Change Energie

GroenLeven

GroenLeven ontwikkelt en realiseert grootschalige zonne-energie in Nederland. Om zo efficiënt mogelijk met de schaarse ruimte om te gaan, specialiseert GroenLeven zich in ‘dubbelfuncties’. Zoals drijvende zonnepanelen of zonnepanelen boven zacht fruit, waardoor energie wordt opgewekt en tegelijkertijd kwetsbare frambozen worden beschermd tegen te uitbundig zonlicht. Roland Pechtold is algemeen directeur van GroenLeven. In 2018 was de omzet 70 miljoen euro, het hoofdkantoor zit in Leeuwarden.


“In 2025 is het mogelijk om subsidievrij zonneparken aan te leggen” 

GroenLeven ontwikkelt en realiseert grootschalige zonne-energie in Nederland. Om zo efficiënt mogelijk met de schaarse ruimte om te gaan, specialiseert GroenLeven zich in ‘dubbelfuncties’. Zoals drijvende zonnepanelen of zonnepanelen boven zacht fruit, waardoor energie wordt opgewekt en tegelijkertijd kwetsbare frambozen worden beschermd tegen te uitbundig zonlicht.  

“Onze missie is de wereld voorzien van schone energie”, zegt algemeen directeur Roland Pechtold van GroenLeven. Pechtold wordt naar eigen zeggen gedreven door oprechte zorgen over klimaatverandering. “We willen een bijdrage leveren aan de oplossing van het klimaatvraagstuk. Dat kunnen we alleen samen. Dus we werken intensief aan de energietransitie met omwonenden, bedrijven, corporaties zoals FrieslandCampina en Agrifirm, overheden, het onderwijs en netbeheerders.” 

Dubbelfuncties  

GroenLeven heeft zich gespecialiseerd in het bouwen van installaties voor zonne-energie op locaties, die al een andere functie hebben. “Nederland is een klein land, de ruimte is schaars. Daarom zoeken wij graag dubbelfuncties op. Denk aan zonneparken op grote daken, water, industrieterreinen, vuilstorten, parkeerplaatsen en boven zacht fruit zoals frambozen,” zegt Pechtold. “Én we gaan geen uitdaging uit de weg: zo hebben we ook een zonnepark gerealiseerd tussen de start- en landingsbaan van Groningen Airport Eelde, terwijl de luchthaven gewoon actief was.” 

In 2019 leverde het bedrijf zelfs een bijdrage van 1 procent aan de totale uitdaging van het Nationale Klimaatakkoord. Belangrijke onderdelen van dat klimaatakkoord zijn voor zonne-energie onder andere de zonneladder, in welke volgorde zonne-energie moet worden toegepast, en lokale participatie. “Wij vonden het bij de aanleg van een zonnepark altijd al belangrijk om de omgeving goed mee te nemen en te laten participeren. Je ziet dit dus overal terug bij onze bestaande projecten, zoals ons zonnepark in Emmen en het grootste drijvende zonnepark buiten Azië dat we hebben gerealiseerd op een zandwinplas in Zwolle. Deze zijn bijna volledig in lokaal eigendom. Dé verwezenlijking van het klimaatakkoord.” GroenLeven installeerde al meer dan 230.000 zonnepanelen op het water. 

Nederland is een klein land, “Singapore at the North Sea”, dus ruimtelijke ordening is vaak een heet hangijzer. Er heerst dan ook een discussie over het gebruik van landbouwgrond voor de opwekking van duurzame energie. Hoewel GroenLeven met de dubbelfunctie-strategie constructief in het debat zit, wijst Pechtold erop dat, op basis van een studie van TNO en de Universiteit Utrecht, in 2030 slechts 0,2 procent van de landbouwgrond nodig is voor energieopwekking om de doelstellingen te halen. “We moeten zorgvuldig omgaan met vruchtbare landbouwgrond, maar ook in landbouwgrond zitten gradaties.”  

Waar Pechtold kansen ziet, naast zonnepanelen boven zacht fruit, is de grond in de veengebieden. Dankzij het zakkende waterpeil en de oxiderende grond stoten die steeds meer CO2 uit; bovendien kampen boeren er met mislukte oogsten. “Als wij daar zonnepanelen mogen neerleggen, kunnen we de waterdaling tegengaan, de natuur een kans geven en tegelijkertijd energie opwekken. Tegen dit soort gebieden kan de landbouwsector geen nee zeggen.” 

Samenwerken met netbeheerders 

Naast efficiënt ruimtegebruik is samenwerking met de netbeheerders van cruciaal belang voor GroenLeven. Volgens de letter van de wet zijn de netwerkbedrijven verplicht om ieder nieuw zonnepark aan te sluiten op de infrastructuur, zodat de duurzaam opgewekte stroom de gebruiker kan bereiken. Maar de netwerkbedrijven hebben grote moeite om het tempo van de energietransitie bij te houden, omdat wind- en zonneparken vaak een verzwaring van de netwerken vereisen. “Samen met netbeheerders kijken we hoe we de transitie het beste kunnen realiseren”, zegt Pechtold. “We hebben het recht op een aansluiting, maar het moet wel uitvoerbaar zijn. Formeel sturen we weleens boze brieven naar elkaar, maar informeel werken we samen hard aan innovatieve oplossingen.”  

Samen met Alliander realiseert GroenLeven een proefproject waarbij een elektrolyser waterstof produceert van zonne-energie. Daarmee wordt het net ontzien. Met netwerkbedrijf Enexis koos GroenLeven voor een andere oplossing om het netwerk te ontzien op piekmomenten: ‘peak shaving’. “Dan knijpen we de energieopwekking zodanig af dat het netwerk het precies aan kan”, legt Pechtold uit. “Op dat moment verlies je even productie, maar het voordeel is dat het zonnepark wel gebouwd en aangesloten kan worden.” Het energieverlies is beperkt, ongeveer 2 tot 5 procent van de opgewekte stroom kan niet worden afgevoerd.  

Aanpassen van de beleidskaders 

Het belangrijkste is volgens Pechtold dat beleidskaders aangepast moeten worden om de energietransitie te faciliteren. Soms lijkt het namelijk of er een rem zit op de energietransitie. Dat zie je terug in vele vergunningstrajecten. “Dat kan écht niet meer”, alarmeert de GroenLeven-directeur. Wat is er volgens Pechtold dan nodig? “We moeten positief blijven denken en kritisch naar onszelf kijken”, oppert hij. “Want er is veel om wél trots op te zijn. Dankzij het klimaatakkoord en de Regionale Energie Strategieën (RES) is er nu veel meer landelijke regie, die we met lokale autonomie aan het invullen zijn.”  

Een ander positief voorbeeld ziet Pechtold in de manier waarop de samenspraak plaatsvindt tussen overheid, netwerkbedrijven en de bedrijven voor hernieuwbare energie. “Die drie partijen hebben elkaar echt gevonden”, merkt hij op. “De techniek is de afgelopen tijd enorm veranderd. De regels zijn nog gebaseerd op oude systemen. Met elkaar proberen we nu de regelgeving aan te passen.”  

Maatschappelijk draagvlak essentieel  

Maatschappelijk draagvlak is belangrijk voor energieprojecten. Dat wordt benadrukt in het klimaatakkoord en de Regionale Energie Strategieën. “Het is belangrijk samen met de omgeving zonne-energie te ontwikkelen en ervoor te zorgen dat de omgeving kan profiteren, in welke vorm dan ook. Maar bovenal gaat het om goede communicatie en échte inspraak in de plannen. Soms maken we aan de hand daarvan een park kleiner, veranderen we de indeling of passen we de landschappelijke inpassing aan. Wij vinden de panelen mooi, maar voor omwonenden helpt het vaak als we de zonnepanelen juist aan het blikveld kunnen onttrekken.”  

Lokale participatie gaat volgens Pechtold verder: “Bij elk van onze projecten kijken we hoe we lokale bedrijven kunnen aanhaken bij de ontwikkeling van het zonnepark. Zo gaat zo’n bron van groene energie echt leven in de regio. Wat ik bij ons zonnepark in Emmen erg mooi vind, is dat daar een educatiecentrum komt. Lokaal onderwijs en het lokale bedrijfsleven kunnen daar werken aan innovaties, onder andere op het gebied van zonne-energie, waterstofproductie, warmtetechnieken en het gebruik van biobased materialen. Werken aan het nu en aan de toekomst van de energietransitie.” 

Subsidievrij  

Waar nu nog subsidies nodig zijn om zonnestroom tegen concurrerende prijzen op de markt te krijgen, is het doel van GroenLeven om zo snel mogelijk subsidievrij te zijn. Pechtold: “De vraag naar schone energie blijft stijgen en daarmee ook de prijs van GvO’s (Garanties van Oorsprong). Steeds meer consumenten en bedrijven kiezen bewust voor hernieuwbare energie. Ik verwacht dat de businesscase van grootschalige zonne-energie binnen vijf jaar zo sterk is, dat we geen subsidies meer nodig hebben.” 

Artikelen over GroenLeven

Als het aan GroenLeven ligt, telen we straks al ons fruit onder zonnepanelen

Change Energie

Als het aan GroenLeven ligt, telen we straks al ons fruit onder zonnepanelen

Teler Maarten van Hoof uit het Brabantse Olland bedacht twee jaar geleden dat hij wel zonnepanelen wilde aanschaffen, zodat hij zijn eigen energie kan opwekken en daarmee zijn bramen, frambozen en asperges kan telen. Hij besprak het idee met zijn collega-teler Piet Albers uit Babberich. “Toevallig had Piet hetzelfde idee besproken met zijn broer, en wilden ze kijken of het mogelijk was frambozen en bramen onder zonnepanelen te telen.” Ze hadden al contact met zonne-energiespecialist GroenLeven om de mogelijkheden te bespreken. Daar wilde Van Hoof ook graag bij aanhaken. Lees ook: Eerste grote zonnepark op actieve luchthaven geopend Onderzoeksresultaten Van Hoof bleek niet de enige teler die de dubbelfunctie een goed idee vond. Afgelopen seizoen zijn er door GroenLeven bij vijf telers proefopstellingen geplaatst om te meten hoe de gewassen groeien onder de zonnepanelen. Piet Albers teelt zelfs al volledig onder de zonnepanelen. Deze panelen zijn transparanter dan normale zonnepanelen; de planten hebben immers zon nodig om te kunnen groeien. De Wageningen Universiteit en Research (WUR) doet ondertussen, in opdracht van GroenLeven, onderzoek naar de impact van de panelen op de gewassen. Uit de eerste onderzoeksresultaten blijkt dat het fruit onder de zonnepanelen van dezelfde kwaliteit is als het fruit dat op de conventionele manier is geteeld; onder stellages met plastic folie. Ook komt er dezelfde hoeveelheid ziektes voor als bij de folieteelt. Rode bessenstruiken produceren meer bessen onder de panelen, omdat ze beter beschermd zijn tegen hagel en regen. Frambozenstruiken leveren hetzelfde op als voorheen, aardbeien en bramen produceren minder vruchten. Maar de onderzoekers stellen dat dit komt omdat de test te laat in het seizoen startte, en de aardbeien onder donkerdere zonnepanelen stonden. Het fruit onder de meer transparante panelen groeit gemiddeld beter. Aardbeien en bramen worden daarom dit jaar opnieuw getest. Van de blauwe bessenteelt zijn nog geen resultaten binnen omdat dat seizoen pas later begint.   De grond wordt 180 procent benut Willem de Vries is projectleider bij energieleverancier GroenLeven. Hij realiseert slimme oplossingen voor dubbelgebruik. “Door op de grond te telen en tegelijkertijd duurzame energie op te wekken met de zonnepanelen, wat we Agri-PV noemen, wordt de grond voor 180 procent benut,” zegt De Vries. Dat sluit aan bij de visie van GroenLeven om van zonne-energieopwekking in dubbelfuncties de norm te maken en zo een substantiële bijdrage te leveren aan de energietransitie. En dat komt goed van pas in het dichtbevolkte Nederland. De Vries prijst de telers voor hun lef mee te doen aan de pilot. “Naast dat wij natuurlijk continu aan het innoveren zijn met dit systeem om de beste resultaten te krijgen voor zowel de teelt als de elektriciteitsopbrengst, verandert er voor ons niet zoveel. Wij blijven systeemeigenaar en installeren de speciale panelen, maar aan de kant van de teler verandert er van alles. Die moet bijvoorbeeld rekening houden met hoe en wanneer hij teelt. Daarom wil ik mijn respect uitspreken, we hebben dit soort telers echt nodig in de energietransitie.” Lees ook: Hoe komen we aan meer technici om de energietransitie te versnellen? Verandering komt niet vanzelf Want bij het kiezen voor deze zonnepanelen met dubbelfunctie komt veel kijken. Dat komt ook omdat je voorop loopt, vertelt teler Van Hoof: “De subsidieaanvraag werd meerdere keren afgewezen want de vergunning was niet toereikend. Via spreektijd bij de gemeente maakte ik duidelijk dat er qua bouwwerk weinig verandert, dat alleen de stellages met folie waarmee we de vruchten beschermen vervangen worden door zonnepanelen. Daar kon ik ze gelukkig van overtuigen.” Zo kon Van Hoof vorig jaar de eerste 1.100 vierkante meter van zijn landbouwgrond bedekken met zonnepanelen, en daarmee de folieoverkappingen vervangen. Dat is meteen een stuk duurzamer omdat de folieoverkappingen vooral uit plastic bestaan. Verder is er minder kans op verbranding van het fruit omdat er minder lichtinval is, en daarom haalt Van Hoof de frambozen en bramen dit jaar op een later moment uit de koeling. “Omdat er minder zon door de panelen komt is de oogst eronder met twee weken verlaat. Vorig jaar begonnen we op 1 juni met het neerzetten van de planten, dit jaar wil ik al medio april beginnen.” Van vijf naar twee maanden plukken Als de opbrengst ook onder de pilotpanelen goed is, wil hij het liefst al zijn zachte fruit (10 hectare) onder de zonnepanelen telen. “Dan kan ik de groene stroom die ik opwek ook gebruiken voor de koelcellen en de huisvesting van de arbeidsmigranten die bij mij komen plukken.” Daarvoor moet Van Hoof zijn koelcapaciteit uitbreiden, omdat het fruit onder de panelen op hetzelfde moment rijp is. “Daar zit de uitdaging; waar we nu in vijf maanden plukken zullen dat er twee worden. Daarom heb ik ook meer plek nodig om meer arbeidsmigranten te huisvesten tijdens de plukperiode. Maar een groot voordeel is ook dat ik geen folie meer hoef aan te kopen, en natuurlijk dat ik duurzame energie opwek.” Van Hoof laat de investering nog afhangen van hoe zijn bramen en frambozen het dit jaar doen, maar hij heeft er veel vertrouwen in. Het liefst zou hij ook zijn aspergegrond dubbel gebruiken, maar dat is nog lastig met de snoeren van de zonnepanelen die over de grond lopen: asperges staan immers in de volle grond, en zacht fruit staat in potten. Bij GroenLeven staan ze altijd open voor innovatieve ideeën, vertelt De Vries. “We gaan de komende twee jaar ook een pilot doen met kersen, appels en peren. We vinden het belangrijk eerst te weten wat het met het gewas doet, voor we de panelen echt gaat aanleggen.” Als dat opnieuw een succes blijkt zullen steeds meer telers kiezen voor verduurzaming door middel van een dubbelfunctie van hun landbouwgrond.   Lees ook: Gemeenten mogen vanaf 2022 zonnepanelen op daken verplichten

5 minuten lezen

Nieuws & Verhalen

Changemakers

Bedrijven


Lidmaatschap

Inloggen

Sluit je aan


Over Change Inc.

Over ons

Waarom Change Inc.

Team

Partnerships & Adverteren

Werken bij Change Inc.

Pers & media

Onze partners

Contact

Start

Artikelen

Changemakers

Bedrijven

Menu