Hannah van der Korput
27 oktober 2023, 10:15

Europa wil zich bemoeien met Italiaanse wet tegen kweekvlees

Dat Italië maar weinig trek heeft in kweekvlees was al bekend. Een wetsvoorstel moet voorkomen dat vlees uit een laboratorium het land in komt. Europa, dat juist inzet op duurzamere alternatieven voor de traditionele vleesindustrie, eist inspraak in deze kwestie.

Getty Images 566302723 De Italiaanse minister van Landbouw Francesco Lollobrigida vindt dat traditionele producten zoals salami en prosciutto moeten worden behouden. | Credits: Getty Images

In de zogenoemde TRIS-procedure is vastgelegd dat alle wetgeving die van invloed kan zijn op de interne markt van de EU onderzocht moet kunnen worden door de Europese Commissie en de lidstaten voordat deze kan worden aangenomen. Naar het schijnt heeft de Italiaanse regering de anti-kweekvlees-wet uit deze procedure teruggetrokken, tot ongenoegen van Europa.

Versnipperen

Europa is bang dat zo’n wetgeving Europa zou versnipperen. Waar Italië een verbod wil, mogen kweekvleesbedrijven in Nederland dankzij nieuwe wetgeving proeverijen organiseren. De bedrijven zijn daarnaast populair bij investeerders. Zo haalde de Delftse kweekvleesproducent Meatable onlangs nog 30 miljoen euro op in een investeringsronde.

Om kweekvlees te produceren, worden dierlijke cellen gebruikt. Het natuurlijke groeiproces wordt vervolgens nagebootst door de cel te voeden met voedingsstoffen. Milieu- en dierenrechtenactivisten zien het als een beter alternatief voor de traditionele vleesproducten, die zowel op dierenwelzijn als milieubelasting slecht scoren.

Gemixte signalen

De vrees is dat deze gemixte signalen van de afzonderlijke Europese lidstaten bedrijven die kweekvlees produceren afschrikken, waardoor ze hun heil ergens anders gaan zoeken. In Singapore is kweekvlees al vanaf 2020 toegestaan, en in Amerika is dit jaar ook groen licht gegeven voor de verkoop. Ook in Israël worden belangrijke stappen gezet. “Regelgeving bepaalt nu voor een groot deel waar we beginnen”, zei Krijn de Nood, medeoprichter van Meatable, eerder.

Inspraak

Volgens Francesca Gallelli, Public Affairs Consultant bij het Good Food Institute Europe, is het van cruciaal belang dat de Europese Commissie en andere lidstaten inspraak hebben op de tekst voordat deze wet wordt. “We hopen dat het Parlement zal vermijden een wet aan te nemen die fragmentatie van de interne markt van de EU zou veroorzaken en de duurzame groei van het land zou belemmeren, terwijl ook onmiddellijke schade zou worden toegebracht aan Italiaanse bedrijven in de sector”, zegt zij.

Italië

De Italiaanse minister van Landbouw Francesco Lollobrigida houdt er echter een andere mening op na. Naar eigen zeggen wil hij met de wet de Italiaanse traditie en cultuur beschermen. Tijdens een persmoment zei Lollobrigida dat “laboratoriumproducten niet dezelfde kwaliteit en welzijn kunnen bieden” en dat traditionele producten zoals salami en prosciutto moeten worden behouden.

Lees ook:

'Vervuiler betaalt' werkt averechts voor afvang en opslag van CO2, zeggen experts

De industrie, onderzoek en energie-commissie van het Europees Parlement heeft gisteren voor de Net Zero Industry Act gestemd, een wetgeving bedoeld om duurzame technologieën in Europa aan te wakkeren. Daaronder vallen bijvoorbeeld batterij-opslagprojecten, electrolysers en innovaties in elektriciteitsnetten. Maar ook het afvangen en opslaan van CO2, ofwel Carbon Capture and Storage (CCS). Change Inc. zette eerder op een rij wat de Net Zero Industry Act precies inhoudt. Dat kun je hier lezen. Fossiel verantwoordelijk De steun voor de Net Zero Industry Act betekent automatisch dat olie- en gasproducenten een grotere verantwoordelijk krijgen bij het ontwikkelen van CCS. Het idee daarachter is dat die bedrijven, ook historisch gezien, voor een groot gedeelte van het CO2-gehalte in de atmosfeer verantwoordelijk zijn. Die verantwoordelijkheid gaat in de wetgeving gepaard met eventuele sancties als de bedrijven uiteindelijk tekortschieten in hun acties. Hoe die sancties eruit gaan zien en op welke manier de verantwoordelijkheid precies gekwantificeerd en uitgespreid gaat worden, is alleen nog niet duidelijk. Interessant genoeg lijken enkele olie- en gasproducenten hun verantwoordelijkheid te erkennen, aangezien ze eerder dit jaar aan de Europese Commissie lieten weten voorstander te zijn van de wetgeving. “Het is een belangrijke politieke erkenning van de bijdrage van CCS-technologieën aan de klimaatdoelstellingen van de Europese Unie”, schreef onder meer de Internationale Vereniging van Olie- en Gasproducenten destijds in een open brief. Wat is CCS; het opslaan van CO2? CCS staat voor ‘Carbon Capture and Storage’: het vangen en opslaan van CO2 uit schoorstenen en andere bronnen. Het is voor de (fossiele) industrie een gewild middel om de uitstoot te verminderen. Lege gasvelden in de Noordzee kunnen als reservoir dienen voor de afgevangen CO2. En misschien dat die CO2 in de toekomst een nuttige grondstof wordt. Maar de opslag is controversieel, omdat het de overstap naar duurzame productiemethodes vertraagt. Toch lijkt CCS essentieel voor de klimaatdoelen; zonder kunnen de targets voor CO2 niet gehaald worden, stelt het IPCC. Het lijkt daarom een onmisbare overgangstechniek te worden. Lees hier meer over CCS.Andere geluiden Hoewel het in eerste instantie logisch klinkt dat vervuilende bedrijven zelf verantwoordelijk zijn voor het opruimen van hun uitstoot, klinken er ook andere geluiden. Zo geloven sommige experts, zoals de klimaatwetenschapper Meinshausen, dat olie- en gasproducenten niet de beste kandidaten zijn om deze taak op te pakken. Bedrijven in de fossiele sector zetten namelijk al enkele decennia in op CCS en hebben nog altijd geen goede resultaten kunnen overleggen. Volgens de website Bloomberg zijn ze er nog maar in geslaagd om 0,1 procent van de wereldwijde CO2-uitstoot af te vangen en op te slaan. Een andere studie van Bloomberg geeft die tragiek mooi weer. Daarin wordt de casus van Century beschreven, een CO2-afvanginstallatie van het oliebedrijf Occidental Petroleum. Hoewel bij het ontstaan van Century grootse verwachtingen werden geschept – het zou de grootste installatie ooit moeten worden – lijkt hij een stille dood te sterven nu blijkt dat er niet aan die verwachting voldaan kan worden. Een van de vermeende redenen daarvoor is dat Occidental de kosten van het CCS-platform direct koppelde aan de winst uit fossiele brandstoffen. Als de prijzen van olie daalden, zonk het succes van Century mee. Greenwashing? En precies die koppeling met fossiele brandstoffen lijkt een valide argument tegen het uit handen geven van de CCS-verantwoordelijkheid aan olie- en gasproducenten. Vandaag de dag wordt het gros – meer dan 80 procent – van de afgevangen CO2 namelijk gebruikt om meer olie te produceren. Dat is uiteindelijk weer goed voor de portemonnee van de producenten, of zoals klimaatwetenschapper Michael Mann dat omschrijft: “they can have their cake and eat it too.” Lees ook: Piek van fossiele energie nabij, maar wanneer precies? Daarover verschillen de meningenFrankrijk gaat stoppen met steenkoolTotalEnergies op zoek naar groene waterstof voor raffinaderijen