Teun Schröder
16 augustus 2021, 14:22

Van circulaire wegen tot vanille van plastic: vijf opvallende innovaties in recycling

Voor een succesvolle circulaire economie moeten we minder consumeren, langer met producten doen en hergebruik van materialen stimuleren. Meer recyclen dus, het liefst hoogwaardig. Hiervoor is innovatie en creativiteit nodig. Gelukkig komen we dat al regelmatig tegen: hier vijf opvallende recycletoepassingen op een rij.

Adobestock 233029000 Consuminderen en hergebruik is het credo van de circulaire economie | Beeld: Adobe Stock

De circulaire weg: oude autoweg wordt nieuwe autoweg

Als oude asfaltwegen worden opgebroken zit je met een enorme berg afval, waaronder het schadelijke goedje teer. Teer wordt echter wel bruikbaar als je het verbrandt. Wat overblijft zijn de restproducten zand en granulaat. Voeg hier vervolgens bitumen aan toe – afkomstig van oude dakbedekkingen – en tadaa: je hebt een nieuw asfaltmengsel dat volledig bestaat uit reststromen. En de warmte die vrijkomt bij de verbranding? Daar verwarm je huizen in de omgeving mee. Zo bouwde Dura Vermeer een van de eerste circulaire autowegen.

Oude teenslipper wordt levensgrote giraffe

De teenslipper is een populair schoeisel. Zeker drie miljard mensen lopen op het platte schuimrubber. Het probleem is dat, met name in ontwikkelingslanden, afgetrapte flip flops nog vaak op de afvalberg belanden. Of erger: op het strand of in een rivier. Dat kan anders, dacht social venture Nic&Mic. Van het ogenschijnlijk waardeloze materiaal maken Afrikaanse kunstenaars binnen het project Ocean Sole de kleurrijkste levensgrote dieren van de afgedankte teenslipper.

Wetenschappers toveren oude flessen om tot kunstmatig vanille-extract

Plastic is erg lastig voor de recyclingindustrie: de overvloed eraan en de vele verschillende soorten maken het tot een hoofdpijndossier voor de circulaire economie. Maar er is hoop. Want als van oude PET-flessen de smaak vanilline gemaakt kan worden, dan kunnen we de plasticberg te lijf gaan door het op te eten. Wetenschappers ontwikkelden namelijk een enzym dat samen met een E-coli bacterie van PET, vanilline maakt. Wat niks anders is dan kunstmatige vanillesmaak. Prima te gebruiken in taarten en ijsjes dus.

De duurzaamste stoel ter wereld

Hennep groeit overal zonder kunstmest of bestrijdingsmiddelen. Bovendien zijn de vezels van de plant zeer sterk. Gemengd met een biologische hars is het meubelmaker VepaDrentea gelukt om er een stoelkuip te maken. Het resultaat: een meubelstuk dat meer CO2 opneemt dan bij de productie wordt uitgestoten. De kuipen zijn volledig in de natuur afbreekbaar, maar de fabrikant heeft dat liever niet. De stoel kan namelijk ook opnieuw vermalen en geperst worden, zodat er nieuwe kuipen van gemaakt kunnen worden. En dit proces kan zich eindeloos herhalen, zonder toevoeging van nieuwe grondstoffen. Circulariteit op z’n best.

Windmolens van gerecycled plastic

En dan tot slot nog een innovatie in de categorie plastic. Omdat we daar zoveel van hebben. Studenten van het Friesland College ontwierpen namelijk een windmolen gemaakt van gerecycled plastic. De kleine windmolen bestaat slechts uit vier onderdelen, levert genoeg stroom voor één kamer en kan als bouwpakket over de hele wereld geleverd worden. Daarom biedt de innovatie een oplossing voor landen waar toegang tot elektriciteit beperkt is. 

Kleding van landbouwresten: verduurzaamt dit de mode-industrie?

Textiel bestaat uit vezels en op dit moment worden veel van die vezels gemaakt van fossiele brandstoffen. Ook de plantaardige textielvezel katoen is omstreden door het enorme watergebruik en de chemicaliën die nodig zijn om insecten en schimmels te weren. Bovendien is het materiaal nu nog slecht te recyclen. Daarom gingen onderzoekers van Wageningen University and Research (WUR), het Institute for Sustainability Communities (ISC) en het World Resources Institute (WRI) in opdracht van Laudes Foundation op zoek naar een duurzaam alternatief. Ze analyseerden de vezels van meer dan veertig landbouwgewassen in Zuid- en Zuidoost-Azië. Wat blijkt? Veel reststromen - de overgebleven en niet-bruikbare resten van gewassen - zijn goed geschikt als natuurlijke vezel voor textiel.Hoe werkt het?Landen in Zuid- en Zuidoost-Azië hebben in de landbouw veel oogstafval over. Denk aan rijststro en bananenstengels. Bovendien wordt in deze landen veel kleding geproduceerd. Om het landbouwafval zo goed mogelijk te benutten kunnen er vezels van gemaakt worden. Van de vezels van landbouwresten is bekend dat ze vergelijkbare eigenschappen hebben als materialen die nu in de mode-industrie worden gebruikt. De landbouwvezels kunnen worden vermengd met kunst- of andere natuurlijke vezels om het textiel te versterken. Waar liggen de grootste uitdagingen?“De textielindustrie heeft meer duurzame en hernieuwbare grondstoffen nodig om haar huidige, negatieve invloed op het klimaat te verkleinen”, schrijft Paulien Harmsen, senior wetenschapper bij Wageningen University & Research. “We hebben meer biomassa nodig als basismateriaal voor textiel om de huidige textielindustrie om te vormen. Bij het gebruik van nieuwe biomassaresten voor textiel lopen we echter tegen een aantal problemen aan, zoals beschikbaarheid en geschiktheid, maar ook tegen uitdagingen op technologisch, economisch en sociaal gebied. Uiteindelijk is niet elke bron van biomassa geschikt voor textiele toepassingen."Leer kweken uit koeiencellen: Qorium haalt 2,6 miljoen op om kweekleer op te schalenToch zijn de onderzoekers het erover eens dat het omzetten van landbouwresten in grondstoffen voor de textielindustrie een stap in de goede richting is. "Maar in de toekomst moeten we ook voortbouwen op hetgeen we van onze eerdere ervaringen hebben geleerd en erop toezien dat de oplossingen ten goede komen aan zowel de onafhankelijkheid als de bestaanszekerheid van de boeren.”Bestaanszekerheid van boerenWant niet alleen helpt het hergebruik van landbouwreststromen het verduurzamen van de kledingindustrie. De onderzoekers vonden meer voordelen: zo helpt het landbouwpraktijken in landbouwgemeenschappen vergroten en zorgt het voor nieuwe inkomsten voor boeren met een laag inkomen in Zuid- en Zuidoost-Azië, en waarschijnlijk in veel andere landbouwregio's wereldwijd. "Het leggen van essentiële verbanden tussen de industrie en landbouwgemeenschappen zal bijdragen aan de versnelling van deze transitie", schrijft mede-onderzoeker Adhia. "Het is belangrijk dat het systeem vooraf goed wordt ontworpen, waarbij wordt gekeken naar de betrouwbare beschikbaarheid van basismaterialen, robuuste lokale waardeketens." Ook technologie voor de opschaling van het maken van natuurlijke vezels uit landbouwresten moet verbeterd worden. "En tot slot moeten we het consumentenbewustzijn vergroten."Meer weten over duurzame kleding en textiel? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte.