Rianne Lachmeijer 06 september 2018, 10:13

Nederland nog steeds het verst verwijderd van de Europese hernieuwbare energie doelstelling

Nederland is van alle Europese landen het verst verwijderd van de Europees afgesproken doelstelling voor hernieuwbare energie. Dat is een van de constateringen uit de tweejaarlijkse evaluatie Monitor Infrastructuur en Ruimte (MIR) waarin de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) wordt gemonitord.

Groningen windenergie lokale energie

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) brengt de Monitor Infrastructuur en Ruimte (MIR) uit in samenwerking met het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM), het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). De Monitor Infrastructuur en Ruimte 2018 is de vierde rapportage over het doelbereik van de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR).

Veel economische en mobiliteitsdoelen gehaald

Veel van de economische en mobiliteitsdoelen uit deze visie zijn gehaald, zoals het versterken van de concurrentiekracht van stedelijke regio’s, het vergroten van het aanbod van infrastructuur en de toegenomen beschikbaarheid van het autosnelwegennet.

Onder andere door de fiscale stimulering van de aanschaf van zuinige auto’s neemt de uitstoot van fijnstof en stikstofoxiden al jaren af, terwijl het autogebruik toeneemt. De CO2-uitstoot is sinds 2015 weer licht gestegen.

Weinig duurzaamheidsdoelen gehaald

Veel van de doelen op het gebied van duurzaamheid, natuur en water haalt Nederland niet. Uitzondering is de voortgang die is geboekt bij de toepassing van ‘de ladder voor duurzame verstedelijking’. Dit moet onnodige bebouwing van open (natuur)gebieden voorkomen.

De ladder voor duurzame verstedelijking houdt in dat overheden bij alle verstedelijkingsplannen moeten toelichten in hoeverre de voorgenomen stedelijke ontwikkeling noodzakelijk is en of het mogelijk is om te bouwen binnen bestaand stedelijk gebied, bijvoorbeeld door benutting van beschikbare gronden via herstructurering en transformatie.

Wanneer dat niet mogelijk is, moet worden beschreven in hoeverre wordt voorzien in die behoefte op locaties waar verschillende middelen van vervoer mogelijk zijn. Deze ladder wordt steeds vaker toegepast in bestemmingsplannen. In de periode 2012-2014 werd in 72 procent van de bestemmingsplannen de ladder in het geheel niet toegepast, in de periode 2016-2018 is dat nog slechts in 6 procent van de bestemmingsplannen het geval.

Hernieuwbare energie

In 2020 wil Nederland 14 procent hernieuwbare energie gebruiken, dat is vastgelegd in het Energieakkoord. In de MIR staat dat Nederland nog ver van dat doel verwijderd is. Zo moeten er onder andere nog veel meer windmolens bij.

Onderstaande grafiek toont het aantal windturbines per gemeente.

Achteruitgang van zeldzame soorten in ecosystemen

Een belangrijke oorzaak voor de achteruitgang van zeldzame soorten in ecosystemen is een te veel aan stikstof in de bodem. De hoeveelheid stikstof in de bodem neemt onder andere toe door stikstofdepositie uit de lucht.Twee derde deel van de stikstof die op de bodem valt, bestaat uit ammoniak. Deze stof is hoofdzakelijk afkomstig uit de landbouw. Ook verkeer en industrie zorgen voor verhoogde stikstofwaarden in de bodem.

Aan vijf sectortafels spraken het bedrijfsleven, de overheid en maatschappelijke organisaties over de invulling van het Klimaatakkoord. DuurzaamBedrijfsleven sprak met de voorzitters van alle vijf de tafels:

Bron: MIR | Afbeelding: Adobe Stock | Grafieken: MIR

De kansen van digitalisering: ‘Naast een flesje cola ook een pakketje uit de automaat'

Digitalisering: noodzaak of bijzaak bij verduurzaming?“Noodzaak. Neem alleen maar de zorg. Als je niet digitaliseert in de zorg dan wordt het onbetaalbaar, omdat er gewoon veel meer vraag komt.Digitalisering zorgt bijvoorbeeld dat je op afstand met de arts kunt communiceren middels een chat of een video waardoor je niet naar het ziekenhuis toe hoeft, of dat op afstand je hartslag kan worden uitgelezen. Dat zijn natuurlijk allemaal dingen die bijdragen aan lagere kosten voor ziekenhuizen. Bovendien kan de frequentie waarmee je meet ook omhoog, dat verbetert de kwaliteit.”  Welke rol kan ICT of digitalisering spelen in de verduurzaming van de maatschappij?“Bij het terugdringen van CO2-uitstoot zal het gebruik van innoverende en slimme ICT-toepassingen een zeer belangrijke rol spelen. Organisaties kunnen hun processen er efficiënter mee inrichten waardoor ze hun energie- en waterverbruik aanzienlijk verminderen en daarmee hun CO2-voetafdruk kunnen verkleinen. Zo kan je met digitalisering de historische koppeling tussen economische groei en CO2-uitstoot doorbreken en de maatschappij verduurzamen.”Wat zijn de grootste hindernissen om tot een geoptimaliseerde, digitale samenleving te komen?“We hebben te maken een collectieve uitdaging waarbij een hindernis is om te groot te willen beginnen. Ik denk ten eerste dat je gewoon dingen moet uitproberen en daarna de succesvolle projecten moet opschalen. En dat je heel helder moet zijn over de belangen die er zijn waardoor je echt gezamenlijk naar een bovenliggende doelstelling toewerkt. Tot slot denk ik dat security een terechte bezorgdheid is van organisaties.”Voor welke sectoren kan digitalisering het meest betekenen voor verduurzaming?“In de maakindustrie, logistiek, gebouwde omgeving, energie en landbouw. Dat staat in een rapport dat Accenture voor Global e-Sustainability Initiative (GeSI) heeft gemaakt en waar KPN een versie voor de Nederlandse markt voor heeft laten maken.”Download het rapportIn welke sectoren ziet u al ontwikkelingen waarbij digitalisering en verduurzaming samenkomen?“In de logistiek zie je bijvoorbeeld de opkomst van kasten waar je zelf jouw pakketje kunt ophalen. In de behuizing van die kast zit een soort roltrap die ronddraait. Aan de buitenkant kun je dan de unieke code invoeren voor jouw pakketje en dan komt het door het deurtje. Zoals je nu een flesje cola uit een automaat haalt, haal je straks je pakketje eruit op een voor jou geschikte moment."Heeft u een KPN-voorbeeld waarin verduurzaming en digitalisering bij elkaar komen?"Op dit moment richt KPN zich op het circulair maken van de bedrijfsvoering. Om dat te kunnen realiseren moeten we eerst weten waar de producten die we afnemen uit bestaan. Zo zijn we nu met een pilot begonnen om een materiaalpaspoort te maken. Waar is het product van gemaakt? Waar komen de grondstoffen vandaan? Hoe weet je dat het eerlijk is, zonder kinderarbeid enzovoort?Dit vraagt een enorme hoeveelheid informatie uit de keten. Een spreadsheet voldoet niet meer om deze enorme hoeveelheid data te categoriseren, volgen en auditeren. Hier heb je nieuwe digitale data- en analysetools voor nodig."In hoeverre kan digitalisering een rol spelen bij de verduurzaming van de telecomsector?"De telecomsector is natuurlijk energie-intensief. Als KPN gebruiken ongeveer 0,8 procent van de stroom van Nederland. Op termijn zouden grootverbruikers als KPN een rol kunnen spelen in decentrale batterijopslag. Immers, in de basis is het probleem van de energietransitie om vraag en aanbod te balanceren."Welke innovatie gaat een cruciale rol spelen?"Fotonica, een toekomstige innovatie; dat wordt naar verwachting echt een doorbraak-technologie. De truc is dat licht dan niet meer wordt omgezet naar elektriciteit. Dat scheelt in het energieverbruik."In onderstaand fragment van VPRO Tegenlicht wordt fotonica kort uitgelegd:Dit artikel maakt onderdeel uit van een serie. Lees volgende week over de kansen van digitalisering voor de energiesector in een interview met Jos Blom van Alliander.Afbeelding: KPN