Hoogleraren en andere experts eindigen hun analyses over de energietransitie steeds vaker met hetzelfde antwoord: ‘Geen idee.’ Uiteraard professoraal verpakt in andere termen, Dat het ‘complex’ is en dat de problematiek ‘nog niet helemaal uitgekristalliseerd’ is. Uit de mond van een wetenschapper valt zo’n houding te billijken, maar pijnlijker wordt het als de politiek stilvalt en niet over een plan blijkt te beschikken.
Ik liep drie jaar in Hilversum rond, waar elke fout en elk obstakel met dezelfde afwerende formule werd gepareerd: ‘Komt goed.’ De favoriete stopwoordjes van de managers die het zelf ook niet meer wisten. Op de vervolgvraag ‘Hoe dan?’ moesten ze altijd het antwoord schuldig blijven. Het FD opende deze week met een alarmerend artikel over het schrijnend gebrek aan leiderschap in de politiek, juist nu het zo gewenst is. De krant schrijft: ‘Dat het kabinet zelfs na het afsluiten van gashandelaar Gasterra door Rusland met bezwerende woorden komt dat het wel goed zit met de energielevering aan huishoudens en bedrijven roept frustratie op.’
Ook Schiphol zag de problemen in de meivakantie al heel lang aankomen. Als je in januari aan woordvoerders vroeg of er filevorming voor de balies zou ontstaan werd er geruststellend op geantwoord dat het zo’n vaart niet zou lopen. Na lang doorvragen gevolgd door een kleine disclaimer: als het echt buitenproportioneel druk werd, was het niet helemaal duidelijk wat er zou gaan gebeuren. Na het mei-debacle werd eerst een tijdje geroepen dat de drukte helaas tot aan de zomer aan zou houden. Pas na heel lang zeuren kwam het echte, gecorrigeerde verhaal naar buiten: de drukte zou tot met de zomer aanhouden.
Zoals het kabinet eerst beloofde dat het goed zat met het gas, om later pas toe te geven dat ‘in het allerlaatste geval ‘Gronings gas uit de grond wordt gehaald. We zagen het bij Schiphol en zien het bij het kabinet; bij gebrek aan een visie of een plan word je door elke verstoring compleet overvallen en zit je met de handen in het haar. Corona liet al eerder eenzelfde beeld zien. Waar Duitsland zich uitgebreid voorbereid op een mogelijke uitbraak in het najaar, maakte Nederland een paar maanden later aanstalten zich hier ook over te buigen, waarna het stil viel, de communicatie uitblijft en niemand weet waar hij aan toe is.
VNO-NCW pleit op haar eigen site voor ‘een duidelijke crisisorganisatie,’ om te ‘borgen dat we ook komende winter geen problemen krijgen met de verwarming van onze huizen of het vervoer van goederen.’ De angst bij veel gezinnen over ‘de energieprijzen die de pan uitrijzen’, geeft ook aan dat zo’n organisatie snel opgetuigd moet worden. Van links tot rechts klinkt de roep om daadkracht eensgezind door, om een ‘Winter of Discontent’ te vermijden. Was daar dat nieuwe leiderschap oorspronkelijk niet voor bedoeld?
