Hannah van der Korput
24 november 2023, 12:44

Opmerkelijk: wateroverlast oplossen met regenwormen

Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoogschiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. Deze week: duurzaam watermanagement met regenwormen.

Getty Images 1240570667 Hoe voorkomen we wateroverlast? Onderzoekers van het Louis Bolk Instituut wijzen naar regenwormen. En de blauwkopworm in het bijzonder. | Credits: Getty Images

November is vooralsnog behoorlijk nat. Halverwege november was er al meer regen gevallen dan normaal in de hele maand valt. Door klimaatverandering gaan hevige regenval en plensbuien in de toekomst alleen nog maar vaker voorkomen. Hoe voorkomen we wateroverlast? Onderzoekers van het Louis Bolk Instituut wijzen naar regenwormen. En de blauwkopworm in het bijzonder.

Waterhuishouding

Roos van de Logt, bioloog bij het Louis Bolk Instituut, benadrukt dat elke regenworm een steentje kan bijdragen. “Ze woelen allemaal de bodem om en laten gangen achter. Zo kunnen ze helpen om de waterhuishouding van graslanden te regelen en piekbuien sneller de grond in te laten trekken.”

Blauwkopworm

Maar Van de Logt wijst vooral naar de blauwkopworm. “Hij maakt heel diepe, verticale gangen waarin hij op en neer pendelt. In extreme gevallen graaft hij die gangen tot wel twee meter diep. Dat in tegenstelling tot de meeste wormen die zich tot de eerste 10 à 20 centimeter van de bodem beperken.”

De diepe gangen zorgen ervoor dat het water diep in de bodem kan wegstromen. Dat die gangen de waterinfiltratie van de bodem verbeteren, heeft onderzoek al uitgewezen. “In sommige gevallen kan een bodem met wormen tot drie keer meer water opnemen.”

Hierheen halen

Vooralsnog komt de blauwkopwarm hier nog niet in groten getale voor. Is het een idee om de blauwkopwarm massaal naar Nederland te halen en in te zetten voor duurzaam watermanagement? “In theorie kan dat wel”, aldus Van de Logt.

Al heeft de worm wel een aantal voorkeuren. Ze prefereren zandgronden met een hoog leemgehalte. Dit is materiaal dat nog fijner is dan zand. En het waterpeil mag niet te hoog of te laag staan.

Uitzetten

De blauwkopworm kan volgens Van de Logt wel overleven in Nederland. De soort is al eens uitgezet in de provincie Drenthe. Na zeven en veertien maanden kamden de onderzoekers de bodem uit op zoek naar de wormen. De overlevingsgraad was niet hoog. “Het goede nieuws is dat er wel wormen zijn die het overleven. Het is niet zo dat wanneer je ze uitzet, ze meteen allemaal omkomen. Er waren ook nakomelingen.” Dat stemt Van de Logt hoopvol.

Meer opmerkelijk:

Uitlaatgassen afvangen van vrachtwagens met demontabel systeem

Het bedrijf is een spin-off van de Zwitserse universeit Ecole Polytechnique Fédérale de Lausanne (EPFL). Daar ontwikkelden onderzoekers een systeem dat aan bestaande vrachtauto’s gekoppeld kan worden. Met het systeem kunnen de uitlaatgassen van een voertuig direct worden opgevangen en opgeslagen. Volgens Qaptis is daar slechts een kleine hoeveelheid energie voor nodig. Spons-poeder Het afgevangen uitlaatgas wordt eerst door het systeem afgekoeld. Daarna wordt het door een soort poeder geleid dat als spons dient, waardoor de CO2 gescheiden wordt van andere gassen als stikstof en zuurstof. Vervolgens wordt de combinatie van poeder en CO2 weer opgewarmd met restwarmte van de vrachtauto. Hierdoor laat het poeder de CO2 weer los. De CO2 wordt tot slot door turbocompressoren omgezet in een vloeistof, omdat dit minder ruimte inneemt dan CO2 in gasvorm. In een tank achter de chauffeur wordt de vloeistof opgeslagen. De technologie van Qaptis zorgt er niet alleen voor dat er minder CO2 in de atmosfeer komt, ook biedt het transportbedrijven een aanvullende inkomstenbron. De vloeibare CO2 kan namelijk gebruikt worden in tal van andere productieprocessen, zoals van voedsel, kunstmest en synthetische brandstoffen. Qaptis is van plan om in de toekomst te werken aan samenwerkingen met tankstations, zodat vrachtwagenchauffeurs daar hun opgevangen gassen kunnen achterlaten. Niet duidelijk hoe duur Over de kosten van het systeem is nog niet veel bekend. Volgens de start-up zelf zou het drie tot vier keer goedkoper zijn dan duurzame brandstofalternatieven als waterstoftrucks. Maar specifieke getallen noemt het bedrijf nog niet. Het grote voordeel van het systeem van Qaptis is natuurlijk dat het direct op dieselvrachtwagens kan worden toegepast. Het bedrijf test de technologie momenteel nog grondig. Lokale vervoerders hebben interesse getoond in het product van Qaptis en gaan de innovatie bij wijze van proef onder vrachtwagens plaatsen. Dit moet naar verwachting tegen het einde van 2024 gaan gebeuren. Onlangs heeft het bedrijf nog een investering opgehaald van 1,3 miljoen euro. Daarmee kan het de testfase voortzetten en bovendien het product opschalen. Qaptis heeft aangegeven het product ook ooit te willen uitbreiden naar andere transportmiddelen, zoals schepen. Europese wetgeving Binnen Europa sterkt de wetgeving op het gebied van de verduurzaming van vrachtwagens steeds verder aan. Onlangs stemden lidstaten van de Europese Unie in met een wetgeving die verplicht dat vrachtwagens vanaf 2040 maar liefst 90 procent minder CO2 moeten uitstoten ten opzichte van 2019. Naast het 2040-doel kent de wetgeving ook normen voor 2030 en 2035. In die jaren moet de CO2-uitstoot van nieuwe vrachtwagens afgenomen zijn met respectievelijk 45 en 65 procent ten opzichte van 2019. Lees ook: Nieuwe elektrisch aangedreven vrachtwagentrailer zorgt voor flinke brandstofbesparingPoolse start-up Nevomo bouwt zweeftreinen op bestaande railsDeelmobiliteit groeit en dit is wat het oplevert