Teun Schröder
10 oktober 2023, 09:12

250 miljoen euro subsidie voor kleine waterstofprojecten in Nederland

Het demissionaire kabinet maakt 250 miljoen euro vrij voor de ontwikkeling van kleinschalige elektroylseprojecten om groene waterstof mee te maken. De subsidie gaat waarschijnlijk naar vijf tot tien verschillende projecten met elk een capaciteit tot maximaal 50 megawatt. De inschrijving start eind november.

Adobe stock waterstof productie tanks Het kabinet maakt geld vrij voor elektrolyseprojecten die binnen zo'n vier jaar gerealiseerd kunnen worden. | Credits: Adobe Stock

In Nederland behoort het NortH2-waterstofproject van onder andere Shell met zijn 10 gigawatt tot één van de grootste geplande waterstofparken van Europa. De nieuwe subsidieregeling die het demissionaire kabinet deze week aankondigde moet ervoor zorgen dat ook kleinere partijen ervaring opdoen met elektrolyse. Zo wordt ‘kennis breed verspreid en kunnen lessen met de technologie en de vergunningsprocedure zorgen voor versnelling in de ontwikkeling van volgende projecten’, luidt de redenatie van de overheid.

200 megawatt

Met de 250 miljoen euro hoopt het demissionaire kabinet op een totale extra elektrolyse capaciteit van 200 megawatt. Om voor de subsidie in aanmerking te komen mag de geplande capaciteit per project dan ook niet groter zijn dan 50 megawatt. Uiteindelijk wil het demissionaire kabinet op deze manier vijf tot tien projecten steunen, verspreid over het hele land.

Tankstations en bedrijventerreinen

Verder moeten de elektrolyseprojecten hun energie uitsluitend uit zon of wind halen. De afnemers van de geproduceerde waterstof mogen lokale gebruikers zijn, zoals tankstations, kleine industriële bedrijven of boerenbedrijven. Ook mag de groene waterstof benut worden voor het voorkomen van netcongestie, door deze bijvoorbeeld tijdelijk op te slaan.

4-jarige projecten

De inschrijving voor de regeling begint eind november. Vervolgens worden begin 2024 de projecten bekend gemaakt. Om ervoor te zorgen dat deze snel worden gerealiseerd, is één van de eisen van de subsidie dat de projecten binnen vier jaar worden afgerond. Bedrijven hebben dus tot 2028 om hun elektrolyseproject te realiseren.

“We zetten flinke stappen om de grote waterstofambities in Nederland waar te maken”, zegt demissionair minister Jetten van Klimaat en Energie. “Ik ben heel blij dat we nu óók kleinere waterstofprojecten kunnen ondersteunen. Dat moet de kennis en ervaring met waterstofproductie in Nederland een flinke boost geven.”

Later nog meer subsidie

In het Klimaatakkoord is afgesproken dat Nederland in 2030 ten minste 4 gigawatt aan elektrolysecapaciteit heeft. Voor grotere waterstofprojecten bestaan al subsidieregelingen zoals de IPCEI of SDE++. Ook wordt voor grote waterstofprojecten in het voorjaar van 2024 een tender opengesteld met een budget van 1 miljard euro. Het demissionaire kabinet maakt later bekend wat de eisen voor deze regeling worden.

Lees ook:

‘Aardbatterij’ slaat overtollige hernieuwbare energie op in scheuren in de grond

Batterijen die gebruik maken van natuurlijke aardse processen bestaan er in allerlei soorten en maten. Zo werkt het Zwitserse Energy Vault aan zwaartekrachtbatterijen met behulp van hijskranen, experimenteert het IIASA met het laten neerdalen van zandzakken in lege mijnschachten en worden in Groningen proeven gedaan met het pompen van perslucht in ondergrondse zoutkoepels. Energie uit zwaartekracht Het idee is in feite iedere keer hetzelfde: met overtollige zonne- en windenergie wordt massa omhoog gehesen of naar beneden gepompt. Op het moment dat de zon niet schijnt of het windstil is, kan er een knop omgezet worden en zorgen de natuurwetten op aarde, zoals zwaartekracht, ervoor dat de massa weer in beweging komt. Via een turbine wordt deze beweging dan weer omgezet in de broodnodige elektriciteit. Modder en water in aarde pompen Het Amerikaanse Sage Geosystems voegt hier een nieuwe variant aan toe, genaamd EarthStore. Dit werkt als volgt: het bedrijf wil in lege scheuren in de grond – bijvoorbeeld ontstaan uit uitgeputte oliebronnen – onder hoge druk modder pompen. Door de dikke modder worden deze scheuren uit elkaar gedrukt. Vervolgens pompt het bedrijf, wederom onder hoge druk, water in de modder om te scheuren verder ‘op te blazen’. Als een kurk op een fles gaat vervolgens de stop d’r op. Als het bedrijf de energie weer nodig heeft, gaat de stop eraf en spuit het water weer omhoog langs een turbine die elektriciteit opwekt. Generator op zon of wind Het vol persen van de scheuren in de aarde gebeurt met behulp van een generator die draait op overtollige hernieuwbare energie. Dezelfde generator wordt gebruikt als deze energie weer nodig is. Sage beweert dat het systeem werkt met een energie-efficiënte van 70 tot 75 procent en dat het vochtverlies (en dus de aanvoer van nieuw water) beperkt blijft tot 1 tot 2 procent. Op dit moment voert Sage testen uit in een oude oliebron in Texas. Een standaard olieput kan volgens het bedrijf een output genereren van 3 megawatt of kan gedoceerd over een periode van 18 uur gelijkmatig stroom leveren.Schematische tekening van hoe het systeem van Sage moet gaan werken.Aardewarmte benutten Maar daar houdt de potentie van EarthStore niet op. Als het bedrijf toegang krijgt tot oude oliebronnen die diep in de aarde reiken kan het systeem nog meer energie benutten, namelijk aardwarmte. In dat geval kan Sage koud water in een kilometers diepe schacht pompen waar het wordt opgewarmd tot enkele honderden graden in de aardkorst. Als de kurk er vervolgens boven de grond afgaat, schiet het opgewarmde water nog sneller omhoog, zodat de turbine sneller gaat draaien. Daarnaast kan Sage de warmte uit het water ‘oogsten’ met een warmtewisselaar. Het afgekoelde water kan vervolgens weer in de grond gepompt worden; een proces dat zich eindeloos kan herhalen. Op deze manier claimt Sage Geosystems dat het een energie-efficiëntie van 200 procent kan halen; doordat je met hernieuwbare energie ook aardwarmte uit de grond haalt, wordt de energieopbrengst verdubbeld. ‘Code gekraakt’ “We hebben de code gekraakt om de perfecte aanvulling te bieden op duurzame energie, met een betrouwbaar alternatief die qua kosten kan concurreren met lithium-ionbatterijen en aardgaspiekcentrales”, zegt Cindy Taff, CEO van Sage Geosystems, in een persbericht. “De mogelijkheden voor onze energieopslag zijn groot – van afgelegen mijnbouwgebieden tot datacenters en het oplossen van energiearmoede op afgelegen locaties. We kunnen verbinding maken met elektriciteitsnetwerken of zelf micronetwerken ontwikkelen met een schone energieoplossing die klaar is om op te schalen.” Inmiddels heeft Sage Geosystems al investeringen binnen van boorspecialisten Nabors Industries. En met de venture capitalist Virya, wil Sage nog eens 30 miljoen dollar ophalen zodat het kan doorgaan met het testen, commercialiseren, optimaliseren en opschalen van het systeem. Lees ook: Lithiumraffinaderij in Duitsland moet jaarlijks 850.000 elektrische auto’s van lithium voorzien Nieuwe generatie nikkel-waterstofbatterij voor langdurige opslag gaat decennia mee Nederlandse uitvinding laat batterij tot wel 50 procent langer mee gaan