Hidde Middelweerd 10 februari 2023, 12:00

Opmerkelijk: Enorme stofwolk vanaf de maan kan aarde beschermen tegen temperatuurstijging

Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoogschiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. Deze week: stofwolk vanaf de maan beschermt aarde tegen stijgende temperaturen.

Adobe Stock 167176636 Kan de maan helpen in de strijd tegen klimaatverandering? | Credits: taffpixture via Adobe Stock

Lanceer een miljoen ton maanstof vanaf de maan richting de aarde.
Doe dat op zo’n manier dat het stof in een baan rond de aarde komt, en voilà… de
temperatuur op aarde zal dalen. De stofwolk blokkeert namelijk een deel van het
binnenkomende zonlicht. Bij een miljoen ton stof bereikt ongeveer 1,8 procent minder
zonlicht de aarde, berekenden wetenschappers onlangs.

1,5 miljoen kilometer van de aarde

Geloof het of niet, maar er zijn al meer wetenschappelijke studies aan dit uitheemse idee gewijd. We weten bijvoorbeeld al op welke afstand de stofwolk rond de aarde zou moeten zweven, namelijk op 1,5 miljoen kilometer afstand van de aarde. Daar heffen de aantrekkingskracht van de zon en aarde elkaar namelijk op en blijft de stofwolk op zijn plek. Dit wordt ook wel het eerste Lagrangepunt genoemd, of simpelweg L1, vernoemd naar de Italiaanse astronoom Joseph-Louis Lagrange.

Constante stroom maanstof

Hoe we die stofwolk vanaf de maan gaan lanceren, hoeveel dat grapje gaat kosten en welke nadelige effecten het kan hebben voor het leven op aarde, weten we allemaal nog niet. Volgens wetenschappers is daar nog zeker tien jaar aan onderzoek voor nodig. Maar dankzij een onderzoek van de Universiteit van Utah weten nu wél hoeveel stof we vanaf de maan moeten lanceren, en met welke snelheid, om het eerste Lagrangepunt te bereiken.

Wetenschapper Benjamin Bromley voerde duizenden computersimulaties uit om daarachter te komen. Hij stelt het volgende voor: een constante stroom van maanstof, op een snelheid van 2,8 kilometer per seconde.

Temperatuur tijdelijk verlagen

De constante stroom van maanstof is nodig, omdat de computersimulaties suggereren dat een stofdeeltje ongeveer vijf dagen rond de aarde blijft zweven. Daarna neemt het afscheid en gaat het de rest van het zonnestelsel verkennen. Dat komt door de aantrekkingskracht van de aarde en de zon, maar ook door een fenomeen als zonnewind, dat de stofdeeltjes als het ware uit koers duwt.

Volgens de onderzoekers zou de strategie een mogelijkheid zijn om de temperatuur op aarde tijdelijk te verlagen. Dat zou ons langer de tijd geven om onze CO2-huishouding op orde te krijgen. Maar, benadrukken de wetenschappers, hun onderzoek schijnt alleen licht op de mogelijke impact van deze strategie. Niet of het überhaupt haalbaar is en welke nadelige neveneffecten het kan hebben.

Ook opmerkelijk:

Samenwerken om de strijd aan te gaan: op zoek naar de ‘Dutch Macron’

Het klinkt heel lief als je hoort en leest dat we de grote transities van deze tijd vooral kunnen doormaken als we allemaal gaan samenwerken. Ik heb niets tegen samenwerken en al helemaal niets tegen lief klinkende woorden, maar bij grote transities komt meer kijken. Blijven ontwikkelen; opnieuw uitvinden; en niet naïef zijn, maar de strijd durven aangaan, zijn er onlosmakelijk aan verbonden. In de snel veranderende wereld zien we hoe afhankelijkheid ons kan schaden. Het Russisch gas maakt dat nu al duidelijk, de macht van China over kritieke grondstoffen zal dit inzicht alleen maar versterken. In de digitale en groene transitie blijft Amerika recht overeind. Europa dreigt achter te blijven. Alleen samenwerking kan ons redden, maar het eeuwig verdeelde Europa heeft daar grote moeite mee. Om de kolossale noodzakelijke transities toch aan te kunnen, zal Europa zich daarom moeten kunnen onderscheiden. En die mogelijkheid is voorhanden, met iets waar we in Nederland en Europa in uitblinken, namelijk deep tech. Daar waar innovatieve start-ups en de wetenschap hand in hand aan de toekomst werken. (AI, nanotechnologie, robotica). Voor het nog relatief kleine wereldje dat er al jaren mee bezig is niets nieuws, maar al die complexe, innovatieve technologie verdient een breder publiek, omdat ze oplossingen aandraagt voor de zorg, het klimaat, de energietransitie en de circulaire economie. Omdat het technologie is die betekenis kan verlenen op weg naar een betere wereld. Het digitale journalistieke techplatform sifted.eu (een samenwerking met de Financial Times) publiceerde vorig jaar het rapport ‘The future’s orange? How the Netherlands can become a tech master’, uitgevoerd in opdracht van Techleap.nl (het voormalige Startupdelta). Investeringen in deep tech zijn riskant en gericht op de lange termijn, staat in het rapport. Maar cruciaal is dat veel start-ups niet kunnen doorgroeien naar scale-ups. Ze zijn vaak doodgeknuffeld voor ze tot werkelijke wasdom kunnen komen. Waar in Nederland maar 21 procent die doorgroei maakt, is dat in Amerika 60 (!) procent. Beschikbaarheid aan talent en onvoldoende toegang tot kapitaal fnuiken de ambities, schrijft techleap.nl. ‘Maar ook doordat ondernemers vaak ambitie lijken te missen en meer nadruk leggen op het starten van een bedrijf en het bereiken van autonomie, dan het succesvol laten doorgroeien.’ Te lief dus. En te weinig aandacht voor gunstige randvoorwaarden. Duitsland en Frankrijk jagen de nieuwe innovatie economie wel aan, door er prioriteit aan te geven, ‘zoals met een belastingaftrek voor investeerders.’ In het rapport van Sifted wijst Briehan Burke, ‘principal’ van durfkapitalist Keen Venture Partners op een ander remmend fenomeen, de onzichtbaarheid van het Nederlandse politieke leiderschap. Hét voorbeeld in Europa voor hoe het wel kan is voor hem Emmanuel Macron: ‘Macron appears at loads of tech conferences and surrounds himself with tech people and founders. It has an important signaling effect to the whole ecosystem.’ Zijn oproep: ‘In search for the Dutch Macron.’ Om zo de strijd tegen Amerika en Azië aan te gaan. Nederland zal het gevecht aan moeten gaan, zoals ‘gouwe ouwe’ TomTom (deep tech, avant la lettre) ook deed. In samenwerking met Amazon, Meta en Microsoft, gaat de kaartenmaker vanaf dit jaar de strijd aan met Google Maps, met als doel een ‘goed concurrerend product aan te bieden, dat in veel gevallen beter zal zijn.’ CEO en oprichter Harold Goddijn van TomTom in De Telegraaf: ‘We kunnen verder accelereren. Het is het beginjaar van een soort tweede jeugd.’