Teun Schröder
15 november 2023, 15:00

Poolse start-up Nevomo bouwt zweeftreinen op bestaande rails

De Poolse start-up Nevomo wil het bestaande spoornetwerk aanpassen, zodat het geschikt wordt voor zweeftreinen. Het resultaat zou een schoner, flexibeler en vooral sneller treinsysteem betekenen. Wat weten we tot nu toe van Nevomo en wanneer gaan we hun zweeftrein voor het eerst zien?

Nevomo Nevomo voerde zijn testen uit op een testrails in Polen. | Credits: Nevomo

De toekomst van het treinverkeer door de ogen van Elon Musk is de Hyperloop: een trein die met 1.000 kilometer per uur raast door vacuümbuizen. Hoewel verschillende bedrijven en universiteiten met het idee bezig zijn, zal het nog wel even duren voordat we deze reismogelijkheid op grote schaal gaan zien. Om de Hyperloop te realiseren moet namelijk eerst nog een volledig nieuwe infrastructuur van vacuümbuizen en speciale stations worden opgebouwd.

Magneetzweeftreinen

Voor het zover is, biedt het Poolse bedrijf Nevomo een tussenoplossing. De start-up wil bestaande railtrajecten ombouwen tot magnetische rails waarop zweeftreinen kunnen rijden. De magneetzweeftrein bestaat al een tijd. Deze trein rijdt niet op wielen, maar zweeft vlak boven de rails door middel van magnetische levitatie. Doordat de trein geen direct contact maakt met de rails is er bijna geen sprake van wrijving wat de efficiëntie ten goede komt. Op een aantal plekken waaronder in Japan en Zuid-Korea rijden al magneetzweeftreinen op specifieke trajecten.

Het bijzondere aan de plannen van Nevomo is dat het bedrijf bestaande rails wil aanpassen zodat er zowel traditionele treinen als zweeftreinen op kunnen rijden. En het deed dit afgelopen september voor het eerst met succes. Op 700 meter lange testrails in Polen raasde voor het eerst een MagRail-treinstel met 135 kilometer per uur over het spoor. Bij een snelheid van 70 kilometer per uur zweefde het 6 meter lange treinstel van 2 ton vlak boven de rails. Uiteindelijk wil Nevomo dat hun treinen met snelheden van 550 kilometer per uur over het spoor razen. Ter vergelijking: in Nederland rijden intercity’s tot zo’n 200 kilometer per uur.

Hoe werkt het?

Nevomo wil dus bestaande sporen moderniseren. Dit doen ze door een speciale derde rail te plaatsen tussen de twee bestaande rails. Daarbij monteren ze levitatieplaten aan de zijkant van het spoor. Op de middenrails kan een speciaal treinstel bevestigd worden dat met behulp van de magnetische platen wordt gestabiliseerd en boven het oppervlak zweeft. Dit gebeurt overigens alleen als de trein op hoge snelheid rijdt. Als de MagRail een bepaalde snelheid maakt, zal deze zich vanzelf boven de rails drukken. Nevomo noemt dit ‘passieve’ levitatie, in tegenstelling tot actieve levitatie waarbij direct veel energie van elektromagneten nodig is om een trein te laten zweven.

Plannen voor de toekomst

De eerste praktijktesten rondde Nevomo in maart dit jaar met succes af op hun eigen testbaan. In september presenteerde het bedrijf voor het eerst de MagRail Booster. De Booster is een aanpassing van bestaande vrachttreinstellen die ervoor zorgt dat de wagon wordt aangedreven door een elektromagnetische voortstuwing en een motor, zonder dat daar een locomotief voor nodig is. Nevomo claimt dat hierdoor vrachttreinvervoer sneller kan accelereren en remmen en uiteindelijk met meer flexibiliteit kan rijden.

Wat precies de volgende stappen van Nevomo worden is vooralsnog onbekend. Het bedrijf heeft uiteenlopende plannen voor zowel vracht- als personenvervoer. Duidelijk is dat Nevomo hun zweefinnovatie voor het bestaande spoorwegsysteem ziet als tussenoplossing voordat de Hyperloop een feit wordt.

Lees ook:

Staat dit Nederlandse windmolentje straks bij iedereen op het dak of in de tuin?

“Energy for the people”, luidt de slogan van het bedrijf, dat is opgericht door ondernemers met jarenlange ervaring in de wereld van de duurzame energie. Cell Technologies wil niet alleen nieuwe, duurzame innovaties ontwikkelen, maar ook de energie-armoede aanpakken in tijden van hoge prijzen en schaarste. “Ons doel is niet om heel veel geld te verdienen, maar om mensen hun eigen energie te laten opwekken op hun eigen flat of balkon. Dat is ook een stukje armoedebestrijding”, zegt mede-eigenaar Marcel Naaktgeboren. Thuismarkt in opkomst Tot nu toe waren alle ogen vooral gericht op wind op zee. Grote offshore windparken gaan in de toekomst een groot deel van onze stroom opwekken. Daar gaat het vaak om groot, groter, grootst. Daardoor is er nooit veel aandacht geweest voor de ontwikkeling van kleinere windturbines voor individuele huishoudens. Toch begint die markt nu op gang te komen. Bijvoorbeeld omdat zonnepanelen slechts een deel van de eigen stroom kunnen opwekken. De zon schijnt maar een deel van de dag, maar wind waait bijna altijd. Ook ’s avonds, ‘s nachts en in de winter. Dat maakt beide duurzame energievormen complementair aan elkaar. Testresultaten fenomenaal Dit is ook de gedachte van Cell Technologies. Volgens allerlei deskundigen kun je op je eigen balkon of dak nooit genoeg windenergie opwekken. Volgens de Consumentenbond of Milieu Centraal is het dan ook niet rendabel om er in te investeren. The Blade bewijst het tegendeel. Eerste veldtesten tonen aan dat de kleine windturbine bij windkracht 2,4 in die periode al gemiddeld 802 wattuur opwekt. Dat terwijl de gemiddelde windkracht in Nederland dit jaar op 4 ligt. Als je deze testresultaten doorrekent, kan The Blade tussen de 10 en 20 kilowattuur per dag opwekken, oftewel tussen de 3600 en 7200 kilowattuur per jaar. Net zoveel of zelfs het dubbelde van wat een gemiddeld gezin jaarlijks aan elektriciteit verbruikt. “Die uitslag is inderdaad fenomenaal, maar daar horen heel veel armslagen bij”, zegt Naaktgeboren. “Wind is namelijk onvoorspelbaar en kent heel veel pieken en dalen. 10 kilowatt per dag opwekken kan eigenlijk niet. Daarom wil ik voorzichtig zijn en geen loze beloftes doen.” Meest eerlijke test Toch is The Blade niet onder optimale omstandigheden in een windtunnel getest. Cell Technologies zette de kleine windturbine twee maanden lang op een haast onmogelijke plek. Op 1,70 meter hoogte aan een open veld, maar omringd door een schuur, bomen en bosschages. Naaktgeboren: “We wilden hierdoor goed kijken wat je kunt verwachten van The Blade en wat er gebeurt als je hem op of aan je huis neerzet. Dan zijn alle omstandigheden verre van ideaal. Dit vonden wij de meest eerlijke test.”Een eerder prototype van The Blade.Gewone natuurkunde Onder deze omstandigheden zoveel windenergie opwekken? Naaktgeboren beseft dat het bijna te mooi klinkt om waar te zijn. Toch kan het, stelt hij, omdat The Blade volgens een hele andere techniek werkt. Anders dan bijvoorbeeld een windwokkel, die zichzelf deels afremt. “Wij benutten de wind op een hele andere manier, waardoor we meer energie opwekken. Ik kan daar vanwege de patentaanvraag nog niet zoveel over zeggen. Geloof me, we passen gewoon de natuurkunde toe, zoals de Wet van Betz (natuurkundige wet die het maximale rendement van windenergie bepaalt, red). Dat kan ook niet anders”, zegt hij. Productie start in maart Op dit moment werkt Cell Technologie aan het laatste prototype. Daarbij bekijkt het bedrijf ook of de windturbine zoveel mogelijk van duurzame en recyclebare materialen gemaakt kan worden. In maart 2024, als de patenten rond zijn, zou de productie moeten beginnen. Volgens de laatste specificaties wordt The Blade 1,40 meter hoog en 60 centimeter in doorsnede, heeft hij een vermogen van tussen de 500 en 2000 watt en bereikt hij zijn maximale vermogen al bij windkracht 4. Door isolatie en een slim ontwerp maakt hij nauwelijks geluid. Aan pre-orders doet het bedrijf niet. “We gaan hem pas leveren als we zeker weten dat hij 100 procent werkt”, zegt Naaktgeboren. Oplossing voor boeren De start-up mikt op een productie van 60.000 windturbines per jaar. Internationaal bestaat er veel belangstelling voor dit soort molens. Ook boeren en tuinders kunnen hem bijvoorbeeld als alternatief voor zonnepanelen gebruiken op plekken waar geen stroomaansluiting is. Bijvoorbeeld om de accu van pompen op het veld op te laden. The Blade kan net zoveel rendement leveren als drie zonnepanelen. Om dat te laten zien stond Cell Technologies begin oktober op vakbeurs Groot Groen Plus nabij Hazeldonk. Aandelen uitgeven Om de productie te kunnen starten is Cell Technologies op zoek naar een productiehal. Ook geeft het bedrijf 1000 aandelen uit, maximaal 50 per investeerder. Daarvan zijn er al 94 verkocht. “Als je een aandeel koopt doe je mee”, zegt Naaktgeboren. “Maar als we het streefbedrag niet redden, beginnen we gewoon kleinschalig.”Rob Hagens strijdt voor het recht dat iedereen zijn eigen windenergie mag opwekken.Gemeenten stellen regels op Behalve de opgewekte stroom, had de test nog een belangrijke uitslag: het lawaai was nagenoeg nihil. Dit is belangrijk als de turbine straks in woonwijken komt te staan. Dan mag hij geen overlast veroorzaken. Daarom moeten gemeenten beleidsregels opstellen om dit soort kleine windturbines op daken, balkons of in tuinen te mogen plaatsen. Verschillende gemeenten zijn daar mee bezig en kijken dan naar een gemeente als Oss. Daar kunnen bewoners sinds 2022 een vergunning krijgen voor windmolentjes die maximaal twee meter hoog zijn, geen draaiende wieken hebben, maximaal 40 decibel geluid maken en maximaal 10 procent boven de nokhoogte van het gebouw uitsteken. Als dat laatste niet genoeg ruimte geeft, mogen ze 2 meter boven het dak uitsteken. Ook een stad als Dordrecht is bezig met het opstellen van beleidsregels. De aanleiding daar is de afgewezen aanvraag van bewoner Rob Hagens. Hij wil een kleine windturbine in de tuin plaatsen, maar dat mag niet. Hagens heeft bezwaar aangetekend en er een principezaak van gemaakt. Iedere Nederlander zou volgens hem zijn eigen windenergie moeten kunnen opwekken. Cell Technologies houdt al rekening met het plaatsen van The Blade bij particulieren thuis. Het heeft een stellage ontwikkeld waarmee de turbine aan de gevel van een woning bevestigd kan worden. “Zo kan iedereen straks zijn eigen energie opwekken”, zegt Naaktgeboren. Lees ook:Nieuwe Urgenda-achtige rechtszaak: mag iedere Nederlander zijn eigen windmolentje?Windmolen zonder wieken: wordt dit onze huis-tuin-en-keuken-windmolen?Goedkope windenergie dankzij afwijkend type 'windmolen' gesteund door Bill GatesOpnieuw grootste windturbine ter wereld aangekondigd: waarom moet het steeds groter?Standaardisatie van windturbines: een ‘Zwitsers zakmes’ voor de toekomst van wind op zee