Change Financiën

ASN Bank

ASN Bank is één van de duurzaamste banken van Nederland. Het duurzaamheidsbeleid bestaat uit drie pijlers: klimaat, biodiversiteit en mensenrechten. Om haar impact te vergroten zoekt de in 1960 opgerichte bank de samenwerking met andere financiële spelers. Er werken circa 175 mensen bij ASN Bank. In 2020 steeg het klantenbestand naar 785.696 klanten en het beheerd vermogen naar 14,4 miljard euro. Sinds 2018 staan Arie Koornneef en Joyce van der Est samen aan het roer.


Visie

ASN Bank ontstond in 1960 uit het Nederlands Verbond van Vakverenigingen (tegenwoordig de FNV), die het ingelegde geld maatschappelijk verantwoord wilde uitlenen. Door de jaren heen vergrootte de bank haar klantenbestand en verbreedde haar visie naar duurzaamheid in ruime zin; met nadruk op mensenrechten, klimaat en biodiversiteit. ASN Bank wil op een positieve manier verandering teweegbrengen door oplossingen aan te dragen. Daarnaast wil de bank verduurzaming voor iedereen mogelijk maken. De bank ziet het als haar missie om de duurzaamheid van de samenleving te bevorderen. ‘Zo dragen we bij aan een wereld waar mensen veilig en gezond kunnen leven en de natuur wordt beschermd, nu en in de toekomst.’

Sinds 31 december 2016 is ASN Bank een handelsnaam van de Volksbank. De duurzame missie van de bank is gewaarborgd in de afspraken die tussen ASN Bank en de Volksbank zijn gemaakt. In 2017 maakte de Volksbank bekend het duurzaamheidsbeleid van ASN Bank over te nemen. Dat betekent dat de Volksbank in 2030 klimaatneutraal wil zijn. ASN Bank heeft die doelstelling voor zichzelf inmiddels alweer aangescherpt naar klimaatpositief in 2030.

Strategie

Het duurzaamheidsbeleid van ASN Bank bestaat uit drie pijlers: klimaat, biodiversiteit en mensenrechten. In 2030 wil ASN Bank dat het totaal van beleggingen en financieringen van de bank en de ASN Beleggingsfondsen klimaatpositief is. Dat doel gaat verder dan CO2-winst en -verlies tegen elkaar wegstrepen. In plaats daarvan wil de bank positief bijdragen aan het tegengaan van klimaatverandering door projecten te financieren die CO2 uit de atmosfeer halen, zoals bosbouwprojecten. Daarnaast moeten alle beleggingen en financieringen in 2030 een netto positief effect hebben op biodiversiteit.

ASN Bank probeert in haar aanpak de verschillende pijlers te combineren. Zo onderzoekt de bank samen met Stichting Noordzee, Eneco en Van Oord of het mogelijk is om biodiversiteit te herstellen rondom windparken op de Noordzee. Zo kunnen mosselen baat hebben bij het gebrek aan scheepvaart rondom windmolenparken. Dat is een voorbeeld waarin de duurzame energietransitie en het herstel van biodiversiteit samenkomen.

Als onderdeel van de mensenrechtenstrategie wil ASN Bank ervoor zorgen dat iedereen die in de kledingindustrie werkt in 2030 een ‘leefbaar loon’ ontvangt: een loon dat past bij de lokale omstandigheden. Dat wil zeggen dat er naast geld voor brood op de plank ook geld is voor onderwijs, gezondheidszorg en spaargeld voor tegenvallers.

Tweekoppige directie

De directie van ASN Bank bestaat uit Joyce van der Est en Arie Koornneef. Van der Est is verantwoordelijk voor de dienstverlening aan de klanten. Koornneef stuurt het duurzame onderzoek en beleid van ASN Bank aan en is verantwoordelijk voor marketing en communicatie.

Koornneef vindt dat de bestuurskamer vooral faciliterend moet zijn en de medewerkers kansen moet bieden om hun kennis en talenten in te zetten. Hij vindt het belangrijk dat verantwoordelijkheid daar ligt waar de kennis zit. Daarin streeft ASN Bank een diverse mix van mensen na, niet alleen in achtergrond maar ook in leeftijd.

Uitvoering

Andere financiële instellingen meenemen en verder helpen staat centraal in het uitvoeren van die strategie. Zo is ASN Bank één van de grondleggers van het in 2015 gestarte Partnership for Carbon Accounting Financials (PCAF). De inmiddels ruim tachtig aangesloten financiële instellingen beloven om de klimaatimpact van hun beleggingsportefeuille en financieringen te berekenen en daarover te rapporteren. De meetmethode is openbaar. De betrokken instellingen beheren voor hun klanten een vermogen van 12.000 miljard euro. Ter vergelijking: in 2019 kwam het totaal verdiende vermogen binnen de Nederlandse landsgrenzen rond de 810 miljard euro uit.

Ook speelt ASN Bank een belangrijke rol bij het Platform Biodiversiteit Accounting Financials (PBAF). Daarbij gaat het om de ontwikkeling van een meetmethode die de impact van beleggingen op biodiversiteit kan meten. Op die manier helpt de bank om de negatieve impact van bedrijven op de natuur terug te dringen en onderzoekt de bank hoe ze positief kan bijdragen aan natuurherstel. Daarnaast is ASN Bank mede-initiatiefnemer van de ‘Biodiversity Pledge’ die 26 instellingen wereldwijd ondertekenden met de belofte zich in te zetten voor biodiversiteit.

Aangezien ASN Bank als kleine Nederlandse partij weinig indruk maakt, werkt de bank bij haar leefbare lonen-missie samen met andere financiële instellingen in het Platform Living Wage Financials (PLWF). Op die manier worden belangen van meerdere financiële partijen gebundeld.

Naar Spitsbergen

In 2018 reisde Koornneef met een delegatie van bankiers, verzekeraars, vermogensbeheerders, energieleveranciers en maatschappelijke organisaties op uitnodiging van klimaatjournalist Bernice Notenboom af naar Spitsbergen om tot klimaatoplossingen te komen. Tijdens de werkreis stonden twee thema’s centraal: de manier waarop beleggingen en investeringen impact maken en de verduurzaming van de gebouwde omgeving.

In februari 2021 sloot ASN Bank zich als eerste bank aan bij het programma ‘Ruimte voor biobased bouwen’ dat in opdracht van het ministerie van BZK wordt uitgevoerd. Samen met bouwbedrijven, beleidsmakers, bewoners, architecten, projectontwikkelaars en duurzame ondernemers onderzoekt ASN Bank hoe ze duurzame en compacte verstedelijking door de keten heen kunnen versnellen.

De markt

Samen met Triodos Bank is ASN Bank één van de duurzaamste banken van Nederland te noemen. De bank laat zien dat duurzaam bankieren allang mogelijk is. “Duurzaamheid en financieel rendement gaan heel goed samen”, zei Koornneef eerder tegen Change Inc. “Ons oudste duurzame aandelenfonds doet het gemiddeld net zo goed als een niet duurzaam fonds. Ik denk dat niet-duurzame fondsen uiteindelijk in de problemen gaan komen.”

Aangezien andere banken ook steeds vaker inzetten op duurzaamheid is het zaak voor ASN Bank om continu een stapje verder te gaan. Ondanks dat het klantenbestand van de duurzame bank jaarlijks oploopt, blijft ASN Bank een van de kleinere Nederlandse banken. Om een zo groot mogelijke impact te maken, smeedt de bank allianties. De eerder genoemde PCAF, PBAF en PLFW zijn daar voorbeelden van. Op die manier vergroot ASN Bank haar invloed en hoopt de verduurzaming van de sector (en daarmee de samenleving) te versnellen.

Artikelen over ASN Bank

Arie Koornneef, directeur ASN Bank: “Duurzaamheid en financieel rendement gaan heel goed samen”

Change Financiën

Arie Koornneef, directeur ASN Bank: “Duurzaamheid en financieel rendement gaan heel goed samen”

ASN Bank ontstond ooit uit een vakbeweging, die het geld van hun leden op een sociaalmaatschappelijke manier wilde wegzetten. De missie van ASN: 'Werken aan een duurzame en rechtvaardige samenleving'. “Wij bestaan dit jaar zestig jaar, en die missie zit echt in het DNA van dit bedrijf. De bank is er altijd trouw aan gebleven”, zegt algemeen directeur Arie Koornneef. “In iedere propositie en activiteit moet die missie verweven zitten.”   Duurzaamheid als onderscheidende factor  Het duurzame profiel was jarenlang een onderscheidende factor voor ASN Bank, maar inmiddels meten andere banken zich in toenemende mate ook een groen imago aan. “Het duurzame gedachtengoed wordt inderdaad breder gedragen. Duurzaamheid maakt een groei door. Dat is prima, want als het om onze missie gaat, is er geen sprake van concurrentie. Het is een cliché, maar een duurzame samenleving kunnen wij niet alleen realiseren. Daarom werken we samen met andere financiële instellingen, maatschappelijke organisaties en de overheid.”  “Welke impact kunnen we met onze financieringen en beleggingen realiseren" Door de groeiende aandacht voor duurzaamheid, ziet ASN Bank zijn klantenbestand ook flink toenemen. “De grootste procentuele groei vindt vooral in de jongere doelgroep plaats”, aldus Koornneef. ASN Bank heeft drie pijlers onder zijn strategie: klimaat, biodiversiteit en mensenrechten. “Welke impact kunnen we met onze financieringen en beleggingen realiseren op die pijlers?”, is de vraag die Koornneef zichzelf stelt als hij over de strategie praat.   Partnership for Carbon Accounting Financials  Anderen meenemen en verder helpen staat centraal in het uitvoeren van die strategie. Zo stond ASN Bank in 2015 aan de basis van het Partnership for Carbon Accounting Financials (PCAF). Inmiddels hebben meer dan tachtig financiële internationale instellingen zich aangesloten bij dit samenwerkingsverband. Dat betekent dat al die banken en verzekeraars zich gecommitteerd hebben om de klimaatimpact van hun beleggingsportefeuille en financieringen te berekenen en te rapporteren. Dat gaat niet om klein bier. De betrokken instellingen beheren voor hun klanten een vermogen van 12.000 miljard euro. “Als we zichtbaar maken wat de klimaatimpact is van beleggingen, kunnen we sturen op een betere besteding van dat geld. We zijn in 2015 met PCAF begonnen. Als je me toen had verteld dat we daar inmiddels wereldwijd voet mee aan de grond hadden gekregen, dan had ik je niet geloofd.”  Biodiversiteit   Hetzelfde doet ASN Bank met biodiversiteit. Als initiatiefnemer van het PBAF (Platform Biodiversiteit Accounting Financials) werkt de bank samen met vijf andere Nederlandse financiële instellingen om de impact op biodiversiteit te meten en de meetmethode met elkaar aan te scherpen. Gezamenlijk hebben de partijen 255 miljard euro onder hun beheer. Koornneef: “We hebben samen met andere financiële instellingen binnen PBAF een meetmethode ontwikkeld om impact inzichtelijk te maken. Dat delen we graag met anderen, want dan creëer je nog veel meer impact. Er is veel interesse vanuit de financiële wereld. Iedereen wil goede dingen doen met het geld van klanten. Wij kunnen helpen de negatieve impact van bedrijven op natuur terug te dringen en we onderzoeken hoe we ook positief kunnen bijdragen aan natuurherstel.”   "Wij kunnen helpen de negatieve impact van bedrijven op natuur terug te dringen" Breder nog dan PBAF is de ‘Biodiversity Pledge’. 26 Instellingen wereldwijd ondertekenden deze belofte om zich in te zetten voor biodiversiteit. ASN Bank is mede-initiatiefnemer van die pledge. Via kredietverleningen en beleggingen gaan de ondertekenaars eisen stellen aan bedrijven en projecten op het gebied van biodiversiteit. Ook roepen ze regeringsleiders op het proces van natuurverlies aan te pakken. Ben jij benieuwd of 2021 het kanteljaar voor biodiversiteit wordt? Lees dan dit artikel. Mensenrechten  Als het gaat om mensenrechten dan focust ASN Bank met het lange termijndoel op dit moment op leefbare lonen in de kledingindustrie. “In die sector zijn stevige mensenrechtenissues. En nu nog erger, doordat de verkoop van kleding onder druk staat vanwege de coronacrisis. Dat betekent dat mensen, die in die sector werken, nog meer onder druk komen, terwijl ze het al zo moeilijk hadden. Dat vertaalt zich weer in minder werkgelegenheid. Maar laten we niet met het vingertje wijzen. Ik ga liever in overleg met de sector. Kledingbedrijven zetten echt stappen. Er zijn bedrijven die gewoon bij ons op het podium komen zitten en in gesprek gaan. Adidas is bijvoorbeeld een speler die voorop loopt.”  Het doel van ASN Bank is te komen tot een ‘leefbaar loon’ voor iedereen die werkt in de kledingindustrie. “Kunnen we in de hele keten zorgen voor een leefbaar loon? Een loon dat past bij de lokale omstandigheden. Dat wil zeggen dat er ook geld is voor onderwijs en gezondheidszorg, en wat spaargeld voor tegenvallers zoals wij dat ook hebben.”   Investeringen in duurzaamheid en leefbaar loon verhogen de kosten van kleding. “Dat zijn inderdaad kostprijsverhogingen. Maar feitelijk gaat het maar om een paar cent per kledingstuk of een paar schoenen. Als je kijkt naar de productiekosten ten opzichte van de marketingbudgetten, dan ga ik de discussie graag aan”, zegt Koornneef. Door telkens allianties te smeden neemt de invloed van ASN Bank en Koornneef toe. “Als je met Adidas aan de telefoon zit, dan bel je niet alleen namens jezelf. Je bundelt de belangen van meerdere financiële partijen.” Wat werkt beter voor verduurzaming: bedrijven buiten sluiten of ermee in gesprek gaan? Duurzaamheid en financieel rendement   Voor sceptici is duurzaamheid vooral die eerste vier letters: duur. “Duurzaamheid en financieel rendement gaan heel goed samen”, stelt Koornneef. “Ons oudste duurzame aandelenfonds doet het gemiddeld net zo goed als een niet duurzaam fonds. Ik denk dat niet-duurzame fondsen uiteindelijk in de problemen gaan komen. Beleggingsfondsen die bijvoorbeeld veel investeren in olie- en gasmaatschappijen. Dat is een sector waar geen toekomst in zit. Er wordt gesproken over het risico op ‘stranded assets’. Analisten verwachten dat talloze miljardeninvesteringen in olie en gas afgeschreven zullen moeten worden nu de olieprijs laag is en duurzame energie blijft groeien. Zo’n industrie moet zich gaan herbezinnen. Als de chemie ook groener wordt, wat doe je dan met je olie? ASN Bank heeft nooit in olieaandelen belegd en zal dat ook nooit doen.” De coronacrisis is volgens Koornneef een kans om fundamentele keuzes te maken voor een betere toekomst. “ExxonMobil heeft laatst zijn toekomstplannen bekendgemaakt. Wat bleek? De CO2-uitstoot gaat toenemen de komende jaren. Dat kan niet waar zijn. Dat moeten we echt naar beneden reguleren, bijvoorbeeld via CO2-beprijzing. Als bedrijven en overheden er voor kiezen om geen stappen te zetten, dan vind ik dat dat in de kostprijs moet doorklinken. De natuur is niet gratis.” Lees ook het interview met Arie Koornneef en Aniek Moonen (De Jonge Klimaatbeweging) over verjonging in de bestuurskamer, activisme en leiderschap. Hoop  Hoewel de fossiele industrie nog te weinig aanstalten maakt om te verduurzamen, is Koornneef optimistisch. “Waar ik heel blij van word, is bijvoorbeeld De Jonge Klimaatbeweging. En via ons duurzaamheidsplatform www.voordewereldvanmorgen.nl spreek ik regelmatig startende ondernemers met een duurzaam idee. Mensen die hun baan hebben opgegeven omdat ze geloven in de potentie van hun duurzame businessplan. Geweldig! De problemen zijn heel groot, maar ik word geïnspireerd en ik ben geraakt door mensen die laten zien dat het ze interesseert. Dat geeft mij hoop.” Dit interview verscheen oorspronkelijk in december 2020.

Leestijd 8 minuten

De gemiddelde leeftijd in de bestuurskamer is 57 jaar. Is het tijd voor verjonging?

Change Leiderschap

De gemiddelde leeftijd in de bestuurskamer is 57 jaar. Is het tijd voor verjonging?

Arie Koornneef en Aniek Moonen treffen elkaar digitaal voor het interview. Zij ontmoeten elkaar niet voor het eerst, want tijdens haar stage bij Voor de Wereld van Morgen, de ondernemers-community van ASN Bank, spraken zij elkaar ook al eens digitaal. Inmiddels is Moonen bestuurslid bij de Jonge Klimaatbeweging, een organisatie die de stemmen van meer dan 75 jongerenorganisaties verenigt. Toen Koornneef hoorde over de Jonge Klimaatbeweging nam hij direct contact op. “Als wij vanuit onze missie zeggen dat wat wij nu doen ook goed moet zijn voor de volgende generaties, dan is het superbelangrijk om met de volgende generatie te praten en ze om input te vragen.” Daarom zitten beide directieleden bestuur ook minstens 1 à 2 keer per jaar (digitaal) om tafel met stagiaires en trainees. Arie, wat is de meerwaarde daarvan? “Ik vind diversiteit heel erg belangrijk; niet alleen in achtergrond maar ook in leeftijd, omdat ik denk dat die elkaar enorm versterken. Een voorbeeld waar ik heel erg blij van word, is dat wij een klantenservice hebben met een breed profiel van mensen. Vaak bestaat een klantenservice vooral uit studenten. Bij ASN Bank zie je jonge mensen die een andere blik op de wereld meebrengen en oudere, ervaren collega’s die heel veel weten over ons duurzaamheidsbeleid. Van die mix word ik heel erg blij en daar zoeken we ook naar. Mensen zoals Aniek brengen nieuwsgierigheid en de vaardigheden om dit heel helder voor het voetlicht te brengen. Ik mocht op de lagere school bijvoorbeeld maar één spreekbeurt houden. Nu is het een belangrijk onderdeel van elke opleiding. Van de directheid en feedback van de jongere generatie word je beter als organisatie. Dat houdt je scherp in de koers die je vaart. Als je zegt dat je dingen doet voor de komende generatie, dan moeten zij ook aan tafel zitten. In de huidige (maatschappelijke) debatten vind ik daarom de stem van de jongere generatie wat onderbelicht.” Aniek, wat wordt er tot nu toe met jullie input gedaan, bijvoorbeeld aan de klimaattafels? “Het is moeilijk om daar een vinger op te leggen. In 2018, rond de tijd dat ASN Bank ook het eerste contact met ons opnam, zaten we aan de klimaattafels voor de vormgeving van het Klimaatakkoord. De organisatie groeit en je ziet dat we steeds vaker worden uitgenodigd door bijvoorbeeld ministeries en politieke partijen om inhoudelijk mee te praten over klimaatbeleid. Dat is in principe mooi, maar het is belangrijk dat die input uiteindelijk ook vertaald wordt naar concreet beleid. Jongeren worden nog vaak gevraagd om input te leveren, zonder dat de uitnodigende partij een duidelijk idee heeft over wat ze met die input gaan doen. Politici, zeker nu tijdens de formatie, horen honderden verschillende partijen aan. Dan moet jij maar net iets zeggen wat blijft hangen. We hebben de afgelopen vijf jaar al wel concrete dingen voor elkaar gekregen. Bijvoorbeeld met het Nationale Groeifonds. Daar is een generatietoets aan toegevoegd. De Jonge Klimaatbeweging lobbyt daar, in samenwerking met Coalitie-Y, al heel lang voor. Met een generatietoets test je wat voor effecten een beleidsstuk heeft voor toekomstige generaties. De invoer daarvan is bij het Nationale Groeifonds gelukt en we blijven ervoor lobbyen dat het in al het klimaatbeleid wordt ingevoerd.” Zou zo’n generatietoets ook iets zijn voor het bedrijfsleven? Aniek: “Ja, dat zou heel goed zijn. Duurzaamheid wordt een steeds leger begrip, helaas. Maar in principe betekent het dat onze huidige manier van leven het leven van toekomstige generaties niet in gevaar mag brengen. Zo moeten we er rekening mee houden dat er in de toekomst nog voldoende voedsel is, maar ook dat we toekomstige generaties geen onnodige financiële lasten opleggen door duurzame financieringen voor ons uit te blijven schuiven.” Arie, zie jij ook wel iets in een generatietoets voor bedrijfsbeleid? “Jazeker. Het zou gek zijn als ik zou zeggen dat ik het daar niet mee eens ben. Maar wat mij betreft gaat die toets verder dan alleen toekomstige generaties. Het gaat ook om de impact die je nu maakt. Negatief of positief en zowel aan de groene kant als aan de sociale kant. Ik ben bijvoorbeeld heel blij dat er nu een initiatiefwet in de maak is om maatschappelijk verantwoord ondernemen verplicht te stellen voor bedrijven. Op het platform Voor de Wereld Van Morgen staan fantastische duurzame ondernemers die het goede voorbeeld geven en inspireren, maar de rest moet wel gaan volgen. Daar is soms een duwtje in de vorm van wetgeving voor nodig.” Hoe zorgen we ervoor dat 2021 het jaar wordt waarin het begin van de echte verandering wordt ingezet? Aniek: “Met een groen regeerakkoord natuurlijk.” Zie je daar kansen voor? Aniek: “Het ligt er ongelooflijk aan welke partijen er straks in het kabinet zitten. Maar waar voorheen het klimaat, en daar concrete actie op nemen, maar bij een paar partijen aan bod kwam, noemde nu de grootste partij van Nederland het zelfs in de overwinningsspeech. Dat biedt hoop. Tegelijkertijd weet je nooit wat er uit de onderhandelingen komt. Daarom is het zo belangrijk dat bijvoorbeeld wij als Jonge Klimaatbeweging, maar ook al die andere duurzaam-ingestoken maatschappelijke organisaties nu kunnen meepraten aan die formatietafels en ideeën kunnen delen, want wij weten wel wat wij in het regeerakkoord zouden zetten.” Wat zouden jullie er dan inzetten? Aniek: “Op 8 april presenteerden wij de Youth Climate Deals. Dat is een document met dertig concrete beleidsadviezen op acht verschillende klimaatthema’s. Bijvoorbeeld wonen en werken, maar ook leiderschap en energie. Zo pleit één van de deals ervoor om 15 miljard uit de algemene middelen te investeren in de energietransitie. En willen we 1.000 extra hectare aan stadslanderijen. Allemaal hele concrete dingen, die stuk voor stuk kunnen worden geknipt en geplakt in een regeerakkoord. Het zou een mooie eerste zet zijn om daar aan die formatietafels serieus naar te kijken.” Arie, heb jij ook bepaalde zaken die jij graag terug zou zien in het regeerakkoord? Arie: “Ach, zoveel. Beprijzing is een heel belangrijk element, want dat leidt denk ik echt tot verandering. En strakkere regie vanuit de overheid is ook belangrijk. Dat kan in financiële zin, maar ook in wetgevingszin. Niet alleen aan de groene, maar ook aan de sociale kant. En dat mooie idee van de Jonge Klimaatbeweging: iemand die controleert of we nog op koers liggen. Dat vind ik echt een goed en belangrijk idee zodat het niet bij mooie beloften blijft. Misschien kun jij daarover vertellen Aniek?” Aniek: “Wij lobbyen inderdaad voor een klimaatautoriteit. Een soort OMT op het gebied van klimaat, maar dan met meer bevoegdheden. Mensen roepen al vaker om een climate change managementteam, maar wij willen eigenlijk meer dan dat. Wij willen een groep experts met kennis op het gebied van klimaat, maar ook met kennis over de sociale en economische kant, die de emissiebudgetten voor bepaalde periodes berekenen. Zo’n klimaatautoriteit kan met specifieke beleidsadviezen komen over hoe we binnen die emissiebudgetten blijven. Het is de bedoeling dat de overheid die beleidsadviezen linea recta overneemt tenzij ze een meerderheid bijeen krijgen die een betere optie aanbiedt. Dat is wat ik namelijk een beetje mis in de politiek: het volgen van de wetenschap. Als ze dat eerder hadden gedaan, dan hadden ze twintig à dertig jaar geleden al concrete actie ondernomen.” Arie: “Volgens mij gingen al in de jaren 80’ geluiden op dat het niet zo goed ging met het klimaat. Inmiddels zijn we veertig jaar verder. Dat moeten we zien te voorkomen door een gezonde objectieve blik over de vraag of we als land nog op koers liggen. En een ander item wat ik voor de komende periode belangrijk vind is dat alle maatregelen toegankelijk worden voor iedereen. Voor verduurzamingsmaatregelen moet je bijvoorbeeld een redelijk goedgevulde portemonnee hebben. ASN Bank vindt het belangrijk dat duurzaam leven voor iedereen toegankelijk wordt.” Jullie hebben het over vertrouwen, maar je hoort nu ook veel over wantrouwen in de overheid en de (wetenschappelijke) elite. En zelfs polarisatie in de samenleving. Hoe is dat op te lossen? Aniek: “De overheid moet echt een kartrekkersrol laten zien de komende jaren. In het begin van de coronacrisis lieten ze zien dat zij vertrouwen hadden in wat ze deden. Vervolgens legden ze in persconferenties uit waarom en hoe ze bepaalde dingen gingen doen. Zeker in het begin gaf dat ontzettend veel vertrouwen vanuit de bevolking. Dat moet ook voor de klimaatcrisis gebeuren. Dat de overheid om de zoveel tijd persconferenties houdt waarin ze heel laagdrempelig uitleggen wat ze aan het doen zijn, welke gedachtegang erachter zit en wat voor effecten dat heeft. Dat is denk ik een goede manier om het vertrouwen iets op te krikken.” Arie: “Dat doet me denken aan een interview met Tjeenk Willink in ons magazine Goed Geld waarin hij spreekt over dat wederzijdse vertrouwen. Dat is bijvoorbeeld geschaad door de toeslagenaffaire. Dat vertrouwen herstellen is heel belangrijk. Ik denk dat sterk leiderschap, waarin de overheid zich goed laat adviseren door mensen die er verstand van hebben, tot meer herstel van vertrouwen leidt. Ik hoop dat de polarisatie daardoor een beetje afneemt, maar ik vermoed dat die nooit helemaal weggaat. Die zal er altijd zijn. Daarom is het juist belangrijk om te laten zien door wie je je laat adviseren, zoals Aniek omschrijft.” Aniek: “Ja, nu lijkt het een beetje of politici het klimaatbeleid uit de mouw schudden, terwijl er achter de schermen natuurlijk van alles gebeurt. Ze laten zich bijvoorbeeld echt wel adviseren door belangrijke wetenschapsinstituten. Door dat naar de voorgrond te brengen, kunnen ze er gelijk verantwoording over afleggen. Niet alleen als het gaat om gesprekken met wetenschappers, maar ook met jongeren en de financiële sector. Doe dat nou eens out in the open. Dan krijgen mensen misschien wat meer vertrouwen dat politici goed over beleid nadenken en daarbij allerlei soorten partijen consulteren.” Arie: “Het is belangrijk om alle gesprekspartners die de samenleving vormen aan tafel te hebben en je door hen te laten inspireren. Dat wil niet zeggen dat je altijd wat doet met datgene wat zij adviseren. Als je daarvoor goede inhoudelijke argumenten kunt verzinnen, dan ben ik ervan overtuigd dat die groepen die keuze accepteren. Misschien is dat een naïeve gedachte, maar dat zou ik een goede ontwikkeling vinden. Dat zou kunnen op het thema duurzaamheid, maar ook andere thema’s. Je hebt jaren nodig om dat proces goed vorm te geven.” Aniek: “Een mooi voorbeeld daarvan is natuurlijk het burgerberaad. Dat zien wij als een mooie kans om burgers meer te betrekken in die duurzaamheids- en energietransitie.” Arie: “Volgens mij is het in Frankrijk weer toegepast, toch?” Aniek: “Ja, en in Engeland doen ze het geloof ik ook. Dat zijn mooie voorbeelden. Arie: “Dus wij weten het wel, hè Aniek.”  Aniek: “Zullen wij anders het regeerakkoord samen schrijven Arie?” Arie: “Haha, ja dat lijkt me mooi. Wel samen met anderen dan.” Aniek: “Vooruit.” Er kwamen al wat leiderschapskwaliteiten ter sprake. Wat voor leiderschap is er volgens jullie nodig? Aniek: “Eén van de dingen is het aanhouden van een langetermijnvisie. Het is zo belangrijk dat politieke leiders verder durven denken dan de komende vier jaar. Een klimaatcrisis kunnen we niet oplossen in vier jaar dus het is echt belangrijk dat politieke partijen ook bepalen wat hun langetermijnvisie is en daar naartoe werken in plaats van denken vanuit de realiteit van de dag. Daarnaast gaat het om samenwerking. Niet alleen met de wetenschap, maar ook met burgers en andere maatschappelijke partijen.” Zijn jullie het ermee eens dat de duurzame verkiezingsbeloften van politieke partijen kansloos zijn als de bestuurskamers in het bedrijfsleven niet meebewegen? Arie: “We hebben tijd verloren dus we moeten versnellen. En versnellen kun je niet alleen door druk uit te oefenen vanuit de overheid. Versnelling ontstaat alleen als mensen de motivatie voelen om iets te doen. Dus het klopt dat die leiders in de bestuurskamers, of van de middelgrote en kleine ondernemingen, een harstikke belangrijk rol spelen. Zij moeten stappen zetten en daarin gefaciliteerd worden door andere partijen. Als die motivatie er niet is dan wordt het een heel ingewikkeld verhaal denk ik. Dus het leiderschap van deze tijd draait om acteren. Niet alleen praten, maar doen.” Aniek: “Daar ben ik het helemaal mee eens, maar ik denk dat we niet helemaal kunnen vertrouwen op de intrinsieke motivatie van degenen in de bestuurskamers. Ik zag in het rapport van Bureau Hofkes dat de gemiddelde leeftijd in de bestuurskamers 57 jaar is. Met die leeftijd maak je je toch wat minder zorgen over hoe de wereld er in 2050 uitziet. Dat is gewoon zo. Alle mensen in de bestuurskamers ontslaan en er dertigjarigen inzetten is natuurlijk óók niet de oplossing. Daarom speelt de overheid een belangrijke rol door vervuilende bedrijven te bestraffen. Bijvoorbeeld door wat Arie al zei: een hele hoge CO2-prijs. En daarnaast door kansen te bieden en duurzaam ondernemen heel aantrekkelijk te maken. Dan hoef je niet meer te vertrouwen op de intrinsieke motivatie van de mensen in de bestuurskamers. Dan maakt het niet zo veel meer uit of ze duurzaamheid het allerbelangrijkste ooit vinden, want dan maak je het voor hen de meest aantrekkelijke manier om hun bedrijf te voeren.” Lees ook: Bij het verkiezingsdebat van de Jonge Klimaatbeweging ligt de nadruk op de overeenkomsten Arie, zou jij jouw bestuurdersstoel verlaten om plek te maken voor een jongere? Arie: “Allereerst gaat het nooit om mij, maar om ASN Bank. Ik heb de verantwoordelijkheid om namens alle collega’s en klanten onze missie waar te maken. Als een ander dat beter kan doen dan moet dat vooral gebeuren. Ik denk wel dat we bij ASN Bank een hele mooie mix hebben van verschillende generaties en verschillende type mensen. Dat krijgen we terug uit medewerkers-tevredenheidsonderzoeken. Dat heeft denk ik ook te maken met de mate van vrijheid die mensen ervaren en de rol die ze kunnen spelen bij het tot stand brengen van onze missie. We hebben een relatief jong MT. En er zijn de afgelopen jaren ook wat veranderingen in de organisatie geweest om juist dit te bewerkstellingen. Als ik dan de juiste man op die plek ben, en Joyce van der Est de juiste vrouw, om met een bepaalde visie enige richting te geven en daarbij de verantwoordelijkheid vooral daar te beleggen waar de kennis zit dan is dat denk ik oké.” Aniek: “Ik denk dat ASN bank inderdaad een mooi voorbeeld is van een bedrijf waar jonge personen in de hele organisatie wel een stem hebben. Dat is in ieder geval mijn ervaring toen ik daar een paar maanden zat. Ik vraag me wel af of zo’n constructie ook houdbaar is voor veel grotere bedrijven. Dan moet je misschien toch kijken naar een structurele bestuursfunctie voor een jongere. Of dat nou een MT-positie is of een soort raad van advies…. Er zijn natuurlijk heel veel verschillende vormen mogelijk.” Jongeren moeten natuurlijk ook verantwoordelijkheid nemen. Aniek, zou jij solliciteren voor de functie van Arie? Aniek: “Haha, eerst moet ik mijn masteropleiding afronden. Laat ik dat doen voordat ik ergens directeur of bestuurslid wordt. En de groep jongeren is natuurlijk heel groot: 16 tot en met 32. Ik zeg niet dat we een 16-jarige directeur bij ASN Bank moeten maken. Maar ik denk zeker dat de groep van 25 tot en met 32-jarigen een belangrijkere rol kan spelen aan de top.” Arie: “Het is denk ik ook de manier van werken. Er zijn allerlei manieren die er op geënt zijn dat je dingen daar laat doen waar de kennis en informatie zit. Dus dan heb je eigenlijk heel veel CEO's in een bedrijf. Daarmee wil ik hem niet platslaan, maar je moet zorgen dat je de juiste mensen op de juiste posities hebt. Daarin spelen jongeren een belangrijke rol. Daar hoeven jullie mij niet van te overtuigen. Die andere manier van werken betekent ook dat de bestuurskamer niet altijd ouderwets bepaalt wat er gebeurt, maar vooral faciliterend is en alle mensen in het bedrijf kansen biedt om hun kennis, kunde en talenten in te zetten om de dingen beter te maken. Dat gedachtegoed zie je nu langzaam maar zeker meer in het Nederlandse bedrijfsleven terechtkomen. Ook bij ons als bank, dus dat vind ik een mooie ontwikkeling.” Aniek: “Ja, inderdaad! Ik denk dat je zeker op de lange termijn echt geen hele directie van 27 jaar hoeft te hebben zolang die deur van die directiekamer maar wagenwijd openstaat.” Arie: “Exact.” Hoe kijken jullie naar activisme? Arie, zie jij ASN Bank bijvoorbeeld als een activistische bank? Arie: “Een optimistische bank zou ik zeggen. Sterker nog, daar hebben we een aantal jaar geleden over nagedacht, want ASN Bank kent vanuit haar historie met de vakbeweging een heel sterk activistisch gevoel. We hadden vroeger een afdeling die propaganda heette. Dan spreek ik over jaren terug, maar dat geeft een beetje aan hoe dat gevoel was. En we hebben nog een aantal mensen die in die tijd bij ASN Bank begonnen en nog steeds bij ons werken. Toch zou ik ons optimistisch willen noemen en niet activistisch. Wij proberen met een optimistische blik die verandering te bewerkstelligen en mensen niet het gevoel te geven dat zij het allemaal niet goed doen en beter moeten doen. Dat is overigens niet wat ik bedoel met activistisch hoor. Maar dat is dus wat wij proberen. We willen oplossingen aandragen en daarin laten we onze stem horen. Dat zou je dan wel weer activistisch kunnen noemen.” “Ik zal een concreet voorbeeld noemen. Misschien hebben jullie meegekregen dat Europa nu met een soort keurmerk komt, een groene taxonomie, die bijvoorbeeld aangeeft hoe groen beleggingsfondsen zijn. Nu dreigt er vanuit de gaslobby een situatie te ontstaan waarbij het investeren in gasturbines als vervangers van kolencentrales net zo groen wordt gedefinieerd als windmolens en zonneparken. Dat kan natuurlijk niet. Dus daar vinden wij samen met Triodos en een aantal anderen partijen wat van. Als je dat activistisch wil noemen, dan zijn wij daarin activistisch. Maar vooral optimistisch; in de oplossingen die we aandragen voor andere financiële instellingen en onze klanten.” De Jonge Klimaatbeweging zegt specifiek verder te gaan dan activisme. Wat bedoelen jullie daarmee? Aniek: “Activisme wordt bijna als iets lelijks gezien tegenwoordig. Dat is jammer. Maar dat smaakje heeft het wel vandaag de dag. Wat wij met die uitspraak bedoelen is eigenlijk vergelijkbaar met dat wat Arie zegt. Aan de ene kant zijn wij de jongeren die aansluiten bij een klimaatmars om te roepen dat het niet goed genoeg is. Maar daarmee gaan we geen klimaatcrisis oplossen. Dus we zijn ook een partij die vervolgens een document aanbiedt met dertig concrete beleidstukken om die klimaatcrisis echt concreet aan te pakken.” Helpt activisme om de transitie te versnellen of werkt het juist averechts? Aniek: “Versnellen. Je kunt geen verandering teweeg brengen zonder activisme, want uiteindelijk moet het doordringen bij de politiek, het bedrijfsleven en de samenleving dat er iets ontzettend ergs aan de hand is. Als er geen activisten zijn die iedereen daaraan herinneren, dan kun je wel met die beleidstukken aankomen, maar dan wordt daar niet naar gekeken. Ik denk bijvoorbeeld dat zonder het activisme van al die klimaatstakers een aantal jaar geleden wij nu minder momentum hadden als jongeren. Dat soort momentum is denk ik iets heel belangrijks wat activisten kunnen veroorzaken.” Arie: “Misschien is het ook niet de vraag wat activisme precies betekent, maar gaat het erom wat eruit voortkomt. Er ontstaat altijd een debat en dat hebben we volgens mij keihard nodig om te versnellen. Goed is niet goed genoeg. Het moet beter, het moet harder, het moet sneller. En daar hebben we die oproep keihard voor nodig. Dat kan niet anders.” Aniek: “Dat is een mooie uitspraak voor op een spandoek voor de volgende klimaatmars.” Arie: “Ja toch.” Is het mogelijk om altijd puur vanuit idealisme te handelen of zijn concessies nodig? Bijvoorbeeld als het gaat over die taxonomie en de gesprekken aan de klimaattafels? Arie: “Niet als je kijkt naar welk doel die taxonomie dient. Dat is dat de consument inzicht krijgt in wat groen is en wat niet en daarmee green washing te voorkomen. Dat is het uitgangspunt. Zo is het in 2018 begonnen en dat gedachtegoed vind ik heel erg goed. Dus ik ben blij met de groene taxonomie. Het is heel veel werk voor ons, maar het is super dat het er komt. Op het moment dat het uitgangspunt door de discussie die ik net noemde onder druk komt te staan, dan moet je geen concessies doen. Want dan ziet de consument straks door de bomen het bos nog steeds niet. Natuurlijk zijn er andere onderwerpen waar je wel concessies kan doen, omdat het ook een soort ontdekkingsreis is die je met elkaar onderneemt.” Aniek, kun jij een voorbeeld geven wanneer concessies mogelijk zijn? Aniek: “Wij als klimaatbeweging zijn een constructieve partij. Dus in principe zijn wij van het meedenken, maar je moet inderdaad wel bepaalde principes houden. Dan hebben we het als het gaat over het klimaat al snel over de klimaatdoelen. Die doelen moeten we gewoon halen. Daarover valt niet te praten. Maar waar wij dan prima over willen praten is over hoeveel windmolens we op zee of op land zetten en hoeveel zon op dak of zon op land. Daar zijn echt wel discussies over te voeren.” Wat hebben jullie bereikt, of wij als Nederland, als we elkaar over vier jaar weer spreken? Aniek: “Ik heb dan een masterdiploma en ga daarna meteen solliciteren voor die directeursfunctie bij ASN Bank.” Arie: “Haha, ja goed plan.” Aniek: “Ik hoop vooral dat we, maar dat weten we misschien over een aantal maanden al, dan terugkijken op een periode waarin we ontzettend veel vooruitgang hebben geboekt. 2030 is niet heel ver meer. Een groot aantal van die klimaatdoelen liggen al over negen jaar. Zeker als je kijkt naar het Klimaatakkoord. Ik hoop dat we over vier jaar nog steeds optimistisch zijn dat we de doelen halen.” Arie: “Ik zou daar twee dingen aan willen toevoegen. Ten eerste dat natuurbehoud en natuurherstel heel hoog op de agenda zijn gekomen en standaard onderdeel uitmaken van het beleggings- en investeringsbeleid van financiële instellingen. En ten tweede dat er sprake is van een leefbaar loon in de wereldwijde ketens van diverse industrieën. Volgens mij moet dat over vier jaar wel gelukt zijn.” Lees hier alles over leiderschap.

Leestijd 20 minuten

Wat werkt beter voor verduurzaming: bedrijven buiten sluiten of ermee in gesprek gaan?

Change Financiën

Wat werkt beter voor verduurzaming: bedrijven buiten sluiten of ermee in gesprek gaan?

ASN Bank staat bekend om zijn fossiele uitsluitingsbeleid, maar dat is slechts een onderdeel van een grotere strategie. Met andere sectoren gaat de bank juist de dialoog aan; engagement heet dat. “Ik hoop niet dat het idee van het artikel is om ze tegenover elkaar te zetten”, zegt Irina van der Sluijs over desinvesteren en engagement. Haar opmerking toont aan hoe de bank in de wedstrijd zit. “We proberen het zo doordacht mogelijk te doen.” Van der Sluijs, mensenrechtendeskundige bij ASN Bank en voorzitter van het Platform Living Wage Financials (PLWF), houdt zich met name bezig met de kledingsector. ASN Bank ontwikkelde een engagement-strategie voor die sector, want ondanks milieu- en mensenrechtenproblematiek ziet de bank heil in de kledingbranche. “Kleding is een basisproduct”, aldus Van der Sluijs. Uitsluiten versus engagement Voor de fossiele sector is dat een heel ander verhaal, vindt Piet Sprengers. De manager duurzaamheidsstrategie en beleid bij ASN Bank benadrukt dat we van de kernactiviteit van de fossiele sector af willen: olie- en aardgaswinning. Een andere sector die de bank volledig uitsluit is de wapenindustrie. 'Als je weet hoe je olie boort, dan weet je nog niet hoe je een windmolenpark beheert' De afgelopen jaren komen er geregeld berichten naar buiten van financiële instellingen die hun beleid voor die sectoren aanpassen. Zo is het al langere tijd not done om in (controversiële) wapens te investeren. Daarnaast zetten meerdere instellingen stappen op het gebied van steenkolen. De kolenindustrie is één van de grootste CO2-uitstoters. Daarnaast krijgt de vervuilende energiebron steeds meer concurrentie van duurzame alternatieven. Dat maakt het voor investeerders minder interessant om erin te beleggen. Investeerders zien de steenkolenindustrie steeds vaker als een verloren zaak, maar zij beleggen vaak nog wel in grote olie- en gasbedrijven. ASN Bank niet. Sprengers ziet wel wat in een soort sterfhuisconstructie voor de fossiele sector. “Die moet gewoon beheerst afgebouwd worden.” Sprengers verwacht namelijk niet dat fossiele bedrijven de omslag kunnen maken naar duurzame energiewinning. “Dat vraagt om een hele andere organisatie van het bedrijf met hele andere kennis. Als je weet hoe je olie moet boren dan weet je nog niet hoe je een windmolenpark moet beheren”, stelt Sprengers. En Ørsted dan? Toch bestaat er een voorbeeld van een fossiel bedrijf dat de omslag wel maakte: het Deense Ørsted. Dat veranderde zijn kernactiviteit én zijn naam van olie en gas naar hernieuwbare energie. (Het heette eerst Dong: Dansk Olie og Naturgas). Ørsted staat bekend om de bouw van de eerste en grootste windparken op zee en het bedrijf wil in 2021 twee gigantische zonneparken in de Verenigde Staten aanleggen. “Zeg nooit, nooit”, reageert Sprengers daarop. Feit blijft dat het merendeel van de olie- en gasbedrijven blijven inzetten op fossiele zaken, zoals de zoektocht naar nieuwe olie- en gasvelden. “Wat telt is in hoeverre bedrijven hun fossiele activiteiten écht afbouwen en niet alleen hoeveel duurzame energie ze er bij bouwen”, aldus Sprengers. Sommige beleggers kiezen ervoor om te beleggen in dit soort bedrijven om dan via aandeelhoudersvergaderingen verandering te weeg te brengen. Activistisch Shell-aandeelhouder Follow This kiest die route. Het brengt klimaatresoluties in stemming op vergaderingen in de hoop dat andere aandeelhouders, zoals Nederlandse pensioenfondsen, daarin meestemmen. Aandeel als ingang Financiële instellingen hebben invloed door te kiezen wat zij met hun geld doen. Het terugtrekken van investeringen geeft bijvoorbeeld een belangrijk signaal af. Helemaal als meerdere partijen dat doen. Sprengers heeft moeite met het argument dat financiële instellingen alleen invloed kunnen uitoefenen als zij aandeelhouder zijn (en blijven) van een bedrijf. “Dat is te zwartwit.” Hij vraagt zich af of er nog een andere reden achter zit: geld verdienen. Hij benadrukt dat bijvoorbeeld grote pensioenfondsen en banken ook met bedrijven praten waarin zij nog niet investeren. En voor ASN Bank gold dat zij juist in gesprek kwamen met de DSM-directie toen zij besloten te stoppen met beleggen. Dat besloot de bank toen bleek dat er een link was tussen de producten van DSM en de ontwikkeling van wapens. 'Bij Amerikaanse bedrijven ben ik weleens uit een call gezet' Van der Sluijs is het met hem eens. “Bij Amerikaanse bedrijven ben ik weleens uit een call gezet, omdat wij geen aandeelhouder waren, maar je kunt ook contact zoeken via de media of via een brief of wat dan ook. Dus het is allemaal niet super zwartwit.” Wel snapt zij dat andere financiële instellingen misschien andere keuzes maken dan ASN Bank. Voor haar is het belangrijkste dat daar een strategie achter zit. “Heb erover nagedacht en zorg ervoor dat het complementair is; dat je op een gegeven moment ook consequenties stelt.” Dat is dan ook de manier waarop ASN Bank de strategie voor de kledingsector inricht. “Meaningful engagement”, noemt Van der Sluijs dat. Lees ook: Problemen in de kledingsector: 'We zijn verslaafd aan lage prijzen' De wortel en de stok Van der Sluijs legt uit wat betekenisvol ‘engagen’ volgens haar inhoudt. Ten eerste gebeurt het vaak in samenwerking met andere partijen uit de financiële sector én daarbuiten. Ten tweede is het cruciaal om zelf te meten. Dat is nodig als je, zoals in het geval van ASN Bank in de kledingsector, verder wil gaan dan alleen kinderarbeid afschaffen, maar ook leefbaar loon nastreeft. (Leefbaar loon is het loon dat iemand nodig heeft om onder andere te eten, te wonen en de kinderen naar school te sturen). Ten derde gaat het om een lange adem hebben, zodat bedrijven de tijd hebben om te veranderen. Ten vierde vindt zij het belangrijk dat er publieke en open communicatie over de resultaten plaatsvindt. “Zodat we er ook verantwoording over kunnen afleggen.” Tot slot gaat het om mijlpalen stellen. Als blijkt dat bedrijven die mijlpalen consequent niet halen, gaat ASN Bank over tot uitsluiten. “Want als je naast die wortel niet ook de stok hebt, dan is het weinig betekenisvol.” Sprengers vindt dat er nog een strategie besproken moet worden. “Je hebt engagen en desinvesteren, maar je hebt ook investeren. Dus dat je juist probeert om het geld wat de klant je heeft toevertrouwd zoveel mogelijk in de richting te sturen die de klant en jij belangrijk vinden.” Het investeren zelf moet ook als aparte strategie benoemd worden, vindt Sprengers. De kracht van de financiële sector Van der Sluijs merkt op dat steeds meer financiële instellingen inzien dat duurzaamheid financiële waarde heeft. Zij hoopt dat deze instellingen op termijn maatschappelijk rendement even zwaar gaan wegen als financieel rendement. Dan kan de impact groot zijn. Het maakt volgens haar namelijk meer indruk als een financiële instelling een bedrijf opbelt om over milieu of mensenrechten te praten dan als een NGO dat doet. “Dan worden ze daar wakker, want dan zit je over een verdienmodel te praten.” Zij vindt dat de transitie naar een duurzame economie vraagt om een nieuwe houding van financiële instellingen. “Als de afgelopen tien à twintig jaar ons iets heeft geleerd is dat we echt van een aandeelhoudersmodel naar een stakeholdermodel moeten, dus van shareholder naar stakeholder, willen we echt met zijn allen die transitie maken. Anders blijven we sleutelen aan een bestaand systeem dat nooit compatible is met duurzaamheid.” Financiële instellingen lijken voorzichtig een duurzamere richting op te gaan, bijvoorbeeld door het vrijwillig ondertekenen van het Klimaatakkoord. En Sprengers herinnert zich een bijeenkomst van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) waarin werd gesproken over de rol die banken kunnen spelen bij de coronacrisis. Voor hem een voorbeeld van hoe banken meer nadenken over hun eigen toegevoegde waarde aan de samenleving. Sprengers wil dat gegeven niet te veel opblazen, maar stelt hij: “Het staat wel op de agenda. Er wordt serieus over nagedacht.” Kortom, het begin is er.

Leestijd 7 minuten

ASN Bank wil het tij keren: Zwemmen tussen de vissen in plaats van tussen het zwerfplastic

Change Financiën

ASN Bank wil het tij keren: Zwemmen tussen de vissen in plaats van tussen het zwerfplastic

Over dertig jaar is het werkelijkheid; dan is de grens bereikt waarbij het gewicht van plastic in de oceanen hoger is dan het gewicht aan vis. Tijd om die trend te doorbreken, vindt ASN Bank.  Als organisatie met één kantoor en 170 medewerkers is de impact van ASN Bank als bedrijf gering op het verminderen van plasticgebruik. Via de ASN Beleggingsfondsen kan de bank echter wel een verschil maken. Bijvoorbeeld door bedrijven te stimuleren om over te stappen op verpakkingen met een minder negatieve milieu-impact. Daartoe heeft de bank nu beleid ontwikkeld.  ‘Het effect op biodiversiteit is nu al gigantisch’ ASN Bank gaat zelf actief het verbruik verminderen bij het jaarlijkse festival ACT. Roel Nozeman, senior-adviseur biodiversiteit bij ASN Bank, benadrukt echter dat de bank vooral een rol kan spelen door het probleem op de kaart te zetten bij overheden en bedrijven. Zo kan ASN Beleggingsfondsen als investeerder bedrijven aansporen om op zoek te gaan naar alternatieven.  Dat het gebruik problematische vormen aanneemt en er behoefte is aan alternatieven, is voor Nozeman zonneklaar. “Het effect op biodiversiteit is nu al gigantisch”, zegt hij over de plasticvervuiling in de natuur.   Lees ook: Waarom biodiversiteit economische waarde heeft Een miljoen olifanten  Al sinds de jaren zeventig neemt de productie van plastic jaarlijks toe. De verwachting is dat het probleem nog groter wordt, omdat de vraag naar het materiaal zal toenemen door de groeiende wereldbevolking.  In 2016 stelde Daniel Cressey in een artikel in Nature dat van de 300 miljoen ton geproduceerd plastic jaarlijks ongeveer 1,4 tot 2,5 procent in de oceanen belandt: 4,2 tot 7,5 miljoen ton. Dat is vergelijkbaar met het gewicht van een miljoen olifanten dat jaarlijks wordt toegevoegd aan de reeds 86 miljoen ton die zich al in de oceanen, in de kustgebieden en op de stranden bevindt. In datzelfde jaar waarschuwde de Ellen MacArthur Foundation in een rapport dat in 2050 het gewicht aan plastic in de oceanen dat van het gewicht aan vissen overstijgt als we op deze weg doorgaan.  ASN Bank schat dat de schade van plasticafval aan ecosystemen uitkomt op circa $ 75 miljard, waarvan $ 13 miljard schade per jaar aan zee-ecosystemen. Denk aan: verliezen door visserij en toerisme en kosten voor de schoonmaak van stranden. Daarnaast belandt (micro)plastic bijvoorbeeld via vissen weer in de voedselketen. Zo vormt het materiaal naast een milieuprobleem ook een mogelijk risico voor de volksgezondheid.  De link tussen plastic en olie  Voor de productie van plastic gebruikt de industrie voornamelijk olie. Daarmee dragen plastic verpakkingen bij aan de uitstoot van CO2. Nozeman verwijst naar een rapport van het World Economic Forum met de titel The New Plastics Economy Rethinking the future of plastics. Daarin staat dat 6 procent van het wereldwijde oliegebruik in 2014 op rekening kwam van plasticproductie. De verwachting is dat het percentage in 2050 uitkomt op 20 procent. Daarmee zou de gerelateerde CO2-uitstoot groeien van 1 procent in 2014 naar 15 procent van het totaal in 2050. “Het is duidelijk dat deze groei niet houdbaar is”, stelt Nozeman.  [image]  Een schonere planeet  Vanuit de missie om bij te dragen aan een schonere planeet is de ontwikkeling van plasticbeleid een logische stap voor ASN Bank. Dat beleid richt zich nu vooral op verpakkingen, omdat daar relatief veel plastic wordt gebruikt, zegt Nozeman. “Ongeveer 40 procent van het plastic in Europa wordt toegepast voor verpakkingen.”  ASN Bank verwacht van bedrijven waar meer dan 10 procent van de verpakkingen van plastic is dat zij plasticbeleid ontwikkelen om het gebruik van (eenmalige) plastic verpakkingen terug te dringen; overgaan op producten met een lagere milieu-impact en verantwoordelijkheid nemen om het plasticprobleem op te lossen. Bijvoorbeeld door plasticrecycling te stimuleren en op plastic verpakkingen aan te geven waar de verpakking van is gemaakt om recycling gemakkelijker te maken voor consumenten.   Plastic verpakkingen: óók voordelen  Plastic is niet alleen maar slecht. Zo verlengen plastic verpakkingen de houdbaarheid van producten. Dat kan voedselverspilling voorkomen. Daarnaast zorgen het lage gewicht en de flexibiliteit van het materiaal voor minder CO2-uitstoot tijdens het transport van de (lege) verpakkingen in vervuilende vrachtwagens. Ook kan de keuze voor plastic een besparing van andere fossiele materialen opleveren, zoals metaal. Ten slotte zijn sommige soorten plastic goed her te gebruiken.  Nozeman is zich bewust van deze voordelen, maar beklemtoont dat voor veel producten een plastic verpakking niet nodig is. Zoals groente en fruit in plastic verpakkingen: “Dat hoeft natuurlijk helemaal niet. Dat is met name gericht op marketing zodat men iets extra’s op het product kan zetten, dat het er mooier uitziet en het beter verkoopt.”  Recycling om zwerfafval tegen te gaan  Een deel van de oplossing om zwerfplastic tegen te gaan is het materiaal geschikt te maken voor recycling. De grote verscheidenheid aan soorten plastic en het gebruik van verschillende varianten in één verpakking maakt hergebruik nu vaak lastig. Daarnaast is het economisch over het algemeen niet interessant om plastic in te zamelen, waardoor verpakkingen in de natuur belanden.  Dat zou op termijn kunnen veranderen: In 2030 moet al het plastic recyclebaar zijn om te voldoen aan regelgeving van de Europese Unie. Nozeman vraag zich echter af of dit voldoende is. “Wat betekent dat dan? Als je iets een keer recyclet voldoe je dan aan de wet? Dat lost het probleem natuurlijk niet op.”   Verantwoordelijkheid voor plasticvervuiling nemen  Nozeman is blij dat er meer aandacht komt voor de negatieve gevolgen van plasticgebruik, maar benadrukt dat er nog een lange weg te gaan is. Hij stelt dat er vooral gekeken moet worden naar minder primair plastic gebruik, hoogwaardige recycling op de lange termijn en alternatieven zoeken. Ook vindt hij het belangrijk dat bedrijven transparant worden over hun voetafdruk.   “Volgens mij zijn er weinig bedrijven die daar transparant over zijn, maar daar begint het natuurlijk mee. Net zoals een bedrijf de CO2-footprint meet moet een bedrijf ook transparant worden over plastic, want als een bedrijf heel veel dingen verkoopt die uiteindelijk in het milieu terechtkomen, dan is dat niet alleen het probleem van de maatschappij, maar ook het probleem van dat bedrijf.”  Plastic partnerships ASN Bank ASN Bank startte begin 2018 met de ontwikkeling van het plasticbeleid. Aan het einde van dat jaar sloot de bank zich aan bij de Statiegeldalliantie. Die coalitie vraagt overheden om een statiegeldregeling voor plastic drankflessen en blikjes om afval en vervuiling terug te dringen. Eind februari ondertekende ASN Bank als één van de ruim zeventig partijen het landelijke Plastic Pact. Het doel hiervan is om plastic gebruik terug te dringen, meer eenmalige plastic producten en verpakkingen te hergebruiken en meer te recyclen. Daarnaast is ASN Bank aangesloten bij de Plastic Solutions Investor Alliance van As You Sow waarbij investeerders de dialoog aangaan met multinationals die veel plastic verpakkingen voor eenmalig gebruik toepassen, zoals Procter & Gamble, Nestle SA, Pepsico en Unilever. Deze bedrijven worden aangesproken op de manier waarop zij het materiaal toepassen en aangespoord om hun voetafdruk in kaart te brengen. Dit moet bedrijven stimuleren om op een andere manier te gaan opereren.  Nog meer weten over duurzaam verpakken? Op 18 juni organiseert DuurzaamBedrijfsleven in Utrecht het thema-evenement Duurzaam Verpakt. Lees meer Dit artikel maakt onderdeel uit van onze themaweek over verpakkingen. Lees ook:  Plasticvrije supermarkt: “Kwestie van wilskracht” Column Anniek Mauser, directeur duurzaamheid bij Unilever Benelux

Leestijd 7 minuten

Nieuws & Verhalen

Changemakers

Bedrijven


Producten & Diensten

Magazine


Lidmaatschap

Inloggen

Sluit je aan


Over Change Inc.

Over ons

Waarom Change Inc.

Team

Partnerships & Adverteren

Werken bij Change Inc.

Pers & media

Onze partners

Contact

Start

Artikelen

Changemakers

Bedrijven

Menu