Sanne Bode 18 maart 2019, 16:23

5 keer duurzaamheid in de zuidelijke provincies

Provincies beslissen over de plaatsing van windmolens, kunnen duurzaam onderhoud van wegen plegen en verduurzaming subsidiëren. Dat maakt duurzaamheid een logisch verkiezingsthema voor de Provinciale Statenverkiezingen. DuurzaamBedrijfsleven zet een aantal duurzame initiatieven uit de zuidelijke provincies op een rij.

Etriplus zonnedak

Tijdens de Provinciale Statenverkiezingen is duurzaamheid één van de belangrijkste thema’s. Dat blijkt uit een analyse van de verkiezingsprogramma’s die Citisens uitvoerde in opdracht van Binnenlands Bestuur.

Dat duurzaamheid een belangrijke rol speelt tijdens de verkiezingen op 20 maart is niet vreemd, want het is een thema waar provincies invloed op kunnen uitoefenen. Op de website noemt koepelorganisatie Interprovinciaal Overleg (IPO) een aantal thema’s waarin provincies een rol kunnen spelen, zoals openbaar vervoer, infrastructuur en landbouw. DuurzaamBedrijfsleven zet vijf voorbeelden op een rij uit de provincies Zeeland, Noord-Brabant, Gelderland en Limburg.

Lees ook: Provinciale Statenverkiezingen: De invloed van provincies op duurzaamheid

1. Verduurzamen van landbouwgrond

Als één van de grotere landbouwprovincies van Nederland heeft Zeeland veel baat bij het verduurzamen van de landbouw. Dit doen ze onder meer met het project Carbon Farming waarbij koolstof in landbouwgrond wordt opgeslagen. Het project past binnen het Zeeuwse landbouwbeleid waarbij de productiefactoren bodem, water en biodiversiteit centraal staan. 

Een ander project waarbij de Zeeuwen bijdragen aan de verduurzaming van de landbouw, is een energiebesparingsproject. Agrobedrijven leggen daar een restwarmtekoppeling aan waarmee restwarmte wordt toegepast voor het drogen van de uienoogst.

2. Slimme oplossingen om duurzame mobiliteit te bevorderen  

Provincies zijn verantwoordelijk voor de aanleg en het onderhoud van (provinciale) wegen, maar dit gaat verder dan de vraag waar meer asfalt nodig is. Zo onderzoeken de provincies Noord-Brabant en Limburg samen met een aantal andere partijen slimme en innovatieve oplossingen om de doorstroom in steden te verbeteren. Daarbij spelen ICT en dataverzameling een essentiële rol.

Christophe van der Maat, gedeputeerde van provincie Noord-Brabant, gaf daarvan in een eerder interview het volgende voorbeeld. “We zijn bezig met een proef met slimme stoplichten. De tijd dat een bepaalde VRI (Verkeersregelinstallatie) op groen staat wijzigt als dat de doorstroming bevordert. De afstelling van die stoplichten vindt plaats op basis van de realtime verkeerssituatie.”

3. Voorbeeldfunctie bij verduurzaming van vastgoed

In 2050 moet Nederland zo goed als klimaatneutraal zijn om aan het Klimaatakkoord van Parijs te voldoen. Dat betekent dat ook het vastgoed verduurzaamd moet worden. Niet alleen particulieren, maar ook de zakelijke markt moet aan de bak. Zo mogen vanaf 1 januari 2023 Nederlandse kantoren met een energielabel D of lager niet langer worden gebruikt. In Limburg gaf de provincie alvast het goede voorbeeld door het eigen provinciehuis te verduurzamen van energielabel G naar B.  

“Vanuit onze maatschappelijke- en voorbeeldfunctie vinden wij het waard om te investeren in verduurzaming en natuurlijk gaan we er van uit dat we over een aantal jaren de investering terugverdienen, maar dat heeft nou eenmaal wat tijd nodig”, zei Joyce Nelissen, directeur provincie Limburg, daar eerder over.

4. Energietransitie: Subsidie brengt groot zonnedak tot stand

De belangrijkste taak van de provincie is het indelen van de beschikbare ruimte. Zo verleent de provincie bijvoorbeeld vergunningen voor de plaatsing van windmolens. De provincie kan ook een stap verder gaan om energieprojecten van de grond te krijgen, bijvoorbeeld door subsidie aan te bieden.

Dat deed de provincie Limburg bijvoorbeeld in Venlo. De provincie verstrekte een subsidie die de ontwikkeling van een groot zonnedak op een distributiecentrum mogelijk maakte. De ruim 28.000 zonnepanelen moeten 7.000 megawattuur per jaar opleveren.

Lees ook: PPS maakt energietransitie betaalbaar: “We hebben geen tijd meer voor wantrouwen”

5. Gelderland investeert in ‘industrie van de toekomst’

Een provincie kan door te investeren innovatie aanjagen. Zo investeert provincie Gelderland 1 mln euro in vernieuwingen in de regionale industrie. “Een slimme industrie waarin afval de nieuwe grondstof is. De schoorsteen er af, 3D printers en robots er in”, zei gedeputeerde Michiel Scheffer eerder.

De provincie wil de vernieuwing bewerkstelligen middels een tenderregeling. De regeling is bedoeld voor bedrijven die hun bedrijf slimmer en schoner willen maken. “Denk aan investeringen in slimme digitale productietechnologieën of in schone productieprocessen door hergebruik van grondstoffen of hernieuwbare energie.”

Lees ook:

Afbeeldingen: GREENPORT VENLO & provincie Limburg

Op deze 5 manieren wordt waterstof nu al toegepast

Onderzoek van Kiwa heeft uitgewezen dat het Nederlandse gasnet op eenvoudige wijze geschikt kan worden gemaakt voor het transport van waterstof. Eind 2018 nam Gasunie voor het eerst een hoofdgastransportleiding hiervoor in gebruik. Ook de opslag van waterstof is eenvoudig, legt professor Ad van Wijk van de TU Delft uit. “In de zoutkoepels in Veendam kan het worden opgeslagen op een vergelijkbare manier als aardgas. Eén zoutkoepel heeft een capaciteit van 6.000 ton. Dat staat gelijk aan 17 miljoen thuisbatterijen van 14 kilowattuur.”De energiedrager is niet per definitie een duurzaam alternatief; voor de productie ervan is elektriciteit nodig en alleen als deze duurzaam wordt opgewekt, is de waterstof CO2-vrij. Door waterstof uit zonne- en windenergie op te slaan, kan ook op piekmomenten gebruik worden gemaakt van hernieuwbare energie. Er moet nog veel gebeuren voor we het volledige potentieel van het gas kunnen benutten, maar op deze vijf praktische manieren wordt waterstof vandaag al toegepast.1.      Woningen verwarmen zonder aardgasEen van de grootste uitdagingen in de energietransitie is de verwarming van bestaande woningen die van aardgas afhankelijk zijn. Netbeheerder Stedin onderzoekt daarom de mogelijkheden om woningen te verwarmen met waterstof. En met succes: in de Rotterdamse wijk Rozenburg lukte het deze week een gasleiding te vullen met pure waterstof.'In een dag kunnen we ver komen'De technische omschakeling hoeft geen tijdsintensief project te zijn, zegt Frank van Alphen, asset manager bij Stedin. “Het is vergelijkbaar met een wijk omschakelen naar stadsgas. De grootste aanpassingen zitten in de meter en de CV-ketel. In een dag kunnen we ver komen.” Wel moet de regelgeving worden aangepast, omdat de wet netbeheerders namelijk nog niet toestaat om waterstof te transporteren.2.      Oplossing voor piek in energiebehoefteZonne- en windenenergie kunnen niet direct worden opgeslagen, waardoor er soms meer aanbod is dan vraag en op piekmomenten juist onvoldoende energie kan worden geleverd. Het Friese bedrijf Tieluk ontwikkelde een brandstofcel waarbij waterstof naar behoefte in de CV-ketel wordt bijgemengd en de functie van aardgas gedeeltelijk overneemt. In de brandstofcel wordt water gesplitst in waterstofgas en zuurstofgas, waarna de waterstof wordt gedroogd en wordt bijgemengd in het CV-toestel.Het zwembad in het Friese dorp Witmarsum wordt sinds drie jaar op deze manier verwarmd en er is steeds meer interesse van woningcorporaties en het MKB. “Woningstichtingen kunnen hun investering in 5 tot 7 jaar terugverdienen”, zegt oprichter Frank Turksma van Tieluk. Het bedrijf verwacht dat de brandstofcel in de nabije toekomst de uitstoot van CO2 met 70 procent kan reduceren.3.      Stille stroomgeneratoren zonder uitstootGrote evenementen zijn voor hun energievoorziening vaak afhankelijk van stroomgeneratoren. Naast het feit dat deze veel energie verbruiken en dus veel CO2 uitstoten, maken ze vaak veel lawaai. Een stroomgenerator die op groene waterstof werkt, stoot geen CO2 uit én is geheel geluidloos. Een uitkomst voor bijvoorbeeld filmsets of evenementen in de stad. Met 800 gram waterstof kan een stroomgenerator 100 uur draaien.De waterstofgenerator kan ook een uitkomst bieden voor festivals. Vooralsnog wordt daar veel gebruik gemaakt van vervuilende dieselgeneratoren, maar duurzaamheid speelt ook hier een steeds grotere rol.Lees ook: Opslagbatterijen maken festivalseizoen een stukje duurzamer4.      Waterstof als brandstof voor vervoersmiddelenIn Nederland kan op dit moment op drie plekken waterstof getankt worden, in 2020 moeten dat er twintig worden. In buurlanden als Duitsland is de waterstofpomp al op 60 plekken te vinden, gewoon naast de andere brandstoffen. “Waterstofauto’s hebben inmiddels een actieradius van 500 kilometer en voor 50 euro heb je al een volle tank”, zegt Jaco Reijerkerk, commercieel directeur van energieadviesbureau Ekinetix. Het vervoeren van de brandstof naar de tankstations gebeurt met vrachtwagens. In gasvorm kan één vrachtwagen 320 kilogram waterstof vervoeren; in vloeibare vorm is dat zelfs 3.500 kilogram. Ook de vrachtwagen zelf kan op waterstof rijden, laat Hyundai zien. Naast de personenauto’s ix35 en Nexo brengt de autofabrikant dit jaar een waterstoftruck op de markt.Naast het personenvervoer en wegtransport kunnen ook distributiecentra profiteren van deze energiedrager, zegt Reijerkerk. “Vorkheftrucks lopen nu vaak op batterijen, waardoor ze tussendoor moeten opladen. Met waterstof verhoog je dus de productiviteit.” Multinationals als BMW, Coca Cola en Walmart maken al gebruik van waterstof in hun distributiecentra. Inmiddels zijn er zo’n 20.000 voertuigen in bedrijf.5.      Lokale productie uit bestaande energiecentraleDe gemeente Hoogeveen en de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) onderzoeken de mogelijkheden om de bestaande energiecentrale, die de NAM wil ombouwen naar energiehubs, te gebruiken voor elektrolyse op basis van lokale zonne-energie. Een nieuwbouwwijk vormt het toneel van dit experiment.Een Hoogeveense projectontwikkelaar heeft in de nieuw te bouwen wijk een cluster van tien off-grid waterstofwoningen ontworpen. Deze worden uitgerust met zonnepanelen, die in de zomer voldoende energie leveren. De overmaat aan energie wordt als waterstof opgeslagen en in de winter weer omgezet naar elektriciteit en warmte. De technische mogelijkheden zijn er, maar een schaalsprong vereist wel een aanpassing in de energiewet, zodat burgers energie aan hun buren kunnen leveren.De gemeente Hoogeveen verwacht dat de ervaringen die het experiment oplevert kunnen bijdragen aan het maken van een schaalsprong naar waterstof in de bestaande bouw.Lees meer over de energietransitie op onze themapagina.Bron: Innax, Ekinetix, Tieluk, Gemeente Hoogeveen, Stedin | Afbeeldingen: Adobe Stock & Hyundai