Teun Schröder
09 oktober 2023, 11:00

‘Aardbatterij’ slaat overtollige hernieuwbare energie op in scheuren in de grond

Het Amerikaanse Sage Geosystems claimt een goedkope methode te hebben ontwikkeld om hernieuwbare energie op te slaan door water onder hoge druk in scheuren in de grond te pompen. Is de energie weer nodig, dan laat het systeem het water weer ontsnappen langs een turbine waarmee het elektriciteit opwekt.

Geo Systems2 Sage Geosystems wil gebruik maken van diepe scheuren in de grond om energie op te slaan. | Credits: Sage Geosystems

Batterijen die gebruik maken van natuurlijke aardse processen bestaan er in allerlei soorten en maten. Zo werkt het Zwitserse Energy Vault aan zwaartekrachtbatterijen met behulp van hijskranen, experimenteert het IIASA met het laten neerdalen van zandzakken in lege mijnschachten en worden in Groningen proeven gedaan met het pompen van perslucht in ondergrondse zoutkoepels.

Energie uit zwaartekracht

Het idee is in feite iedere keer hetzelfde: met overtollige zonne- en windenergie wordt massa omhoog gehesen of naar beneden gepompt. Op het moment dat de zon niet schijnt of het windstil is, kan er een knop omgezet worden en zorgen de natuurwetten op aarde, zoals zwaartekracht, ervoor dat de massa weer in beweging komt. Via een turbine wordt deze beweging dan weer omgezet in de broodnodige elektriciteit.

Modder en water in aarde pompen

Het Amerikaanse Sage Geosystems voegt hier een nieuwe variant aan toe, genaamd EarthStore. Dit werkt als volgt: het bedrijf wil in lege scheuren in de grond – bijvoorbeeld ontstaan uit uitgeputte oliebronnen – onder hoge druk modder pompen. Door de dikke modder worden deze scheuren uit elkaar gedrukt. Vervolgens pompt het bedrijf, wederom onder hoge druk, water in de modder om te scheuren verder ‘op te blazen’. Als een kurk op een fles gaat vervolgens de stop d’r op. Als het bedrijf de energie weer nodig heeft, gaat de stop eraf en spuit het water weer omhoog langs een turbine die elektriciteit opwekt.

Generator op zon of wind

Het vol persen van de scheuren in de aarde gebeurt met behulp van een generator die draait op overtollige hernieuwbare energie. Dezelfde generator wordt gebruikt als deze energie weer nodig is. Sage beweert dat het systeem werkt met een energie-efficiënte van 70 tot 75 procent en dat het vochtverlies (en dus de aanvoer van nieuw water) beperkt blijft tot 1 tot 2 procent.

Op dit moment voert Sage testen uit in een oude oliebron in Texas. Een standaard olieput kan volgens het bedrijf een output genereren van 3 megawatt of kan gedoceerd over een periode van 18 uur gelijkmatig stroom leveren.

Schematische tekening van hoe het systeem van Sage moet gaan werken. | Credit: Sage Geosystems

Aardewarmte benutten

Maar daar houdt de potentie van EarthStore niet op. Als het bedrijf toegang krijgt tot oude oliebronnen die diep in de aarde reiken kan het systeem nog meer energie benutten, namelijk aardwarmte. In dat geval kan Sage koud water in een kilometers diepe schacht pompen waar het wordt opgewarmd tot enkele honderden graden in de aardkorst.

Als de kurk er vervolgens boven de grond afgaat, schiet het opgewarmde water nog sneller omhoog, zodat de turbine sneller gaat draaien. Daarnaast kan Sage de warmte uit het water ‘oogsten’ met een warmtewisselaar. Het afgekoelde water kan vervolgens weer in de grond gepompt worden; een proces dat zich eindeloos kan herhalen. Op deze manier claimt Sage Geosystems dat het een energie-efficiëntie van 200 procent kan halen; doordat je met hernieuwbare energie ook aardwarmte uit de grond haalt, wordt de energieopbrengst verdubbeld.

‘Code gekraakt’

“We hebben de code gekraakt om de perfecte aanvulling te bieden op duurzame energie, met een betrouwbaar alternatief die qua kosten kan concurreren met lithium-ionbatterijen en aardgaspiekcentrales”, zegt Cindy Taff, CEO van Sage Geosystems, in een persbericht. “De mogelijkheden voor onze energieopslag zijn groot – van afgelegen mijnbouwgebieden tot datacenters en het oplossen van energiearmoede op afgelegen locaties. We kunnen verbinding maken met elektriciteitsnetwerken of zelf micronetwerken ontwikkelen met een schone energieoplossing die klaar is om op te schalen.”

Inmiddels heeft Sage Geosystems al investeringen binnen van boorspecialisten Nabors Industries. En met de venture capitalist Virya, wil Sage nog eens 30 miljoen dollar ophalen zodat het kan doorgaan met het testen, commercialiseren, optimaliseren en opschalen van het systeem.

Lees ook:

Wetenschappers maken met zonne-energie drinkwater van zeewater: 'Goedkoper dan kraanwater'

Van zout zeewater drinkwater maken met behulp van zonne-energie is misschien wel de heilige graal voor het oplossen van het drinkwatertekort in droge kustgebieden. Door de jaren heen zijn verschillende innovaties die dit doel proberen te bereiken de revue gepasseerd. Een veelvoorkomend probleem bij deze apparaten is helaas dat ze verstoppen doordat achtergebleven zout zich ophoopt. Uiteindelijk neemt zo de drinkwaterproductie af en loopt het systeem vast. Oceaanstromingen De onderzoekers van het MIT en uit Shanghai hebben nu een apparaat bedacht dat dit probleem overkomt. Daarvoor putten ze inspiratie uit waterstromingen in oceanen: thermohaliene circulatie. Verschillen in dichtheid van water zorgen er namelijk voor dat waterlagen op andere hoogtes stromen. Gekantelde doos De wetenschappers bootsten dit proces na in een apparaat dat lijkt op een gekantelde doos die bestaat uit twee verschillende lagen. De bovenkant van de doos bestaat uit een oppervlak dat warmte absorbeert uit zonlicht. In de laag daaronder wordt water verwarmd en verdampt. De zoutvrije waterdamp wordt naar de tweede laag in de doos geleid, waar het afkoelt tot schoon zoutvrij drinkwater. De slimmigheid is het feit dat de doos gekanteld is. Met behulp van enkele buizen zorgt deze opstelling ervoor dat het water door de verschillende compartimenten blijft stromen. Hierdoor blijft het zoute water circuleren. Zo bezinkt het nergens en kan niks verstopt raken.Schematische tekening van de werking van de zonne-drinkwaterdoosVerschillen in diktes van water “De waterstromingen die we hier presenteren zijn vergelijkbaar met het fenomeen dat we op kilometerschaal zien in de oceaan”, zegt Zhenyuan Xu, een van de auteurs van het onderzoek. “Wanneer zeewater wordt blootgesteld aan lucht, zorgt zonlicht ervoor dat het water verdampt. Zodra het water het oppervlak verlaat, blijft zout achter. En hoe hoger de zoutconcentratie, hoe dichter de vloeistof. Dit zwaardere water wil naar beneden stromen. Door dit kilometerbrede fenomeen in een klein doosje na te bootsen, kunnen we van deze eigenschap profiteren om zout af te voeren.” Genoeg water voor een familie De wetenschappers hebben het systeem op kleine schaal getest en gebruikten met succes zeewater, en zelfs water dat zeven keer zouter is dan dat. Als het systeem wordt opgeschaald, tot een apparaat ter grootte van een kleine koffer, kan het 4 tot 6 liter drinkwater per uur produceren. Ook kan het systeem jaren meegaan voordat onderdelen moeten worden vervangen, zeggen de wetenschappers. Goedkoper dan kraanwater Door de hoge potentiële opbrengst van het systeem en het feit dat het geen elektriciteit nodig heeft, durven de onderzoekers zelfs te stellen dat het goedkoper werkt dan de productie van kraanwater in de VS. Lees ook: Noorse ontwikkelaar van elektrolysers gaat produceren op gigawattschaalHoe gaat het nu met: dubbelzijdige zonnepanelen?Weinig wind, veel zon: dit deed september voor de opwek van hernieuwbare energie