Duitse regering voor de rechter gedaagd om schone lucht

In Duitsland daagt een groep burgers de regering voor de rechtbank omdat het land niet snel genoeg de aanbevelingen van de World Health Organization (WHO) rond de luchtkwaliteit omzet in eigen wetgeving. De klagers baseren zich op het fundamentele mensenrecht om zuivere lucht te kunnen inademen.

Uitzicht over Berlijn met ondergaande zon
Berlijn is een van de meest vervuilde steden van Duitsland | Credit: Adobe Stock

Vorig jaar publiceerde de Wereldgezondheidsorganisatie nieuwe richtlijnen voor luchtkwaliteit, waarbij de bestaande aanbevolen drempels aanzienlijk werden verlaagd. Hoewel deze richtlijnen niet juridisch bindend zijn, eisen de klagers dat de Duitse regering actie onderneemt.

Luchtvervuiling veroorzaakt jaarlijks ruim 4 miljoen voortijdige sterfgevallen en meer dan 90 procent van de wereldbevolking woont in gebieden waar de luchtkwaliteit onder de WHO-norm ligt. Lees hier wat KNMI, TNO, TU Delft en SRON daaraan willen doen.

Politieke moed

“Luchtvervuiling wordt misschien niet vaak als een officiële doodsoorzaak gemeld, maar eist wel vele levens”, voeren de klagers aan. “Verscheidene langdurige ziekten – waaronder kanker, hartproblemen, kortademigheid en beroertes – zijn vaak het gevolg van luchtverontreiniging.”

De klacht werd door zeven burgers ingediend bij het Bundesverfassungsgericht, het Duitse Grondwettelijk Hof, in Karlsruhe. De groep zegt de vier meest vervuilde steden van Duitsland – München, Düsseldorf, Berlijn en Frankfurt – te vertegenwoordigen en wordt gesteund door de milieugroepen ClientEarth en Deutsche Umwelthilfe.

“Politici doen te weinig om mensen te beschermen”, voeren de klagers aan. “Vooral groepen die aan de zwaarste vervuiling worden blootgesteld, worden vaak genegeerd. Er zijn veel manieren om vervuiling te verminderen, maar het ontbreekt aan politieke moed om actie op gang te brengen. Om daarin verandering te brengen, eisen wij nu ons recht op om gezonde lucht te kunnen inademen.”

Grondwet

De klagers beroepen zich op de Duitse grondwet, het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie. De eisers zeggen te erkennen dat de Duitse regering geen inbreuk pleegt op de nationale wetgeving, maar beklemtonen dat de regelgeving gebaseerd is op een verouderde informatie.

“Dit betekent dat Duitse burgers worden geconfronteerd met een luchtvervuiling die vijf keer hoger ligt dan de normen die door de Wereldgezondheidsorganisatie worden gehanteerd”, merken de actievoerders op.

Ook in Nederland is de lucht flink vervuild. Ondanks dat de Nederlandse luchtkwaliteit binnen de Europese grenswaarden valt, sterven we gemiddeld een jaar eerder door het inademen van vervuilde lucht. Lees hier wat we daaraan kunnen doen

Actie noodzakelijk

Dergelijke juridische stappen zijn in Duitsland geen unicum. In april vorig jaar oordeelde het Bundesverfassungsgericht dat de Duitse regelgeving gedeeltelijk ongrondwettelijk was. Opgemerkt werd dat de intergenerationele rechtvaardigheid wordt geschaad door de last van de wetgeving af te schuiven op toekomstige generaties.

Ook elders in Europa zijn vergelijkbare acties zichtbaar. In augustus vorig jaar kreeg de Franse staat een boete van 10 miljoen euro omdat de overheid er niet in slaagde de luchtkwaliteit in verscheidene regio’s te verbeteren. Nu hangt ze opnieuw een boete van 20 miljoen euro boven het hoofd omdat er na de uitspraak van vorig jaar onvoldoende actie zou zijn ondernomen.

Gezondheid bedreigd

In mei van dit jaar benadrukte een adviseur van het Europese Hof van Justitie dat burgers van de Europese Unie hun regeringen zouden kunnen aanklagen indien hun gezondheid door illegale niveaus van luchtvervuiling werd bedreigd.

De Europese Unie zegt er zich van bewust te zijn dat er nieuwe grenswaarden voor luchtverontreiniging moeten worden vastgesteld. Dat vertaalt zich in een voorstel van de Europese Commissie om de richtlijnen rond de luchtkwaliteit te herzien.

Irmina Kotiuk, advocaat grondrechten bij ClientEarth, zegt echter te betreuren dat dergelijke procedures onnodig worden verlengd. “De wetgeving rond luchtverontreiniging wordt in de lidstaten van de Europese Unie altijd met grote vertraging doorgevoerd”, benadrukte Kotiuk. “Er moet dan ook dringend actie worden ondernomen om te voorkomen dat er nog meer levens onnodig worden verwoest en dat volgende generaties nog met een grotere milieulast zouden worden geconfronteerd.”

Aantal klimaatzaken neemt toe

Het aantal rechtszaken over klimaat en milieu neemt in rap tempo toe. In slechts vijf jaar tijd is het aantal rechtszaken over het klimaat wereldwijd verdubbeld tot een totaal van 2000. Een kwart daarvan werd de afgelopen twee jaar aangespannen. Met name in Duitsland is de juridische route populair: hier werd de overheid in 2021 maar liefst 15 keer voor de rechter gedaagd.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.

Change Inc.

join the changesluit je gratis aan

Bij een ecosysteem van 42.512 professionals, bedrijven en start-ups die samen aan oplossingen werken voor een betere toekomst. Met dagelijks kwaliteitsjournalistiek, inzichten en evenementen, want morgen wordt vandaag bedacht.

Join the change, word lid

Nieuws & Verhalen

Changemakers

Bedrijven

Events


Producten & Diensten

Magazines


Lidmaatschap

Inloggen

Nieuwsbrief & Memberships


Over Change Inc.

Over ons

Waarom Change Inc.

Team

Partnerships & Adverteren

Werken bij Change Inc.

Pers & media

Onze partners

Contact

Start

Artikelen

Changemakers

Bedrijven

Menu