Ellen Lengkeek 30 mei 2023, 15:28

's Werelds eerste binnenvaartschip op groene waterstof vaart in Nederland voor Nike

Een groene mijlpaal. ‘s Werelds eerste binnenvaartschip dat volledig vaart op groene waterstof heeft in Nederland de trossen losgegooid. Het schip van de Rotterdamse rederij Future Proof Shipping (FPS) vervoert emissieloos sportartikelen voor de Amerikaanse fabrikant Nike naar Antwerpen.

DJI H2 Barge 1 5 Het omgebouwde groene waterstof-schip H2 Barge 1 tijdens de eerste vaart

Het bedrijf Future Proof Shipping liet het 110 meter lange containerschip MAAS, dat op diesel voer, ombouwen tot een schip met een waterstofvoortstuwing, de H2 BARGE 1. Er is jaren onderzoek aan vooraf gegaan. In en op het schip is een nieuw modulair voortstuwingsysteem gebouwd. Dat bestaat uit elektromotoren, waterstoftanks, brandstofcellen om waterstof om te zetten in elektriciteit en batterijen. Het bedrijf gaat in 2023 en 2024 nog twee schepen ombouwen om op groene waterstof te kunnen varen. Het eerste schip, dat vaart tussen Rotterdam en Antwerpen, vermindert naar verwachting zijn CO2-uitstoot met 2000 ton per jaar.

Nieuw CO2-label

Minister Harbers van Infrastructuur en Waterstaat reikte enthousiast het eerste A0-emissielabel uit na de officiële proefvaart. Dat label is ontwikkeld door zijn ministerie. Ook het Expertise- en InnovatieCentrum Binnenvaart werkte eraan mee. Rederijen en schippers tonen hiermee aan hoe hun schepen presteren op CO2-uitstoot en luchtkwaliteit. Sportartikelenfabrikant Nike gaat wekelijks honderden containers klimaatneutraal en emissieloos vervoeren tussen Rotterdam en Meerhout en heeft het eerste waterstofschip gecharterd.

“Ons doel is om in 2030 ten minste 150 emissieloze binnenvaartschepen te hebben, en in die opgave zijn alternatieve brandstoffen, zoals waterstof, onmisbaar”, aldus Harbers. Om de transitie naar waterstof te stimuleren heeft de overheid 178 miljoen euro beschikbaar gesteld. Dat moet gedeeld worden met het zware wegtransport.

Waterstof en methanol

Ook de binnenvaart staat voor de opgave om te verduurzamen en schoner te vervoeren. Dat is vastgelegd in een Green Deal. Met ruim 8000 schepen heeft Nederland de grootste en modernste vloot van Europa. Voor 2035 moet er worden gevaren met schone brandstoffen zoals waterstof en methanol.

Verbod varend ontgassen

Onderdeel van schoner varen is ook het verbod op varend ontgassen op open wateren. Daarbij lozen binnenvaarttankers dampen die in laadruimte en leidingen achterblijven na het lossen. Dat is schadelijk voor bemanning en omwonenden van vaargebieden. Er wordt al vele jaren over gediscussieerd. Nederland, België, Duitsland, Frankrijk en Luxemburg zijn het inmiddels eens over het verbod. Zwitserland legt de laatste hand aan regelgeving.

Nederland stelt het verbod per 1 juli 2024 officieel in. In eerste instantie gaat het om benzine, benzeen en mengsels met meer dan 10 procent ethanol. Daarna mogen ook tanks met ruwe aardolie, ontvlambare vloeistoffen en koolwaterstoffen met meer dan 10 procent benzeen niet meer onder het varen worden ontgast. De schepen moeten daarvoor naar speciale (mobiele) installaties.

Lees deze ook:

Meer geld naar duurzame energie dan naar fossiele brandstoffen: reden voor optimisme?

Naar schattingen van het Internationaal Energieagentschap (International Energy Agency; IEA) zal er in 2023 wereldwijd in totaal 2,8 biljoen dollar worden geïnvesteerd in energie. Ruim 1,7 biljoen dollar daarvan zal bestemd zijn voor duurzame energie. Het restant, iets meer dan 1 biljoen dollar, gaat dan naar fossiele brandstoffen – steenkool, gas en olie. Dat heeft het IEA gepubliceerd in haar meest recente World Energy Investment Report. Zonne-energie overtreft olie Het onderzoek legt een momentum bloot, namelijk een toenemende focus van investeerders op alternatieve manieren van energieopwekking. “Voor elke dollar die wordt geïnvesteerd in fossiele brandstoffen, gaat er ongeveer 1,7 dollar naar hernieuwbare energie”, zegt Fatih Birol, bestuurder bij het IEA. “Vijf jaar geleden was die ratio nog een-op-een. Een mooi voorbeeld zijn de investeringen in zonne-energie, die voor het eerst investeringen in de olieproductie zullen overtreffen.” Naar verwachting zullen in 2023 de jaarlijkse investeringen in duurzame energie met 24 procent toenemen ten opzichte van 2021. Volgens de onderzoekers heeft dat meerdere verklaringen. De oorlog in Oekraïne heeft bijvoorbeeld veel landen doen twijfelen over hun energiezekerheid, waardoor ze meer kijken naar duurzame alternatieven. Daaruit zijn ingrijpende beleidspakketten gevloeid, zoals de Amerikaanse Inflation Reduction Act. Maar ook de economische groei van landen speelt een rol. Fossiel blijft populair Het onderzoek van het IEA stemt hoopvol voor de transitie naar een koolstofarme wereld, maar er zijn zeker ook risico’s te bespeuren. Zo blijft de vraag naar fossiele brandstoffen nog altijd hoog, en daar spelen olie-, gas- en kolenbedrijven op in. In 2023 zullen de investeringen in fossiele energie met 15 procent toenemen ten opzichte van 2021. Hoewel steeds meer financiële instellingen weigeren te investeren in steenkool, steeg de vraag in 2022 naar recordhoogte. Naar verwachting nemen de uitgaven omtrent het winnen van olie en gas in 2023 met 7 procent toe. Daarbij blijkt ook dat fossiele bedrijven in 2022 wereldwijd minder dan 5 procent van hun geld uitgaven aan duurzame alternatieven – een percentage dat vrijwel onveranderd bleef ten opzichte van 2021. Regio’s uit balans Een ander gevaar is de aanstaande onbalans tussen ontwikkelde en minder ontwikkelde economieën. De toename van investeringen in schone energie vindt bijna geheel plaats in China, de EU en de Verenigde Staten. Landen als India en Brazilië, evenals landen in het Afrikaanse continent, blijven nog achter. Volgens de onderzoekers van het IEA komt dit door hoge rentepercentages, onduidelijk regionaal beleid, slecht ontworpen elektriciteitsnetwerken, en hoge kosten van duurzame energieoplossingen. Daarmee wordt wederom de rol van ontwikkelde gebieden benadrukt, die minder ontwikkelde gebieden zullen moeten helpen met het aanwakkeren van investeringen in schone energie. Lees ook: Alle hens aan dek voor veel meer zonnepanelen van Nederlandse bodemIPCC-auteur professor Blok: snel drie keer zoveel wind en zonne-energie nodig om Parijs te halenVan bouwbranche tot landbouw: bedrijven investeren flink in duurzame maatregelen