Ellen Lengkeek 21 februari 2023, 16:07

TNO krijgt bodemschatten bij windpark op zee

TNO lift voortaan mee op boringen die worden gedaan ter voorbereiding op het plaatsen van windparken in de Noordzee. Het kennisinstituut krijgt gerecyclede bodemmonsters uit diepe bodemlagen met gegevens van miljoenen jaren oud. Dat is gunstig voor de energietransitie, zo stellen onderzoekers.

Tno bodemonderzoek De bodemmonsters worden opgeslagen in de 'bibliotheek van de ondergrond' van TNO. | Credits: TNO

Data van 2,5 miljoen jaar oud

De Geologische Dienst Nederland, onderdeel van TNO, krijgt voortaan boormonsters van offshore windmolenparken. De monsters komen van dieptes tot 80 meter onder de zeebodem, waar voorheen vooral kennis was van ondiepe lagen tot 10 meter en van olie- en gasreservoirs op kilometers diepte. Deze nieuwe monsters geven een beeld van de ontwikkeling van de zeebodem tot 2,5 miljoen jaar terug.

“Kennisontwikkeling van de zeebodem is hard nodig voor een versnelde energietransitie en dus om de Europese Green Deal tot een succes te maken. Door dat sneller en beter te doen, kan tijdwinst worden geboekt bij de planning en plaatsing van offshore windparken in de hele Noordzee’’, aldus marien- en kustgeoloog Sytze van Heteren. ‘’Denk ook aan planning van maatregelen en ingrepen zoals CO2-opslag in de bodem en de groeiende offshore infrastructuur.’’

Bodemmonster van een boring voor een windpark | Credit: TNO

Bieb van de ondergrond

Het recyclen van de boormonsters betekent ook een fikse kostenbesparing. Een windparkboring kost al gauw 100.000 euro aan scheepstijd, arbeid en apparatuur. Nu komen de duizenden unieke monsters met onder meer zand, grind en klei terecht bij de Geologische Dienst waar ze in het Kernhuis, -een soort bibliotheek van de Nederlandse ondergrond- worden bewaard.

TNO heeft de gerecyclede bodemmonsters te danken aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland die studies naar gebieden voor windenergie verzorgt. Daar hoort ook grondonderzoek van de Noordzeebodem bij. De data en monsters gingen daarna naar de ontwikkelaar van het windpark. Nadat het park gebouwd is gaan de bodemmonsters naar TNO, waar iedereen er gebruik van kan maken.

Van Heteren: ‘’We hebben nu ruim tien kubieke meter aan zakjes met klei, zand, grind die per plastic container zijn aangevoerd en met streepjescodes zijn opgeslagen in kratjes.’’

Lees ook:

Arriva-treinen rijden nu op frituurvet

Het liefste ziet Arriva zijn elektrische treinen volledig rijden op windstroom. Maar niet alle trajecten zijn voorzien van een bovenleiding, zeker niet in het Noorden van het land. Op de stukken spoor waar bovenleidingen ontbreken, reden tot voor kort vervuilende dieseltreinen. “We hopen dat alle trajecten op den duur worden geëlektrificeerd. Maar tot het zo ver is willen we al wel wat bereiken op het gebied van duurzaamheid”, zegt een woordvoerder van Arriva. En dus werd er gekeken naar alternatieve brandstoffen. Frituurvet als duurzamere oplossing De vervoerder kwam uit bij een restproduct van frituurvet. De olie moet wel eerst worden gefilterd en worden gemengd met chemicaliën om motoren goed te laten werken. Ook moet de brandstof voorverwarmd worden om stolling te voorkomen. Volgens Arriva stoot het bewerkte frituurvet 89 procent minder CO2 uit dan diesel. Ook wordt de uitstoot van stikstof, roet en fijnstof verlaagt. Testen De dieselmotoren van de treinen hoeven niet aangepast te worden om te rijden op het gerecyclede frituurvet. “We hebben alleen de brandstof veranderd”, bevestigt de woordvoerder. “Dit was niet geheel zonder risico. De treinleverancier zei ook: de treinen zijn gemaakt voor diesel. Jullie doen er want anders in, dus wij staan als fabrikant niet garant.” De Provincie Friesland wilde wel garant staan, waardoor Arriva het toch aan durfde om de alternatieve brandstof te testen. De ervaringen waren goed, en inmiddels rijden alle treinen op afgewerkt frituurvet. Net zo efficiënt als diesel Volgens Arriva is het bewerkte frituurvet qua energiewaarde net zo efficiënt als diesel. Een ander voordeel is dat de brandstof bij verschillende temperaturen goed te gebruiken is: het maakt niet uit of het 30 of -10 graden is. Waterstoftreinen Inmiddels zijn er ook pilots met waterstoftreinen aan de gang. Deze moeten vanaf 2027 gaan rijden. Volgens Arriva worden de treinen die nu op frituurvet rijden niet ingewisseld voor de waterstoftreinen. “Treinen zijn een grote investering, dus het is duurzaam om ze zo lang mogelijk te gebruiken. Bovendien zijn waterstoftreinen erg duur. Al zouden we het willen, dan kunnen we niet in één keer alle treinen vervangen”, aldus de woordvoerder. Dit schreven we eerder over treinen: Nieuwe spoorwegmaatschappij zet volledig in op nachttreinenTUI introduceert nachttrein naar wintersportGroningen krijgt eerste groene waterstoftreinen van Nederland