Hannah van der Korput
24 januari 2024, 14:15

Wordt paling uit de zee binnenkort vervangen door paling uit het lab?

Door structurele overbevissing wordt de wilde paling met uitsterven bedreigd. Is paling uit het lab een goed alternatief voor paling uit de zee? De eerste gecultiveerde paling is in ieder geval een feit.

Getty Images 166265311 Van de wilde paling is nog maar 10 procent over. | Credits: Getty Images

De paling is geproduceerd door het Israëlische bedrijf Forsea Foods. Daarvoor gebruikte het cellen van de zoetwaterpaling. Volgens CEO Roee Nir is het prototype veelbelovend en zal het nog verder worden verbeterd. “Het heeft een zeer unieke smaak en textuur – het is heel mals en vet, maar heeft ook een unieke umami-smaak en we werken eraan om dit vast te leggen.”

Palingpopulatie daalt

Overbevissing en vervuiling hebben ertoe geleid dat de wereldwijde palingpopulatie is ingestort. Van de diersoort is nog maar 10 procent over. Het is lastig om aan de vis te komen, wat leidt tot enorm hoge prijzen.

Is kweekpaling het antwoord?

Misschien kan gecultiveerde paling de honger naar de vis stillen. Forsea Foods kweekte zijn paling uit het lab met behulp van organoïden. De kleine bundeltjes weefsel zijn gemaakt van stamcellen uit bevruchte palingeitjes. Naarmate ze groeien kunnen de organoïden zich ontwikkelen tot elk soort weefsel en de structuur van wilde vis nabootsen. Het bedrijf hoopt de kweekvis over twee jaar op de markt te brengen. Omdat wilde paling zo schaars is, verwacht Forsea Foods dat de prijs van de gekweekte variant gelijk zal zijn aan die van de in het wild gevangen paling. Hij kan wel goedkoper worden naarmate de productiemethoden worden geoptimaliseerd en er schaalvoordelen optreden.

Viskweek in het water

Naast vis kweken in het lab wordt ook groots ingezet op vis kweken in het water, denk aan zalm en forel. Maar viskwekerijen met een klein oppervlak waar honderdduizenden vissen in zwemmen, kunnen ook schade toebrengen aan het milieu. Door de ontlasting van de vissen kan het water vervuild raken. Ook wordt gevreesd dat het dierenwelzijn in het gedrang komt. De intensieve viskweek kent namelijk problemen die deels vergelijkbaar zijn met de intensieve veehouderij. Denk aan weinig ruimte en stressvolle situaties voor de dieren en veel geneesmiddelengebruik. Aan het kweken van vissen in het water zitten dus haken en ogen.

Wat is duurzamer?

Is vis uit het lab dan duurzamer? Het staat vast dat de zeeën en oceanen een spilfunctie vervullen voor de instandhouding van de biodiversiteit op aarde. Het onderwaterleven wordt echter verstoord door overbevissing, visnetten die de zeebodem vervuilen en de CO2-uitstoot van vissersvloten. Het kweken van vis lost deze problemen ook op, maar geeft nog geen antwoord op het dierenleed en de ontlasting die in het water terechtkomt.

Bovendien kan vis uit het lab continu geoptimaliseerd worden. Het groeiproces en de voedingswaarde kunnen steeds worden verbeterd. Bij viskweek in het water is dit een lastiger verhaal. Daartegenover staat dat vis uit het lab om de nodige energie vraagt. Wat onderaan de streep duurzamer is, is dus lastig te zeggen. De twee methodes zijn compleet anders en daardoor lastig met elkaar te vergelijken. Bovendien geldt: het valt of staat met het productieproces.

Lees ook:

Nederlandse start-up levert zonnepanelen als Ikea-pakket

Het plaatsen van zonnepanelen is meestal een klus voor professionals. De panelen moeten aan het dak bevestigd worden, in huis wordt een omvormer geïnstalleerd en in de meterkast een groep toegevoegd. Het Nederlandse Rable heeft een zonnepaneelsysteem ontwikkeld dat dit overbodig maakt. Consumenten kunnen de panelen zelf op hun dak leggen en aansluiten door een stekker in het stopcontact te steken. Rable is een start-up met wortels aan de TU Delft. Op vraag vanuit het bedrijfsleven is aan de faculteit werktuigbouwkunde een zelfdragend en uitklapbaar constructiesysteem ontwikkeld. Dit wordt geplaatst op bedrijfsdaken met te weinig draagkracht voor standaard zonnepanelen. Hierover schreef Change Inc. vorig jaar een artikel. Ikea-pakket De RABLE2go, zoals het nieuwe product heet, is gericht op de consumentenmarkt. “We hebben ons laten inspireren door Ikea”, vertelt Erik Valks, CEO van Rable. De onderconstructie en zonnepanelen worden als doe-het-zelf-pakket geleverd en kunnen op vrijwel elk plat dak worden gelegd. De installatie bestaat uit het uitvouwen van een stalen frame en het vastschroeven van de zonnepanelen. Gewichten zorgen ervoor dat ze niet wegwaaien als het stormt. “Een product met een stekker mag maximaal 600 wattpiek produceren. Daarom bestaat ons systeem uit twee zonnepanelen”, legt Valks uit. Het vermogen wordt beperkt door de omvormer die met het systeem wordt meegeleverd. Daar komt een gewone elektriciteitskabel uit die in het stopcontact past. Wel moet er buiten een aansluitpunt zijn, of de kabel moet naar binnen worden geleid. Het plug-and-play systeem is onder andere geschikt voor vakantiehuisjes – de panelen voorzien ruim in de stroom voor apparaten die altijd aanstaan, zoals koelkasten. Valks ziet in de aanschafprijs (je koopt een set voor 880 euro) ook kansen om zonnepanelen voor mensen met een kleiner budget toegankelijk te maken. “Dit is de meest laagdrempelige manier van zonnepanelen plaatsen. Dat er geen elektricien en installateur aan te pas komen, drukt de prijs.” Internationale ambities Rable is nu nog alleen op de Nederlandse markt actief, maar ziet kansen in Frankrijk en Zweden. Die markten gaat het bedrijf dit jaar betreden. Van het Rabo-impactfonds heeft de start-up in november een donatie gekregen voor het doorontwikkelen van hun systeem voor op bedrijfsdaken. Frankrijk heeft wettelijk verplicht gesteld dat alle grote parkeerterreinen overdekt worden met zonnepanelen. Door de lichtgewicht constructie van Rable kunnen grote overkappingen goedkoper worden gerealiseerd. Zweden heeft veel daken die goed geïsoleerd, en daardoor topzwaar zijn. Ook daar denkt het bedrijf aan de weg te kunnen timmeren. Lees verder: Een zwak dak én zonnepanelen? Deze Delftse start-up heeft de oplossingAlle grote parkeerterreinen in Frankrijk moeten verplicht worden overdekt met zonnepanelenElk huishouden zijn eigen zonne-energiecentrale, ook in tuin of op balkon