Pampus birdseye render nieuwe situatie alleen gebruiken ovf copyright paul de ruiter architects

Change

Forteiland Pampus

Forteiland Pampus is onderdeel van de negentiende-eeuwse Stelling van Amsterdam en in die hoedanigheid UNESCO Werelderfgoed. Het forteiland werd in 1895 opgeleverd en was toen al off-grid: voor water, stroom en voedsel goeddeels zelfvoorzienend. Met die historische onafhankelijkheid als basis, transformeert het eiland de komende jaren naar een fossielvrije, klimaatneutrale en grotendeels zelfvoorzienende erfgoedlocatie. Aan het roer van de stichting die het eiland bezit en beheert staat directeur Tom van Nouhuys. Ondernemers Diederik Bots en Bart Kuilman leiden de BV’s rondom Pampus. Gedrieën vormen zij de directie van de organisatie.

Off-grid sinds 1895

Pampus was in 1895 de sluitsteen van de Stelling van Amsterdam, een tactisch gelegen zeefort om aanvallen over de Zuiderzee te weren. Op het eiland konden 200 soldaten, zo’n drie maanden in volledige afzondering leven. Er stond een - toen hypermoderne - stoommachine, er was opslag voor voedsel en het regenwater werd gezuiverd door verschillende gradaties van filtratie: nanofiltratie avant la lettre. Nu de dreiging niet meer uit het noorden komt, maar gevormd wordt door klimaatverandering, omarmt Pampus zijn historische autarkie wederom: van historisch off-grid, naar duurzaam off-grid. Met als speerpunten energie, educatie, erfgoed en exploitatie ontwikkelt Pampus zich tot 100% fossielvrij UNESCO Werelderfgoed.

Exploitatie en erfgoed

Als erfgoedlocatie heeft Pampus de missie om het eiland voor toekomstige generaties te behouden en open te stellen. Pampus ontvangt jaarlijks zo’n 60.000 bezoekers. Die bekijken de multimediale exposities in het fort, drinken een goed glas op het terras, komen dineren of zijn deelnemer aan een van de vele zakelijke events. Om de exploitatie en behoud van erfgoed te kunnen borgen wordt de komende jaren ingezet op een groei van het aantal bezoekers naar 100.000 per jaar. Belangrijkste aanjager hierin is de bouw van een volledig nieuw, circulair entreegebouw.

Energie en grondstoffen

Er loopt geen kabel van Pampus naar de wal, geen waterleiding en geen aansluiting op het gasnet. In plaats van een kabel leggen, kiest Pampus voor innovatie. Het feit dat Pampus een stand alone is, maakt het eiland geschikt voor het implementeren van innovatieve nieuwe systemen: Pampus als micro-economie en testplek. Op het gebied van energie wordt nu al biogas gemaakt door vergisting: een hightech biovergister zet tuin- en keukenafval om in gas waarop gekookt worden. In de toekomst zal een mix van wind- en zonne-energie, gecombineerd met het biogas zorgen voor de volledige zelfvoorziening op energetisch vlak.

Voor water grijpt Pampus terug op zijn geschiedenis. Er wordt water uit het IJmeer gepompt. Dit water wordt door nanofiltratie omgezet in schoon drinkwater. Bij succes kan deze techniek worden toegepast in andere gebieden waar een tekort aan schoon drinkwater een probleem is. Het is slechts één van de voorbeelden waarbij een innovatie op het eiland uiteindelijk zijn weg kan vinden naar de wal. Ook op het gebied van voedsel stuurt Pampus aan op zelfvoorziening: moestuinen, kruidentuinen en een eigen paddenstoelenkwekerij zorgen voor een dagelijkse aanvoer van levensmiddelen voor het restaurant.

Impact en partnerschappen

Pampus is een onafhankelijke ondernemende-erfgoedinstelling. Dit betekent dat onderhoud, exploitatie en conservatie uit eigen inkomsten worden geborgd. Voor de volledige verduurzaming van eiland, energiesysteem en vloot slaat Pampus de handen ineen met verschillende partners. Overheden, ondernemers, universiteiten en architecten werken samen - zowel in kind als financieel - met Pampus om de duurzame doelstellingen te realiseren. De unieke casus op het eiland maakt het voor veel partijen een interessante plek om te experimenteren met de nieuwste technieken. Tegelijkertijd zet Pampus in op educatie door bezoekers mee te nemen in de circulaire ontwikkelingen op het eiland. Zo hoopt het mensen te inspireren om ook aan wal stappen te zetten in de duurzame transitie.

Nieuws & Verhalen

Changemakers

Bedrijven


Producten & Diensten

Magazines


Lidmaatschap

Inloggen

Sluit je aan


Over Change Inc.

Over ons

Waarom Change Inc.

Team

Partnerships & Adverteren

Werken bij Change Inc.

Pers & media

Onze partners

Contact

Start

Artikelen

Changemakers

Bedrijven

Menu