keuken

Vertrouw op je klassieken als je kookt. Zelfs de hipste jonge kok blijft de basisprincipes van de Franse keuken van chef-kok Paul Bocuse trouw. Kijk bij lessen over leiderschap in verandering daarom altijd weer naar Leading Change, de klassieker van emeritus hoogleraar leiderschap John Kotter van de Harvard Business School. Voorop staat de kracht van visie die je helder communiceert, bij de duurzame beweging intussen zo sterk dat ook een tweede of zelfs derde coronagolf niets aan het verhaal afdoet.

En sterke bedrijven moeten niet stil zitten. Dat leren we van Gerard Tellis, hoogleraar marketing aan de University of California in Los Angeles. Hij deed uitgebreid onderzoek naar het belang van branding in crisistijd (een aanrader is gtellis.net, voor meer opmerkelijke inzichten). Zijn conclusie: "Ondernemingen die meer in reclame investeerden tijdens een recessie zagen hun verkoop, winst en marktaandeel toenemen." Begin vandaag nog met de vlucht naar voren.

Lees ook: Hoe word je een duurzame leider?

Beeld: Marijn de Wijs

Dit recreatiepark in Brabant bouwde een eigen rioolwaterzuivering

Pukkemuk begon ooit als een kleine recreatieboerderij, maar groeide de afgelopen jaren uit tot een onderneming met attracties, een camping – en soms wel 1500 bezoekers per dag. Omdat Huub van Leijsen zag hoeveel gezinnen de nabijgelegen Efteling trok, bedacht hij acht jaar geleden dat het wel eens slim zou kunnen zijn om ook vakantiehuisjes op het terrein neer te zetten: “Het idee was om met betaalbare accommodaties ook meerdaagse bezoekers van de Efteling naar Pukkemuk te trekken. Maar als ik huisjes ga bouwen, dan wil ik dat wel duurzaam doen. Ik vind het zonde om energie te verspillen en wil waar mogelijk afvalstoffen hergebruiken. De laatste jaren is duurzaam besparen echt een soort passie van me geworden.”Lees ook: De rioolwaterzuivering van de toekomst is flexibelEigen afvalwater zuiverenVorig jaar zomer kreeg Pukkemuk toestemming om de recreatiehuisjes te bouwen. Van Leijsen: “Als je zoals wij binnen een straal van 2,5 kilometer van het riool zit, moet je zelf een aansluiting ernaartoe graven. Maar ik vond het eigenlijk zonde om al ons afvalwater dat we zelf goed konden gebruiken, weg te pompen. En ook de energie die dat rondpompen kost was mij een doorn in het oog.” Daarom besloot Van Leijsen (die in zijn jonge jaren een LTS elektrotechniek-opleiding deed) zelf een installatie te ontwerpen om het huishoudelijk afvalwater van zijn huisjes te zuiveren om het vervolgens te hergebruiken.De gemeente Dongen gaf toestemming voor een rioleringsontheffing en Van Leijsen mocht een eigen installatie bouwen: “Ik ben met mijn technische dienst gaan kijken bij mensen die een eigen installatie hadden. Wat ik zag vond ik zo ontzettend simpel, dus toen hebben we het zelf nagebouwd. Het idee is dat de WC's van de huisjes uitkomen op een driestapszuiveringinstallatie onder de grond, met drie aparte helofyten-filters die het water steeds verder schoonmaken, totdat er uiteindelijk helder water overblijft.”Zuurstof uit de buitenlucht wordt via buisjes in de zuiveringswaterbak met afvalwater gepompt. Daar gaat het bacterieleven in het water zich vermenigvuldigen. Een volledig natuurlijk proces waaraan niets wordt toegevoegd, behalve wat lucht. De installatie maakt geen drinkwater, maar het afvalwater dat overblijft is zo schoon dat het gebruikt kan worden voor het doorspoelen van WC's. Van Leijsen: “Wat ook leuk is: bovenop de installatie groeien allemaal die het stikstof en de fosfaten uit het afvalwater halen. Het water dat overblijft wordt geïnfiltreerd in de ecologische verbindingszone waar de bomen en struiken het opnemen.”Subsidies van de EUDe Universiteit van Gent heeft ook meegedacht aan het ontwerp, en Van Leijsen had het geluk dat hij een aanvraag mocht indienen voor voor innovatieve EU-Interreg subsidie rond het i-qua project: “In december vorig haar hoorden wij dat we de subsidie kregen. Het Waterschap Brabantse Delta is blij met ons project. De gemeente is er blij mee. We ontlasten met onze installatie de reguliere zuivering en de Brabantse Delta gaat ons gezuiverde water straks ook monitoren. Op een kleine installatie zoals de onze kunnen ze gemakkelijk meten of er nog medicijnresten zijn overgebleven na ons natuurlijke zuiveringsproces. Die informatie kunnen zij ook gebruiken voor eigen onderzoek.”Pukkemuk is ook nog in de running voor een andere duurzaamheidsubsidie: “We zijn op dit moment met drie andere recreatiebedrijven uit Zeeland en Limburg bezig om een innovatieve subsidie aan te vragen van OPZuid, een Europees innovatieproject voor de zuidelijke provincies van Nederland. Wij willen onze huisjes straks namelijk ook van eigen stroom en warmte voorzien met zonnecelpakketten, accupakketten die alles opslaan.”De Hogeschool Zeeland en Avans Hogescholen zijn ook bij de aanvraag betrokken. Van Leijsen: “We moeten straks wel meetresultaten laten zien om te kijken of we genoeg CO2-reductie halen en dat onderzoek vinden de hogescholen weer interessant. Volgende week moeten we de aanvraag indienen. In juni horen we dan of we in aanmerking komen. En in augustus krijgen we de definitieve uitslag.”MascotteNet na de bouwvak in augustus wordt begonnen met de bouw van 60 duurzame recreatiehuisjes. Van Leijsen wil er ieder jaar 20 neerzetten: “Als we straks klaar zijn wil ik dat er op de televisies in de huisjes filmpjes te zien zijn waarin de kinderen uitgelegd krijgen van onze mascotte Knorrie, dat dieren en natuur hier in Pukkemuk voorrang krijgen. En dat er van poep en plas bruikbaar water kan worden gemaakt. Ik vind het belangrijk om de duurzame boodschap ook door te geven aan volgende generaties.”Lees ook: Zes opvallende innovaties uit de watersectorBeeld: Pukkemuk