Hannah van der Korput
12 december 2023, 16:31

Dit zijn ze: de belangrijkste landbouw- en voedseltrends

De manier hoe we ons voedsel produceren en consumeren is in transitie. Wat zijn de belangrijke ontwikkelingen? En wat kunnen we in de toekomst verwachten? Een overzicht.

Getty Images 1447095423 In de landbouw wordt volop geïnnoveerd, bijvoorbeeld met robots in de glastuinbouw. | Credits: Getty Images

In een recent verschenen rapport beschrijven het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en Wageningen University & Research (WUR) de ontwikkelingen in de agrosector. Er wordt onder andere ingezoomd op milieuprestaties, innovaties en het verdienmodel van boeren.

Innovaties

In de landbouw wordt volop geïnnoveerd. De innovaties zijn veelal gericht op duurzaamheid en weerbaarheid. Diverse teams van wetenschappers, bedrijven en boeren werken aan de ontwikkeling van klimaatbestendige landbouwsystemen met een minimale milieubelasting. Zo wordt er technologie ontwikkeld die de stikstofuitstoot van de landbouw kan verminderen. Ook lopen onderzoeken om ammoniak meteen uit mest te verwijderen.

Innovaties zijn waardevol, is te lezen in het rapport. Het leidt tot succesvollere bedrijfsvoering en succesvollere bedrijfsvoering levert weer meer innovaties op. Bovendien kunnen we de opgedane kennis delen met andere landen. Zo kunnen we naast producten ook expertise exporteren.

Duurzame investeringen

De coronapandemie zorgde ervoor dat boeren minder investeerden. De totale investeringen in agrarische productiemiddelen door land- en tuinbouwbedrijven en in de visserij zijn in 2021 ten opzichte van 2020 met 8 procent afgenomen. Opvallend is dat duurzame investeringen daarentegen stegen met 35 procent.

De groei in duurzame investeringen is grotendeels te danken aan hogere investeringen in de glastuinbouw via de regelingen Energie-investeringsaftrek (EIA) en Energie-efficiëntie en hernieuwbare energie glastuinbouw (EHG).

Veestapel

De veeteelt veroorzaakt de meeste uitstoot van de landbouw. Koeien, varkens en kippen stoten veel broeikasgassen uit. Wil de sector verduurzamen, dan is inkrimping van de veestapel onvermijdelijk. De totale rundveestapel is in 2022 heel licht toegenomen (0,4 procent) en bedraagt zo’n 3,83 miljoen. Het aantal varkens is in 2022 met 1,6 procent gedaald tot 11,3 miljoen. De krimp in vier jaar tijd is 9,3 procent. Ook het aantal kippen is in de periode 2018-2022 met 7,2 procent sterk gedaald tot 97,5 miljoen. Die krimp is mede het gevolg van de vogelgriep die nu jaarrond heerst.

Tegelijkertijd daalt het gebruik van antibiotica. Zo is de verkoop van antibiotica voor dieren is met meer dan 77 procent gereduceerd ten opzichte van 2009 terwijl de omvang van de veestapel in al die jaren vrij stabiel is gebleven.

Biologisch

Het kabinet heeft grootse plannen voor biologische landbouw. In 2030 moet 15 procent van de Nederlandse landbouwgrond biologisch zijn. Daar zijn we nog lang niet, maar de groei zit er wel goed in. In 2023 bedroeg het areaal 80.360 hectare, een stijging van 8 procent ten opzichte van 2022. Vergeleken met 2015 is het areaal met 71 procent toegenomen.

Verdienmodel

Naast een landbouwbedrijf runnen boeren ook steeds vaker een camping, boerderijwinkel of duurzaam energieproject. De helft van de boeren boort op die manier een extra inkomstenbron aan. Het aantal agrarische bedrijven met nevenactiviteiten is dit jaar gestegen naar 24.434. Dat is een toename van 10 procent in vergelijking tot 2020.

Lees ook:

Over deze drie duurzame maatregelen werd Europa het afgelopen week eens

Verbod op kledingverbranding De productie en het gebruik van kleding is nog geen duurzaam geheel te noemen. Niet alleen kopen we als mensheid (te) veel nieuwe kleding, wat het milieu vervuilt en gepaard gaat met onacceptabele arbeidsomstandigheden, ook retourneren we veel van die kleding weer. Vaak belandt die kleding niet opnieuw in de winkel, maar op de afvalberg. Vervolgens wordt de kleding verbrand. De Europese Commissie wil aan die verbranding een einde aan maken door middel van een verbod op het vernietigen van onverkochte kleding. Vorige week gingen de Raad van de Europese Unie en het Europese Parlement daarmee akkoord. Ook werden ze het eens over strengere regels voor kledingproducenten. Die moeten worden gestimuleerd om kleding te maken die langer meegaat en eenvoudiger te repareren is, evenals om maatregelen te nemen om hun productie te verduurzamen. De precieze invulling van de regels wordt later nog vastgelegd met aanvullende wetgeving. Het voorstel moet begin 2024 officieel nog goedgekeurd worden door het voltallige Europese Parlement en de individuele EU-lidstaten. Dit wordt gezien als een formaliteit. Aanscherping regels dierentransport De Europese Commissie heeft onlangs ook een voorstel gedaan om het welzijn van getransporteerde dieren in Europa te verbeteren. Zo’n 1,6 miljard dieren reizen per jaar de Europese Unie rond. Momenteel geldt er geen maximum voor de reistijd van die dieren, alleen de verplichting om na een reis van 24 tot 29 uur een rustdag in te lassen. De Europese Commissie stelt een maximumreistijd voor van 21, met in ieder geval een uur rust na 10 uur. Na de 21 uur moeten dieren een hele dag kunnen rusten en mag de reis daarna nog eens maximaal 21 uur duren. Voor veevoer stelt de Commissie een korter maximum voor, namelijk van 9 uur. Daarnaast moet de leefomgeving van dieren tijdens het transport worden verbeterd. Tijdens temperaturen van 30 graden Celsius of meer zou er alleen ’s nachts vervoer mogen plaatsvinden. Als het dan ook te warm is, moeten de dieren meer ruimte krijgen. De eerder genoemde maximumreistijd wordt verkort naar 9 uur als de temperatuur warmer is dan 25 graden Celsius of kouder dan -5 graden Celsius. Overigens loopt het in Nederland nog niet storm met de aanscherping van regels op het gebied van dierenwelzijn. Na maanden van overleg tussen de overheid, bedrijven, en de Dierenbescherming is het niet gelukt om een handtekening onder het Convenant dierwaardige veehouderij te zetten. In een brief aan de Tweede Kamer schrijft minister Adema (Landbouw, Natuur en Voedselzekerheid): “Partijen hebben geconcludeerd dat zij ver gevorderd zijn in hun plannen, maar dat het nu niet mogelijk is te komen tot een volledig samenhangend pakket aan afspraken, en daarmee tot afronding van het convenant. […] Ik had uiteraard wel graag een convenant gepresenteerd”. Verduurzamen van gebouwen De gebouwde omgeving heeft een grote invloed op het klimaat. De Dutch Green Building Council (DGBC) heeft geconstateerd dat gebouwen verantwoordelijk zijn voor 37 procent van het totale energieverbruik, en dat nieuwbouw en renovatie goed zijn voor 6,4 procent van de totale Nederlandse CO2-uitstoot. De Raad van de Europese Unie en het Europees Parlement zijn om die reden tot een voorlopig besluit gekomen om de gebouwde omgeving te verduurzamen. Als onderdeel van het bredere Europese klimaatpakket ‘Fit for 55’ willen ze dat alle nieuwe gebouwen in 2030 emissievrij zijn. In 2050 geldt dat voor alle bestaande gebouwen. Overheidsgebouwen moeten in 2028 al emissievrij zijn. Er gelden wel uitzonderingen, zoals historische, agrarische en gebedshuizen. Verder is het plan om fossiele CV-ketels uit te faseren voor 2040 en om strengere regels aan te nemen voor de renovatie van gebouwen. Het gemiddelde energieverbruik van die gebouwen moet 16 procent lager liggen in 2030 en 20 tot 22 procent lager in 2035. Daarnaast moeten non-woonhuizen het in 2030 qua energieverbruik beter doen dan de 16 procent slechtst presterende, en in 2033 dan de 26 procent slechtst presterende. Het voorlopige akkoord moet nu door de beide Europese instellingen formeel nog worden aangenomen. Lees ook: Nederlands klimaatbeleid krijgt een dreun, maar dit gebeurde ondertussen in EuropaIn Europa mogen mensen geen kweekvlees eten, katten en honden welEuropa wil zich bemoeien met Italiaanse wet tegen kweekvlees