Sebastian Maks
04 mei 2023, 11:52

Mexicaanse boeren pleiten voor kunstmatige regen: de zin en onzin van geo-engineering

In Mexico worden boeren geteisterd door uitzonderlijke droogte. Het Noord-Amerikaanse land heeft de afgelopen maanden amper een druppel regen zien vallen. Met de handen in het haar vragen boeren nu aan de Mexicaanse regering om kunstmatig het klimaat te beïnvloeden. Welke technieken bestaan daar allemaal voor? En zijn die wel effectief?

Adobe Stock 113221508 Door de opwarming van de aarde verdampt het oppervlaktewater en droogt de grond helemaal uit. | Credits: Adobe Stock

Na jaren van matige regenval kampt Mexico al enige tijd met extreme droogte. Bijna heel het land staat sinds oktober van vorig jaar droog. Tot overmaat van ramp heeft ’s lands grootste waterreservoir het laagste niveau ooit bereikt. Dat heeft al geleid tot drastische maatregelen, zoals het verlagen van de waterdruk op kranen.

Mexicaanse boeren voelen als geen ander de gevolgen van die aanhoudende droogte. Naar verwachting loopt de oogst van suikerriet door de waterschaarste met 10 procent terug. Wanhopig vragen de boeren daarom de Mexicaanse overheid om hulp. Hun verzoek is opmerkelijk: ze willen dat het kunstmatig gaat regenen. Nu wil de overheid gaan beginnen met ‘cloud seeding’: het toevoegen van deeltjes aan wolken om neerslag te stimuleren.

Verschillende soorten geo-engineering

Het ingrijpen in natuurlijke systemen met als doel om klimaatrampen te voorkomen wordt ‘geo-engineering’ genoemd. Waar de één zulk ingrijpen noodzakelijk vindt, is de ander nog terughoudend. “Voorheen dacht ik dat geo-engineering te riskant was,” zegt bijvoorbeeld klimaatwetenschapper Chris Field. “Maar de trage voortgang van het terugdringen van onze CO2-uitstoot heeft de motivatie versterkt om zulke technieken beter te onderzoeken.”

Kunstmatige regen is slechts één toepassing van geo-engineering. Andere toepassingen zijn het reflecteren van zonlicht en het afvangen van CO2 uit de lucht. Daarmee kunnen fenomenen die bijdragen aan klimaatverandering worden verzacht. Change Inc. schreef over al deze drie methodes. Hieronder een overzicht.

Enthousiasme voor geo-engineering niet breed gedeeld

Geo-engineering is niet onomstreden. Niet iedereen is het erover eens dat morrelen aan het klimaat vanuit ethisch perspectief de juiste keuze is. Zo denken veel mensen dat je met geo-engineering slechts aan symptoombestrijding doet en daarmee mensen en overheden niet stimuleert om duurzamer gedrag te vertonen. Of zoals klimaatwetenschapper Claudia Wieners het onlangs verwoordde in een toespraak: “het is net paracetamol voor de koorts.”

Maar ook de technologische effectiviteit van geo-engineering wordt betwist. Naar aanleiding van de noodkreet van Mexicaanse boeren zeggen wetenschappers bijvoorbeeld dat het niet bewezen is dat cloud seeding altijd tot meer neerslag leidt. “Het is mogelijk om een wolk te bewerken,” zegt wolkenexpert Fernando García, “maar ik weet niet of dat tot meer neerslag leidt of juist tot minder.” Ook in het geval van andere toepassingen vragen wetenschappers zich af of ze wel voldoende effectief zijn. Ze pleiten er daarom voor dat geo-engineering nooit in isolatie mag worden onderzocht, en altijd gepaard moet gaan met het terugdringen van de CO2-uitstoot.

Make it rain

Hardnekkige droogte kent maar één remedie: water. Wetenschappers experimenteren met verschillende manieren om regenval te stimuleren als die van nature ontoereikend is. Cloud seeding is dus één van die manieren. Chemische deeltjes, zoals zilverjodide, worden als het ware geïnjecteerd in wolken, die zich hechten aan waterdruppels. Door de deeltjes worden de druppels te zwaar en vallen dan als regen uit de lucht. Maar er bestaan ook andere innovaties, zoals het verspreiden van waternevel via windmolens om wolken te creëren. Of het bouwen van kunstmatige bergen om regenval aan te wakkeren.

Lees hier hoe kunstmatige regen kan worden gemaakt:

Reflectie van de zon

Een directe manier om de opwarming van de aarde tegen te gaan, is door inkomend zonlicht te weerkaatsen. Ook daarvoor ontwikkelen wetenschappers verschillende technieken. Een voorbeeld is het plaatsen van grote spiegels – op het aardoppervlak of zelfs in de ruimte – die het zonlicht terugkaatsen. Een nog opmerkelijkere techniek is het spuiten van gasvormig zwavelzuur in de stratosfeer. Dat blijft aan wolken plakken waardoor die minder zon door kunnen laten.

Lees meer over het reflecteren van zonlicht:

CO2 uit de lucht zuigen

Tot slot, een technologie die stevig in trek is: Direct Air Capture (DAC), ofwel het onttrekken van CO2 uit de atmosfeer. Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) heeft al aangegeven dat zulke technologieën essentieel zijn om de klimaatdoelen van Parijs te halen. DAC werkt door afgezogen lucht door een vloeistof te laten gaan die het CO2 eruit filtert. Er bestaan tegenwoordig zelfs gigantische muren met ventilatoren die duizenden tonnen CO2 uit de lucht kunnen zuigen.

Lees hier hoe CO2 kan worden afgevangen:

Change Roundtable: Technologische of sociale innovatie (dinsdag 4 juli 2023)

Veel bedrijven zetten in op technologische innovatie om maatschappelijke problemen op te lossen. Het vertrouwen hierin wordt ook wel techno-optisme genoemd. Zijn technologische innovaties inderdaad de oplossing? Of moet er meer gekeken worden naar sociale innovatie. Onderzoek toont dat innovatiesucces voor een groot deel bepaald wordt door sociale innovatie. Maar hoe kunnen bedrijven zorgen voor gedragsverandering?

De roundtable is zowel live op locatie Westbeat te volgen als via livestream.

Historische droogte in Spanje heeft gevolgen voor jouw portemonnee

Spanje, dat momenteel met een historische droogte wordt geconfronteerd, heeft sinds vorige week voor het eerst dit jaar met een serieuze hittegolf te maken.De temperaturen braken verschillende records en naderden 40 graden Celsius in het zuiden van het land, met name in Murcia. Deze temperaturen waren 15 graden hoger dan normaal voor april, aldus de voorzitter van de Spaanse Vereniging voor Klimatologie (Aeclim), Alberto Marti Ezpeleta.32 maanden lang droogte Naast deze uitzonderlijke hitte kampt het land met een droogte die al 32 maanden aanhoudt. Volgens de VN wordt 74 procent van het Spaanse grondgebied bedreigd door langdurige woestijnvorming. In het hele land zijn de waterreservoirs op de helft van hun capaciteit. Dit verschijnsel is nog ernstiger in Catalonië, waar de reservoirs slechts voor 26 procent gevuld zijn. Het symbool van deze droogte is het waterreservoir van Sau, dat momenteel voor slechts 6 procent gevuld is. Ook de stad Sant Romà en zijn iconische klokkentoren, die bij de bouw van het stuwmeer in de jaren zestig onder water kwamen te staan, zijn door de daling van het waterpeil weer boven water gekomen.Droogte leidt tot prijsexplosieDe extreme droogte heeft ook gevolgen voor de voedselproductie. Spanje produceert ongeveer 25 procent van alle verse groenten en fruit in de Europese Unie, meldt nieuwsdienst Bloomberg. Deze droogte zal waarschijnlijk leiden tot tekorten en een prijsexplosie voor Europese consumenten. De waterreserves zijn zeer klein en sommige regio’s dreigen hun gewassen volledig te verliezen als er de komende weken geen regen valt. De landbouwsector, die essentieel is voor de Spaanse economie, verbruikt meer dan 80 procent van de watervoorraden van het land. Bovendien is er door de droogte een groot risico op brand, waardoor de gewassen worden bedreigd.COAG, de belangrijkste Spaanse landbouworganisatie, heeft in april een rapport gepubliceerd waarin wordt gewaarschuwd voor onomkeerbare verliezen van meer dan 3,5 miljoen hectare gewassen als gevolg van de droogte. Zowat. 60 procent van de landbouwgrond wordt momenteel “verstikt” door het ernstige gebrek aan water. Welke voedselproducten lopen gevaar? Volgens COAG worden de meeste tarwe- en gerstgewassen die in de zuidelijke helft van het schiereiland worden verbouwd op dit moment als verloren beschouwd als gevolg van de droogte. Maar ook de gewassen in de noordelijke helft lopen gevaar als er niet snel regen valt. In Spanje bedraagt de gemiddelde jaarlijkse graanproductie ongeveer 20 miljoen ton, maar dit aantal zal naar verwachting dit jaar flink lager uitvallen. Ook wintergewassen zoals knoflook en uien lopen gevaar. Er is daarnaast bezorgdheid over boomgewassen, zoals olijf-, citrus- en amandelbomen. In het geval van olijfbomen zou de droogte kunnen leiden tot een nieuw seizoen met een lage productie, waardoor de situatie nog zou verergeren en de olijfolieprijs verder zou stijgen.Dalende productieJuan Marín, voorzitter van de groep Proexport, die gespecialiseerd is in de productie en export van groenten en fruit, schat dat sommige producties met meer dan 40 procent zullen dalen, meldt El Pais. Hij voorspelt een nog ernstigere situatie als de langverwachte voorjaarsregens uitblijven. Voor de Spaanse consumenten zullen deze gevolgen ook voelbaar zijn in de veeteeltsector. In sommige regio’s is de melkprijs al gestegen. En boeren zullen minder winst maken op Iberische kwaliteitsham, omdat de droogte de productie van gras en eikenhout, die als voer voor varkens worden gebruikt, heeft verminderd. Meer lezen?Droogte als businesscase: deze 5 bedrijven doen het Droogtebestendige tarweplanten in de maakWat is waterschaarste en wat kunnen we ertegen doen?