Teun Schröder
02 november 2023, 11:00

Praten met de Amazone dankzij AI: 'Over een half jaar voeren we een gesprek met een ecosysteem'

Wat als de natuur letterlijk een stem heeft, gaan we dan beter met haar om? Vanuit die gedachte richtte Milan Meyberg Emissary of GAIA op. Want wat in eerste instantie abstract klinkt, kan dankzij de razendsnelle ontwikkelingen op het gebied van AI snel realiteit worden. “Ik verwacht dat we over een half jaar een gesprek met een ecosysteem kunnen voeren.”

Uitreiking Marc Cornelissen Brightlands Award 20231025 00231 Verbeterd NR Eerder deze maand won Emissary of GAIA de Marc Cornelissen Brightlands Award, een innovatieprijs ter waarde van 35.000 euro. | Credits: Marcel van Hoorn Fotografie

“Stel je voor dat de natuur zichzelf kan vertegenwoordigen in gesprekken die over de natuur gaan, hoe zou dat dan gaan?”, begint Meyberg. “Die gedachte is misschien abstract. Maar door de opkomst van AI-taalprogramma’s als ChatGPT wordt dit heel goed mogelijk. Als je een taalprogramma traint op data over een ecosysteem, kan een AI uit die data een karakter vormen waarmee we in gesprek kunnen gaan.”

Duurzame festivals

Meyberg was van 2016 tot 2018 verantwoordelijk voor het (internationaal bekroonde) duurzaamheidsprogramma van muziekfestival DGTL. En als consultant stond hij grote bedrijven bij in duurzaamheidstrajecten. “Achteraf kreeg ik altijd de vraag: ‘wat kunnen we nog meer doen’? Op een gegeven moment weet je het antwoord op die vraag niet meer. Eigenlijk zou je die vraag aan de natuur zelf willen stellen.”

AI koppelen aan data

Meyberg wil met Emissary of GAIA verschillende ecosystemen een gezicht en een stem geven. Dat doet het door gebruik te maken van bestaande technieken. Alhoewel gedeeltelijk nog een hypothese, werkt het als volgt. Meyberg: “Je kunt een programma als ChatGPT trainen op allerlei verschillende bronnen. Als je een AI voor de Amazone wilt maken, kun je deze bijvoorbeeld voeden met wetenschappelijke artikelen, rapporten, boeken en satellietbeelden over dit gebied. Vervolgens kunnen mensen, organisaties, bedrijven en overheden vragen stellen aan deze programma’s en zo met ze communiceren. De ecosystemen worden gevisualiseerd als avatar. Op die manier kan er sprake zijn van interactie zoals mensen onder elkaar ook gewend zijn.”

Plek aan vergadertafel

En als zo’n ecosysteem avatar, of ENVAI (Environmental AI), eenmaal werkt, zijn de mogelijkheden eindeloos. “We verwachten dat in eerste instantie vooral natuurorganisaties interesse hebben in zulke ENVAI’s, want die hebben al affiniteit met bepaalde ecosystemen”, zegt Meyberg. “Maar uiteindelijk zie ik ook voor me dat de bots een adviserende rol hebben. Bijvoorbeeld voor bedrijven, lokale overheden of instanties als de Verenigde Naties. Nu al organiseer je vergaderingen met allerlei verschillende stakeholders, als je over de natuur beslist. Straks schuift de natuur zelf aan.”

Bot geeft interview

Als voorbeeld noemt Meyberg de aanleg van een weg door een bepaald natuurgebied. “Een AI die dat natuurgebied vertegenwoordigt, zou dan suggesties kunnen doen waar die weg gelegd moet worden, bijvoorbeeld om bepaalde verblijfplaatsen van diersoorten te vermijden.”

Op eenzelfde manier kunnen ecosystemen zichzelf vertegenwoordigen als ze in nood zijn. “Een AI-bot voor een Canadees bos kan alarm slaan als uit satellietdata blijkt dat er een bosbrand is. Zo’n bot kan dan gelijk instanties inlichten en de brandweer inschakelen. Tegelijkertijd kan een ENVAI een interview geven voor de lokale nieuwszender. Het lijkt mij interessant om te zien wat het met mensen doet, als de hulpvraag vanuit iets komt dat doet denken aan een mens.”

Aandeelhouders van bedrijven

Uiteindelijk ziet Meyberg zelfs een plek voor ENVAI bij aandeelhoudersvergaderingen van grote bedrijven. En dat kan interessant worden als ecosystemen ook daadwerkelijk rechten krijgen, die in wet- en regelgeving worden vastgelegd. Dit zie je nu al voor bepaalde natuurgebieden gebeuren. Voorbeelden zijn een bos in Nieuw-Zeeland en rivieren in Bangladesh. En ook in Colombia werden bossen en rivieren rechtspersonen die bij wet beschermd worden.

“We zijn nu bezig met de ontwikkeling van een ENVAI voor oceanen”, zegt Meyberg. “Voor dat ecosysteem gaat het ook vaak over het toekennen van rechten. Ik ben benieuwd wat er gebeurt als ecosystemen zich straks daadwerkelijk kunnen verdedigen. Wat voor juridische waarde hebben die rechten? En wat gebeurt er als we die negeren? Krijgen we straks weer een emancipatiegolf voor rechten voor de natuur, zoals we ook bij het stemrecht voor vrouwen zagen?”

Marc Cornelissen Brightlands Award

Eerder deze maand won Emissary of GAIA de Marc Cornelissen Brightlands Award, een innovatieprijs ter waarde van 35.000 euro voor duurzaamheidspioniers. De prijs is een eerbetoon aan de gelijknamige avonturier en Noordpoolonderzoeker die in 2015 omkwam bij een expeditie in het Canadees arctisch gebied. “Ter nagedachtenis aan Marc Cornelissen willen we ook een ENVAI voor de Noordpool maken”, zegt Meyberg. “Het is een gebied waar de impact van klimaatverandering direct zichtbaar is.”

Gesprek voeren

Verder wil Meyberg de gebruikservaring en visualisatie van zijn ENVAI verder doorontwikkelen. “We moeten goed nadenken hoe we ecosystemen verbeelden die mensen accepteren. Daarbij moeten we zorgen dat culturele aspecten goed geïntegreerd worden. Een rivier in India kan natuurlijk niet vertolkt worden door de stem van een witte man.” Voor alle plannen is Meyberg voortdurend op zoek naar partijen die met hem samen willen werken. “Als bedrijven en organisaties het interessant vinden om met ons te pionieren, dan ga ik graag het gesprek met ze aan.”

Op de vraag wanneer de eerste ENVAI volledig operationeel is, antwoord Meyberg zonder lang te hoeven nadenken. “Nu al is beperkte interactie met onze demo mogelijk. Een gesprek voeren, zoals jij en ik nu doen? Ik verwacht dat we dat over een half jaar kunnen.”

Lees ook:

Ondernemers vragen massaal subsidies aan om te verduurzamen

Dat heeft demissionair minister Jetten van Klimaat en Energie in een brief aan de Tweede Kamer laten weten. De SDE++ was open voor aanvragen van 5 september tot en met 5 oktober. Alle 1.970 aanvragen worden beoordeeld door Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Wat is SDE++? De SDE++ is bedoeld voor bedrijven en non-profitorganisaties die grootschalig hernieuwbare (duurzame) energie opwekken of met bepaalde technieken de CO2-uitstoot willen verminderen. Veel geld voor CO2-projecten Het grootste deel van het subsidiebudget is aangevraagd voor projecten voor de afvang, opslag en gebruik van CO2. In totaal bedraagt dit 7,6 miljard euro. Duurzame energie Ook gingen er veel aanvragen naar het opwekken van duurzame energie, denk aan het vergisten van biomassa om daar vervolgens groen gas uit te winnen. Geld voor de productie van hernieuwbare brandstoffen werd ook veelvuldig aangevraagd. Het aangevraagde subsidiebedrag voor deze technieken steeg van ongeveer 1,3 miljard euro in 2022 naar bijna 3 miljard euro dit jaar. Zon en wind De aanvragen voor zonne- en windenergie stegen ook. Vooral voor de opwek van windenergie vroegen ondernemers flink meer subsidie aan: 458 miljoen euro ten opzichte van 108 miljoen euro in 2022 en 33 miljoen euro in 2021. Nieuwe technieken Voor het eerst konden ondernemers ook subsidies aanvragen voor technieken die op dit moment nog niet zo rendabel zijn. Deze technieken kunnen op de lange termijn wel belangrijk zijn voor de energietransitie, zo is het idee. Voor technieken die lage-temperatuurwarmte, hoge-temperatuurwarmte en moleculen (groen gas en waterstof) produceren was elk 750 miljoen euro subsidie gereserveerd. Uiteindelijk vroegen ondernemers voor elke techniek een hoger bedrag aan dan er beschikbaar is. Of de subsidie volgend jaar wordt verhoogd, is niet bekend. Lees ook: Groene waterstof maken uit warmte van zonlicht kan veel efficiënter, ontdekken onderzoekersKlimaatdoelen op papier in zicht: 'het makkelijke gehad; nu belangrijke stappen zetten'Ook energiereuzen aan de slag met groen gas